Sau 15 năm dẫn dắt Apple, Tim Cook đã chính thức rời vị trí CEO vào ngày 1/9, khép lại một trong những giai đoạn đáng chú ý nhất của hãng công nghệ Mỹ. Ông chuyển sang giữ vai trò chủ tịch điều hành, trong khi John Ternus, cựu lãnh đạo mảng phần cứng, tiếp quản vị trí CEO. Trước khi rời ghế điều hành, Tim Cook lại gây chú ý bằng một cảnh báo về thị trường chip nhớ, mà ông ví như một “cơn lũ 100 năm có một”. Theo Cook, nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo sức ép chưa từng thấy lên nguồn cung bộ nhớ và lưu trữ.

Tim Cook cảnh báo thị trường chip nhớ đang trải qua một cú sốc nguồn cung đặc biệt lớn do nhu cầu từ các trung tâm dữ liệu AI.

Nhận định của Tim Cook đặc biệt đáng chú ý bởi ông có nhiều thập kỷ kinh nghiệm quản lý chuỗi cung ứng công nghệ. Trong hơn 40 năm làm việc, ông cho biết chưa từng chứng kiến một biến động tương tự ở bất kỳ lĩnh vực nào. Apple đã tìm cách hấp thụ một phần chi phí để hạn chế tác động đến người dùng, nhưng mức tăng giá của linh kiện đang khiến chiến lược này ngày càng khó duy trì. Khi giá chip nhớ tiếp tục leo thang, Tim Cook thừa nhận việc tăng giá sản phẩm là điều khó tránh khỏi. Đây cũng là một dấu hiệu cho thấy làn sóng đầu tư AI đang bắt đầu tác động rõ rệt hơn đến thị trường thiết bị tiêu dùng.

Không chỉ Apple chịu ảnh hưởng. Elon Musk cũng công khai đồng tình với đánh giá của Tim Cook và mô tả tình trạng hiện tại là một trong những đợt tăng giá lớn nhất mà ông từng chứng kiến. CEO Tesla và SpaceX đồng thời chia sẻ một phân tích của The Wall Street Journal, cho rằng cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ đang tạo thêm áp lực lạm phát lên nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ. Không gian máy chủ cần lượng lớn chip nhớ, bộ xử lý, thiết bị mạng và điện năng, trong khi các nhà sản xuất phải cạnh tranh để bảo đảm nguồn cung. Hệ quả cuối cùng không chỉ nằm trong ngành bán dẫn mà còn lan sang máy tính, smartphone và các thiết bị điện tử.

Thực tế, một số hãng công nghệ lớn đã bắt đầu điều chỉnh giá bán để phản ánh chi phí đầu vào. Apple tăng giá một số mẫu Mac và iPad, trong khi Microsoft, HP, Dell và Nintendo cũng chịu sức ép tương tự. Đáng chú ý, vấn đề không đơn thuần là thiếu chip mà nằm ở sự thay đổi cơ cấu nhu cầu của toàn ngành. Khi các hệ thống AI ngày càng lớn, các nhà cung cấp phải ưu tiên những loại bộ nhớ hiệu năng cao và linh kiện phục vụ trung tâm dữ liệu. Điều này có thể khiến nguồn lực sản xuất dành cho những sản phẩm điện tử phổ thông bị cạnh tranh mạnh hơn.

Đằng sau câu chuyện chip nhớ là một vấn đề lớn hơn: AI đang tạo ra một chuỗi tác động mới lên chi phí công nghệ và sức mua của người tiêu dùng. Giá hàng hóa tăng khiến doanh nghiệp phải lựa chọn giữa việc giảm biên lợi nhuận hoặc chuyển chi phí sang khách hàng. Trong khi đó, thu nhập của người tiêu dùng không nhất thiết tăng tương ứng. Điều này khiến những khoản chi tưởng như nhỏ, chẳng hạn nâng cấp smartphone, máy tính hay phụ kiện, cũng có thể trở nên đắt đỏ hơn theo thời gian.

Elon Musk cũng cho rằng làn sóng tăng giá linh kiện và hạ tầng công nghệ hiện nay có quy mô hiếm thấy.

Tuy nhiên, “cơn lũ 100 năm” mà Tim Cook đề cập chủ yếu phản ánh cú sốc hiện tại đối với chuỗi cung ứng công nghệ, không đồng nghĩa toàn bộ lạm phát bắt nguồn từ AI. Sự suy giảm sức mua của tiền mặt đã diễn ra trong nhiều thập kỷ và đang tiếp tục đặt ra bài toán đối với người tiêu dùng. Làn sóng AI chỉ khiến vấn đề trở nên rõ nét hơn khi lượng vốn khổng lồ được đổ vào trung tâm dữ liệu, chip và hạ tầng tính toán. Nếu nhu cầu AI tiếp tục tăng nhanh trong những năm tới, cảnh báo của Tim Cook có thể trở thành lời nhắc rằng cuộc cách mạng AI không chỉ thay đổi cách con người sử dụng công nghệ, mà còn có thể tác động trực tiếp đến giá của những thiết bị nằm trong túi mỗi người.