Mỗi bữa ăn trở thành nỗi ám ảnh

Một bé trai 10 tuổi vừa được các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 1 điều trị thành công sau nhiều năm chịu đựng tình trạng nuốt khó kéo dài do mắc Achalasia (co thắt tâm vị nguyên phát) – một rối loạn vận động thực quản hiếm gặp ở trẻ em.

Theo người nhà, khoảng 3 năm trước, trẻ bắt đầu có biểu hiện nuốt nghẹn khi ăn thức ăn đặc. Ban đầu, các triệu chứng xuất hiện rải rác nên gia đình không quá lo lắng. Tuy nhiên, theo thời gian, tình trạng nuốt nghẹn ngày càng nặng hơn.

Sau mỗi bữa ăn khoảng một giờ, trẻ thường nôn ra thức ăn gần như còn nguyên, chưa tiêu hóa. Việc ăn uống dần trở thành nỗi sợ hãi, khiến trẻ ăn ít, sụt cân và rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng.

Gia đình đã đưa trẻ đến nhiều cơ sở y tế để điều trị nội khoa nhưng các triệu chứng hầu như không cải thiện.

Khi đến Bệnh viện Nhi đồng 1, trẻ được thăm khám và thực hiện nhiều xét nghiệm cận lâm sàng. Đặc biệt, nội soi tiêu hóa trên cho thấy thực quản giãn lớn, ứ đọng nhiều thức ăn và dịch, trong khi cơ thắt thực quản dưới co thắt chặt, tâm vị không giãn. Các kết quả phù hợp với chẩn đoán Achalasia (co thắt tâm vị nguyên phát).

Sau khi điều trị nội khoa tối ưu nhưng không đạt hiệu quả, ê-kíp khoa Ngoại Tổng hợp quyết định phẫu thuật cắt cơ thắt thực quản dưới theo Heller (Heller myotomy) kết hợp tạo van chống trào ngược kiểu Dor bằng phương pháp nội soi ổ bụng.

Đây được xem là phương pháp điều trị tiêu chuẩn đối với bệnh Achalasia. Theo các bác sĩ, kỹ thuật này đòi hỏi phẫu thuật viên có nhiều kinh nghiệm bởi cần bóc tách chính xác lớp cơ thực quản nhưng vẫn bảo tồn nguyên vẹn lớp niêm mạc bên dưới nhằm hạn chế biến chứng.

So với phẫu thuật mở, phẫu thuật nội soi có nhiều ưu điểm như ít xâm lấn, giảm đau sau mổ, tính thẩm mỹ cao, rút ngắn thời gian nằm viện và hồi phục, đồng thời mang lại hiệu quả điều trị lâu dài tương đương.

Sau phẫu thuật, trẻ hồi phục tốt, có thể ăn uống trở lại thuận lợi, không còn tình trạng nuốt nghẹn hay nôn ói sau ăn. Tình trạng dinh dưỡng cải thiện rõ rệt, trẻ được xuất viện trong tình trạng ổn định, tiếp tục tái khám định kỳ để theo dõi kết quả lâu dài.

Dễ nhầm với bệnh tiêu hóa thông thường

Achalasia là rối loạn vận động thực quản hiếm gặp ở trẻ em, với tỷ lệ mắc chỉ khoảng 0,1–0,18 trường hợp trên 100.000 trẻ mỗi năm.

Bệnh xảy ra do sự thoái hóa các tế bào thần kinh của đám rối Auerbach, khiến cơ thắt thực quản dưới không giãn khi nuốt, đồng thời nhu động thực quản mất hoặc giảm. Hậu quả là thức ăn không thể di chuyển xuống dạ dày bình thường, gây ứ đọng trong lòng thực quản.

Bệnh hiếm gặp nên Achalasia ở trẻ em thường bị nhầm với trào ngược dạ dày - thực quản hoặc các rối loạn tiêu hóa khác. Điều này khiến nhiều trường hợp được điều trị kéo dài nhưng không cải thiện, làm chậm thời điểm chẩn đoán.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây nhiều biến chứng như suy dinh dưỡng, viêm phổi hít tái diễn do hít phải thức ăn trào ngược và giãn thực quản nặng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ.

Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện nuốt khó kéo dài, thường xuyên nôn ra thức ăn chưa tiêu sau ăn, sụt cân hoặc chậm tăng trưởng, cha mẹ không nên nghĩ đơn thuần là trẻ biếng ăn hay mắc bệnh tiêu hóa thông thường.

Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa hoặc ngoại nhi để được thăm khám, nội soi và thực hiện các thăm dò cần thiết sẽ giúp chẩn đoán sớm, lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

BS.CKII Tạ Huy Cần (Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 1)

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Châm cứu, nặn máu đầu ngón tay không giúp hạ áp mà còn mất "thời gian vàng", cấp cứu