Trong thế giới động vật có vú, con đực thường to lớn, hung hăng và cạnh tranh gắt gao hơn để giành quyền duy trì giống nòi. Tuy nhiên, linh cẩu đốm (Crocuta crocuta) lại đi ngược hoàn toàn quy luật này.
Ở loài linh cẩu, chính những con cái mới là kẻ nắm quyền sinh sát, thống trị toàn bộ đàn và có mức độ bất bình đẳng về sinh sản vượt xa con đực.
Tạp chí Science Advances đã theo dõi hơn 2.700 cá thể linh cẩu thuộc 8 gia tộc qua 8 thế hệ tại khu bảo tồn Ngorongoro (Tanzania). Kết quả nghiên cứu do Viện Nghiên cứu Động vật hoang dã Leibniz (Đức) thực hiện đã giải mã lý do khiến linh cẩu cái trở thành "kẻ thống trị" tuyệt đối.
Nếu chỉ nhìn vào số lượng con sinh ra trong một năm, số lượng linh cẩu đực được sinh ra có vẻ nhỉnh hơn con cái.
Tuy nhiên, bức tranh thực sự chỉ xuất hiện khi các nhà khoa học theo dõi tiếp đến đời cháu và đời chắt.
TS Eve Davidian, đồng giám đốc Dự án Linh cẩu Ngorongoro, chia sẻ: "Sự bất bình đẳng về sinh sản ở con cái tăng lên theo từng thế hệ. Những dòng tộc có đặc quyền không chỉ duy trì thành công, mà quy mô của họ tộc đó còn phình to theo thời gian."
Ở thế hệ đầu tiên, khoảng 10% con non trong đàn là con trực tiếp của linh cẩu cái đầu đàn (alpha female). Đến thế hệ tiếp theo, có tới 20% con non mang dòng máu của "bà ngoại alpha". Sau 6 thế hệ, gần như toàn bộ thành viên trong đàn đều có nguồn gốc từ một dòng tộc alpha duy nhất.
Sự bành trướng này hoàn toàn không xuất hiện ở dòng cha.
Nguyên nhân của sự tráo đổi vị thế này xuất phát từ cấu trúc xã hội mẫu hệ cực kỳ nghiêm ngặt. Con cái đầu đàn nắm giữ vị trí cao nhất, và tất cả con non sinh ra đều nghiễm nhiên "thừa kế" địa vị xã hội từ mẹ.
Chuyên gia Philemon Naman thuộc dự án cho biết địa vị cao mang lại lợi thế sinh tồn ngay từ khi mới sinh. Con non của dòng tộc alpha được ưu tiên ăn trước, lớn nhanh hơn và có tỷ lệ sống sót cao vượt trội.
Đối với linh cẩu cái, địa vị này theo chúng suốt đời. Những con cái có vị thế cao sẽ bắt đầu sinh sản sớm hơn, khoảng cách giữa các lần sinh ngắn hơn và có tuổi thọ cao hơn hẳn các con cái ở tầng lớp thấp.
Ngược lại, linh cẩu đực khi trưởng thành bắt buộc phải rời bỏ đàn để gia nhập một gia tộc mới. Hành động này đồng nghĩa với việc chúng hoàn toàn mất đi "thế lực gia đình" từ mẹ và phải làm lại từ đầu ở đáy xã hội. Chúng không thể chuyển hóa nguồn gốc quý tộc thành lợi thế sinh sản lâu dài cho thế hệ sau.
Sự thừa kế địa vị theo dòng mẹ đã biến linh cẩu thành một trong những ví dụ điển hình nhất về chế độ mẫu hệ độc tôn trong tự nhiên, nơi "gia thế" của người mẹ quyết định sự sống còn của cả một dòng họ.
>>> Mời độc giả xem thêm video Giống cừu kỳ lạ với 4 sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi:
![[GALLERY] Mở bán vé trận Việt Nam đấu Singapore, NHM xếp hàng ngăn nắp](https://cdn.kienthuc.net.vn/images/fb1db442ae88c222c13de60a580f64990d9f715ccbbe7179559f4cd552a2f1c4775c6669f6724dabe09017a73d98d7286851abbbbaadd90e2c3ef2ae4f0e39f9/kto-tl_1000000203.jpg.avif)
