Ngày 12/1/2026, Bộ Quốc phòng Anh chính thức công bố Dự án Nightfall - một chương trình tên lửa đạn đạo tấn công sâu được xếp loại mật, nhằm tăng cường đáng kể năng lực tấn công tầm xa chính xác cho Ukraine.

Động thái này phản ánh sự điều chỉnh quan trọng trong cách tiếp cận hỗ trợ quân sự của phương Tây, khi các đòn đánh chính xác tầm xa ngày càng giữ vai trò trung tâm trong cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Theo thông tin được công bố, Dự án Nightfall được triển khai dưới hình thức cuộc cạnh tranh công nghiệp rút gọn, với nhiều nhóm công ty quốc phòng Anh tham gia thiết kế, chế tạo và bàn giao một lô tên lửa thử nghiệm trong thời gian ngắn.

Mục tiêu là nhanh chóng hình thành một hệ thống vũ khí phù hợp riêng cho chiến trường Ukraine, thay vì chỉ chuyển giao các loại vũ khí sẵn có trong kho của phương Tây.

Về tổng thể, Nightfall được định hướng là tên lửa đạn đạo phóng từ mặt đất, cơ động đường bộ, có khả năng mang đầu đạn nổ mạnh khoảng 200 kg và đạt tầm bắn vượt 500 km. Nếu tiến độ được giữ vững, những quả đạn thử nghiệm đầu tiên có thể xuất hiện chỉ khoảng một năm sau khi ký hợp đồng, cho thấy mức độ ưu tiên rất cao của London đối với chương trình này.

Cấu hình kỹ thuật và ưu thế tác chiến

Dự án Nightfall được mô tả là một hệ thống tên lửa đạn đạo cơ động cao, triển khai trên xe mang phóng - dựng - phóng (TEL) sử dụng khung gầm bánh lốp, nhiều khả năng tương đương các hệ thống ATACMS/PrSM của Mỹ hoặc Iskander của Nga. Tên lửa được đặt trong các ống phóng kín, giúp bảo quản dài hạn và cho phép triển khai nhanh trong điều kiện tác chiến cường độ cao.

Về nguyên lý hoạt động, Nightfall bay theo quỹ đạo bán đạn đạo, đạt tốc độ rất cao, đồng thời có khả năng điều chỉnh quỹ đạo ở pha cuối nhằm giảm nguy cơ bị đánh chặn. Hệ thống dẫn đường dự kiến kết hợp dẫn đường quán tính và định vị vệ tinh đa chòm, với khả năng chống gây nhiễu mạnh, phù hợp môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Đầu đạn nặng khoảng 200 kg cho thấy Nightfall được tối ưu để tiêu diệt sở chỉ huy, kho đạn - nhiên liệu, cơ sở phòng không, radar và các nút logistics trọng yếu. Dựa trên kinh nghiệm của Anh với tên lửa Storm Shadow, không loại trừ khả năng Nightfall sẽ có các biến thể đầu đạn xuyên phá, cho phép tấn công các mục tiêu kiên cố hoặc nằm sâu dưới mặt đất.

Khả năng “bắn - cơ động - ẩn giấu” được coi là yêu cầu then chốt. Các khẩu đội Nightfall nhiều khả năng sẽ vận hành theo mô hình phân tán, liên tục thay đổi vị trí sau khi phóng, tương tự chiến thuật mà Nga đang áp dụng với các tổ hợp Iskander. Dữ liệu mục tiêu có thể được cung cấp từ nhiều nguồn trinh sát khác nhau, bao gồm vệ tinh, UAV, máy bay trinh sát và các cảm biến mặt đất.

Ý nghĩa chiến lược đối với Ukraine và châu Âu

Trong thời gian qua, Ukraine đã từng bước xây dựng năng lực tên lửa nội địa với hệ thống Sapsan (Hrim-2), song sản lượng còn hạn chế do áp lực chiến tranh và các cuộc tập kích của Nga vào hạ tầng quốc phòng. Các vũ khí do phương Tây cung cấp như ATACMS, GLSDB hay Storm Shadow đã giúp Kiev mở rộng khả năng tấn công tầm xa, nhưng số lượng không nhiều và chi phí cao khiến việc sử dụng thường xuyên gặp nhiều hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Dự án Nightfall được kỳ vọng sẽ trở thành một giải pháp tên lửa đạn đạo chuyên biệt, có chi phí thấp hơn tên lửa hành trình, tốc độ phản ứng nhanh và phù hợp cho các đòn đánh lặp lại với mật độ cao. Một hệ thống như vậy cho phép Ukraine tạo áp lực liên tục lên hạ tầng hậu cần, phòng không và chỉ huy của Nga phía sau chiến tuyến.

Không chỉ mang ý nghĩa quân sự trước mắt, Dự án Nightfall còn có tác động dài hạn đối với tư duy quốc phòng của châu Âu. Việc Anh chủ động phát triển một chương trình tên lửa đạn đạo cơ động cho thấy xu hướng quay trở lại với các năng lực tấn công mặt đất tầm xa, trong bối cảnh các cơ chế kiểm soát vũ khí truyền thống suy yếu và nguy cơ xung đột cường độ cao gia tăng.