Trò chuyện với Tri thức và Cuộc sống trong ngày Khai giảng năm học 2026-2027, cô giáo Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng Trường THCS&THPT Nguyễn Siêu cho hay, món quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dành tặng học sinh trong ngày khai trường thể hiện sự quan tâm tới giáo dục, đồng thời, gửi gắm thông điệp sâu sắc về sự phát triển toàn diện.

Thông điệp ý nghĩa từ món quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước

- Trong Lễ khai giảng năm học mới, thầy trò Trường THCS&THPT Nguyễn Siêu vinh dự được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi tặng lẵng hoa tươi thắm cùng những trái bóng đá. Thưa cô, món quà đặc biệt này có ý nghĩa như thế nào đối với Nhà trường?

Món quà của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gửi tặng các em học sinh là tình cảm vô cùng trân quý. Điều đó thể hiện sự quan tâm sâu sắc của người đứng đầu đất nước đối với sự nghiệp giáo dục, không chỉ với giáo dục công lập hay miền núi mà còn bao quát cả hệ thống giáo dục tư thục, bảo đảm sự bình đẳng và chăm lo cho mọi đối tượng người học trên toàn quốc.

Đặc biệt, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng những trái bóng mang một thông điệp rất lớn, đó là học sinh không chỉ tập trung vào điểm số mà cần nâng cao thể lực, phát triển toàn diện. Bóng đá là môn thể thao vua, đồng thời trong môi trường học đường, đó là công cụ kết nối cộng đồng, rèn luyện cho các em kỹ năng sống, tinh thần hợp tác và làm việc nhóm. Thầy và trò nhà trường rất xúc động trước sự quan tâm sâu sắc này.

Đây không chỉ là một lẵng hoa, không chỉ là những trái bóng. Đó là niềm tin của người đứng đầu đất nước gửi vào thế hệ trẻ: một dân tộc muốn vươn mình trước hết phải có những công dân khoẻ mạnh, đoàn kết (biết chơi đẹp và biết chơi cùng nhau).

Không chỉ giỏi điểm số, học sinh phải biết sống tử tế

- Năm học 2026 - 2027 được kỳ vọng tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục. Cô suy nghĩ gì về điều này? Đâu là chuyển biến cô mong muốn nhìn thấy rõ nhất ở học sinh của mình?

Tôi cho rằng, một trong những điểm quan trọng để tạo ra chuyển biến thực chất trong giáo dục là từng giờ dạy, từng giờ lên lớp của giáo viên phải thực sự thay đổi. Thay vì những tiết học nặng về lý thuyết, cần tập trung xây dựng kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng thực hành, để thực sự hình thành những lớp học tích cực, dạy học tích cực.

Với học sinh, cần phát huy vai trò tự lực, sáng tạo. Nếu học sinh không biết tự học, tự lập thì dù luôn có thầy cô hướng dẫn, các em cũng khó có thể sống chủ động và phát triển. Học tập thực chất phải phát huy vai trò của người thầy với tư cách người khai mở, dẫn đường; đồng thời học trò phải phát huy năng lực tự học.

Từ góc độ đó, việc dạy thêm, học thêm cũng cần được nhìn nhận lại. Nếu học sinh đã học tập thực sự tích cực, thực chất trên lớp và đạt được những mục tiêu đề ra thì có lẽ không nhất thiết phải học thêm. Thời gian dành cho việc dạy thêm có thể được giáo viên sử dụng để trau dồi kiến thức chuyên môn, tự học, tự bồi dưỡng và xây dựng cộng đồng học tập. Với học sinh, thời gian ấy có thể dành cho những hoạt động khác như tham gia các câu lạc bộ bóng đá, bóng rổ và những câu lạc bộ giúp phát triển các năng lực khác.

Ngay trong chủ đề năm học, Trường Nguyễn Siêu đã đặt ra thông điệp “Từ tư duy đến hành động”. Vì vậy, kỳ vọng đầu tiên là học sinh phải thay đổi tư duy.

Tư duy ở đây không chỉ đơn giản là cách các em nghĩ, cách các em sống, mà còn là suy nghĩ tích cực về thế giới ngày mai. Khi bước vào kỷ nguyên AI, nếu học sinh không thay đổi cách nghĩ, cách sống và biến những suy nghĩ đó thành hành động thì rất khó đối diện với những thay đổi đang diễn ra từng ngày khi AI phát triển nhanh chóng.

