Người Ấn Độ cổ đại biến cả ngọn núi thành ngôi đền khổng lồ như thế nào?

Giữa miền đất Maharashtra của Ấn Độ, một quần thể hang động kỳ vĩ lưu giữ dấu ấn Phật giáo, Hindu giáo và Kỳ Na giáo suốt nhiều thế kỷ.

Nằm gần thành phố Aurangabad, quần thể hang động Ellora là một trong những thành tựu kiến trúc tôn giáo đặc sắc nhất của Ấn Độ cổ đại. Được UNESCO công nhận là Di sản thế giới năm 1983, Ellora gồm 34 hang động, tu viện và đền thờ được đục trực tiếp vào vách đá bazan, hình thành qua nhiều giai đoạn từ khoảng thế kỷ VI đến XII. Điều khiến nơi đây trở nên đặc biệt không chỉ là kỹ thuật chạm khắc phi thường, mà còn là sự hiện diện của ba truyền thống tôn giáo lớn trong cùng một không gian.

Ảnh: klook.com

Dọc theo vách núi, các hang động Phật giáo chủ yếu nằm ở nhóm số 1–12, từng phục vụ hoạt động tu tập và sinh hoạt của tăng sĩ. Một số hang có nhiều tầng, đại sảnh rộng cùng những cột đá được chạm trổ tinh tế. Các pho tượng Phật và Bồ Tát tạo nên không gian tĩnh lặng, phản ánh sự phát triển của nghệ thuật Phật giáo tại miền Tây Ấn Độ.

Ảnh: Wikimedia Commons

Nhóm hang Hindu giáo, từ số 13 đến 29, gây ấn tượng mạnh bởi những hình tượng thần linh, phù điêu sử thi và các công trình quy mô lớn. Nổi bật nhất là đền Kailasa, hang số 16, thờ thần Shiva. Khác với một ngôi đền được xây bằng cách xếp từng khối đá, công trình này được tạo ra bằng cách đục bỏ đá từ trên xuống, để lại một quần thể kiến trúc đồ sộ ngay trong khối núi. Những cột trụ, sân đền, tượng voi và phù điêu thần thoại khiến người xem có cảm giác cả một ngọn núi đã được biến thành tác phẩm điêu khắc khổng lồ.

Ở nhóm hang cuối cùng, từ số 30 đến 34, nghệ thuật Kỳ Na giáo thể hiện qua những hình chạm khắc thanh thoát, các nhân vật giác ngộ và hoa văn tinh vi. Nếu các hang Hindu giáo gây choáng ngợp bởi sự đồ sộ, nhiều tác phẩm Kỳ Na giáo lại hấp dẫn bởi vẻ cân đối và sự tỉ mỉ trong từng chi tiết.

Ảnh: Wikimedia Commons

Điều đáng suy ngẫm là Ellora không phải công trình được tạo ra trong một thời điểm hay bởi một cộng đồng duy nhất. Các nhóm hang hình thành qua nhiều thế hệ, phản ánh sự thay đổi của những triều đại, niềm tin và truyền thống nghệ thuật. Sự cùng hiện diện của ba tôn giáo không có nghĩa mọi khác biệt đều biến mất, nhưng cho thấy những cộng đồng tín ngưỡng khác nhau từng để lại dấu ấn tại cùng một vùng đất.

Ngày nay, Ellora không chỉ là điểm đến khảo cổ và du lịch. Quần thể này còn nhắc nhở rằng lịch sử Ấn Độ được tạo nên từ nhiều dòng tư tưởng cùng phát triển, đôi khi song hành, đôi khi giao thoa, để lại một di sản độc đáo được tạc thẳng vào đá.

Xem video: Bộ cửu đỉnh triều Nguyễn - một trong những bảo vật của cố đô Huế

Lê Quý Đôn – cuốn 'Bách khoa toàn thư sống' của Đại Việt

Trong lịch sử trung đại Việt Nam, hiếm có học giả nào để lại một di sản tri thức rộng lớn và đa dạng như Lê Quý Đôn.

Sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, phủ Tiên Hưng, nay thuộc tỉnh Hưng Yên, Lê Quý Đôn sống trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử Đại Việt. Đó là thời kỳ đất nước tuy vẫn mang danh nghĩa thống nhất dưới triều Lê nhưng quyền lực thực tế nằm trong tay các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài và các chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Những biến động chính trị, sự phân chia lãnh thổ, chiến tranh và những thay đổi sâu sắc trong đời sống xã hội đã tạo nên một bối cảnh đặc biệt. Chính trong thời đại ấy, Lê Quý Đôn nổi lên như một trí thức có năng lực hiếm thấy, không chỉ tinh thông kinh sử mà còn để lại dấu ấn trong lịch sử, địa lý, kinh tế, nông nghiệp, luật pháp, văn hóa và cả những tri thức gần với khoa học tự nhiên.

Học giả không chỉ ngồi trong thư phòng

Nghệ nhân Kỷ Băng hà khắc tượng chim từ ngà voi ma mút

Các cuộc khai quật tại hang Hohle Fels thuộc khu vực Di sản Thế giới UNESCO Swabian Jura ở tây nam nước Đức đã phát hiện ra hai bức tượng chim tuyệt đẹp có niên đại 40.000 năm được chạm khắc từ ngà voi ma mút. 

Những phát hiện đáng chú ý này đến từ các tầng văn hóa Aurignacian phong phú tại Hohle Fels, nơi đã tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật tạo hình cổ nhất được biết đến và có niên đại từ thời kỳ đầu tiên con người hiện đại đến vùng Thượng Danube.

two-bird-figurines-fou-1.jpg
Hai bức tượng chim được điêu khắc từ ngà voi có kích thước bé bằng đầu ngón tay.

Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới

Giữa vùng đồng quê yên bình của nước Anh, một chiếc "tai khổng lồ" hướng lên bầu trời đã góp phần thay đổi cách nhân loại khám phá vũ trụ.

Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới