Ngôi sao nguyên thủy nhất vũ trụ

Ngôi sao nguyên thủy nhất trong vũ trụ đã được phát hiện, với hàm lượng kim loại đạt mức thấp kỷ lục.

Một nhóm các nhà thiên văn học do Alexander Ji thuộc Đại học Chicago dẫn đầu gần đây đã phát hiện ra ngôi sao hiện được biết đến là "nguyên thủy nhất" trong vũ trụ, nó có tên là SDSS J0715-7334. Việc nghiên cứu chuyên sâu về nó có thể cung cấp những manh mối quan trọng cho việc nghiên cứu sự hình thành sao trong vũ trụ sơ khai.

anh-chup-man-hinh-2026-06-17-072840.png
SDSS J0715-7334 không chỉ có hàm lượng sắt cực thấp mà còn có hàm lượng carbon thấp bất thường. Ảnh: @Space.

Các nhà thiên văn học thường tin rằng, những ngôi sao đầu tiên hình thành sau Vụ nổ lớn Big Bang chủ yếu được cấu tạo từ hydro và heli, chỉ có một lượng nhỏ liti. Khi các phản ứng tổng hợp hạt nhân bên trong những ngôi sao này tạo ra các nguyên tố nặng hơn và phân tán chúng vào không gian, các thế hệ sao tiếp theo dần trở nên giàu các nguyên tố nặng hơn. Tỷ lệ các nguyên tố nặng trong một ngôi sao (tức là độ kim loại) đã trở thành một cơ sở quan trọng để xác định "tuổi" và thời kỳ hình thành của nó. Và những ngôi sao có độ kim loại cực thấp trở nên cực kỳ hiếm trong vũ trụ hiện đại.

Ngôi sao mới được phát hiện này là một sao khổng lồ đỏ, và độ kim loại tổng thể (Z) của nó nhỏ hơn 7,8 × 10⁻⁷, khiến nó trở thành ngôi sao có độ kim loại thấp nhất được quan sát cho đến nay.

SDSS J0715-7334 không chỉ có hàm lượng sắt cực thấp mà còn có hàm lượng carbon thấp bất thường. Nhóm nghiên cứu chỉ ra rằng, ngay cả những ngôi sao có hàm lượng sắt thấp khác thường vẫn chứa một lượng carbon tương đối lớn, điều này càng làm cho "sự nghèo nàn" carbon của ngôi sao SDSS J0715-7334 càng trở nên độc đáo hơn.

Các nhà nghiên cứu tin rằng, thành phần hóa học của SDSS J0715-7334 cho thấy nó có thể được hình thành từ tàn dư của một vụ nổ siêu tân tinh thuộc nhóm III, có khối lượng gấp khoảng 30 lần khối lượng Mặt Trời, và SDSS J0715-7334 là ngôi sao thuộc nhóm III được coi là nhóm sao ra đời sớm nhất trong vũ trụ.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện hơn 100 mộ táng thời kỳ Hùng Vương có niên đại khoảng 3.500 năm tại Di chỉ Vườn Chuối”. Nguồn video: @VTV24.

Màn chạm mặt “hai thái cực” của hai thiên hà

Kính viễn vọng Hubble phát hiện màn chạm mặt kịch tính của hai thiên hà lần lượt có tên là MCG-02-05-050 và MCG-02-05-050a.

Các nhà thiên văn học gần đây đã chia sẻ hình ảnh thiên văn kỳ thú được chụp bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble, cho thấy một thiên hà nhỏ dường như chạm mặt cận kề với một thiên hà lớn hơn. Trong hình ảnh, một thiên hà xoắn ốc nhỏ, sáng đã lướt qua rìa của một thiên hà xoắn ốc lớn, mờ nhạt, có cấu trúc bất thường, tạo ra khoảnh khắc tuyệt vời, ảo ảnh giữa các thiên hà. Tuy nhiên, trên thực tế, chúng cách nhau hàng trăm triệu năm ánh sáng, sự xuất hiện của chúng chỉ là do trùng hợp ngẫu nhiên khi chúng nằm thẳng hàng trên cùng một đường ngắm.

anh-chup-man-hinh-2026-06-08-094406.png
Kính viễn vọng Hubble phát hiện màn chạm mặt kịch tính của hai thiên hà lần lượt có tên là MCG-02-05-050 và MCG-02-05-050a. Ảnh: NASA/ESA.

Chiêm ngưỡng 'Thiên hà Sứa' JO201

Kính viễn vọng Hubble đã chụp được hình ảnh mới về "Thiên hà Sứa" JO201, cho thấy những "xúc tu" màu xanh lam của nó đang đung đưa.

NASA đã chia sẻ hình ảnh về "Thiên hà Sứa" được chụp bởi Kính viễn vọng Không gian Hubble. Thiên hà này được đặt tên là JO201, nằm trong chòm sao Cetus và được đặt tên theo quái vật biển trong thần thoại Hy Lạp cổ đại. Nó cách Trái đất chúng ta khoảng 700 triệu năm ánh sáng.

anh-chup-man-hinh-2026-06-10-121600.png
Ước tính thiên hà JO201 có thể đã mất khoảng 50% khối lượng của nó khi từng trải qua các quá trình bong tróc cấu trúc do áp suất va chạm. Ảnh: @NASA.

Bí ẩn thiên hà "ma" AzTECC71

Kính viễn vọng không gian James Webb đã chụp được hình ảnh của thiên hà "ma" AzTECC71, hé lộ sự thật rùng mình về thiên thể này.

Các nhà thiên văn học của NASA, hợp tác với COSMOS-Web, một lần nữa đã chụp được hình ảnh của thiên hà AzTECC71 bằng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST). Thiên hà này hiện đã được xác định là một thiên hà mờ nhạt nhưng rất kỳ lạ.

anh-chup-man-hinh-2026-06-10-114459.png
AzTECC71 được cấu tạo từ nhiều ngôi sao bụi và được ước tính đã hình thành gần một tỷ năm sau Vụ nổ lớn Big Bang. Ảnh: @NASA.

Đọc nhiều nhất

Khám phá bất ngờ về loài cá heo

Khám phá bất ngờ về loài cá heo

Theo các nhà nghiên cứu, cá heo cái có thể nhận biết và chủ động tránh xa những con đực hung hăng thông qua việc nghe tiếng huýt sáo đặc trưng của chúng.

Tin mới

Sao Thổ phóng sao chổi cực đoan

Sao Thổ phóng sao chổi cực đoan

Sao Thổ đã phóng một sao chổi ra khỏi Hệ Mặt trời một cách dữ dội với tốc độ hơn 10.000 km/giờ. Điều gì thực sự đã xảy ra?

Khám phá bất ngờ về loài cá heo

Khám phá bất ngờ về loài cá heo

Theo các nhà nghiên cứu, cá heo cái có thể nhận biết và chủ động tránh xa những con đực hung hăng thông qua việc nghe tiếng huýt sáo đặc trưng của chúng.