Trong năm học 2026-2027, thầy và trò nhà trường kỳ vọng học sinh không chỉ xuất sắc về điểm số mà còn trở thành những công dân biết sống tử tế, biết hội nhập nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa Việt, tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống.

- Giảm áp lực học tập, thi cử và bệnh thành tích đang là vấn đề được phụ huynh, học sinh quan tâm. Theo cô, nhà trường cần làm gì để học sinh vừa học tốt vừa có một năm học giảm áp lực?

Muốn có một năm học giảm áp lực, trước hết phải giảm áp lực thi cử đối với học sinh. Nếu quá quan tâm đến điểm số sẽ tạo áp lực cho các em.

Thứ hai là cần quan tâm tới “sức khỏe số” của học sinh, trong đó có việc giảm căng thẳng. Nếu học sinh sử dụng thiết bị quá thời gian cho phép, không phục vụ mục đích học tập và dẫn đến những rối loạn về tinh thần thì có thể gây căng thẳng, ảnh hưởng tới hiệu quả học tập.

Cha mẹ học sinh cần đồng hành ở hai vấn đề. Một là phải hiểu con và tăng cường phát triển những năng lực khác cho con, thay vì chỉ chạy theo bệnh thành tích, học tập và điểm số.

Hai là cần quản lý việc sử dụng thiết bị của con. Nếu sử dụng thiết bị không đúng cách, công nghệ đôi khi trở thành yếu tố cản trở, gây ra những vấn đề về sức khỏe số, không mang lại sự hạnh phúc và tinh thần tốt cho học sinh.

Để giải quyết những vấn đề này, cần tăng cường vận động và thể lực cho học sinh thông qua thể thao, văn nghệ, nghệ thuật, giúp các em cân bằng và giảm áp lực trong học tập, thi cử.

Thầy cô và cha mẹ cần học cùng AI, cùng con học cùng AI

- AI đang thay đổi mạnh mẽ cách học và cách dạy. Theo cô, nhà trường cần làm gì để tận dụng AI nhưng không để học sinh phụ thuộc vào công nghệ?

Theo quan điểm của tôi, AI có lẽ chỉ nên được áp dụng cho học sinh từ 14 tuổi trở lên. Với lứa tuổi nhỏ hơn, bắt buộc phải có sự hướng dẫn và sử dụng cùng thầy cô.

Với học sinh từ 14 tuổi trở lên, thầy cô và cha mẹ cần “học cùng AI, cùng con học cùng AI”. Tôi gọi đây là “3 bên”: học sinh học cùng AI, nhưng cha mẹ và thầy cô cũng phải học cùng AI với các em. Nếu không cùng học, cùng tìm hiểu, học sinh có thể bị lạc hướng. AI không phải lúc nào cũng đúng, dù đó là sức mạnh của trí tuệ nhân tạo.

Cần dạy trẻ rằng AI chỉ là một công cụ, giúp các em biết sử dụng công nghệ chứ không phải dùng AI để thay thế trí tuệ con người. Khi học sinh lớn hơn, đã được trau dồi và rèn luyện về đạo đức trong AI, kỹ năng tự lập, tự chủ trong hành vi, biết phân biệt đúng - sai và có đủ bản lĩnh, các em mới nên sử dụng AI ở một mức độ phù hợp. Khi đủ 18 tuổi, trưởng thành và có khả năng làm chủ cuộc sống, các em mới có thể sử dụng AI toàn phần.

Vì vậy, lộ trình sử dụng AI trong lứa tuổi học sinh cần được phân chia phù hợp với tâm lý lứa tuổi học đường, đồng thời căn cứ vào khả năng tiếp nhận và làm chủ kiến thức của các em. Trong kỷ nguyên AI, chúng ta không thể nói “không” với AI, mà cần xây dựng lộ trình để hướng dẫn con lớn lên cùng AI và học cùng AI.

- Nhân ngày khai trường, nếu được gửi một thông điệp ngắn gọn tới các thầy cô giáo, cô muốn nói điều gì?

Đối với các thầy cô trong giai đoạn của kỷ nguyên vươn mình và kỷ nguyên AI, tôi xin chúc tất cả các thầy cô luôn vững một niềm tin với nghề mình đã chọn. Các thầy cô tiếp tục tự học, nâng cao trình độ chuyên môn để có thể hòa nhập, hội nhập quốc tế, nhưng đồng thời vẫn giữ được vai trò và chuẩn mực đạo đức nhà giáo của người Việt Nam.

- Trân trọng cảm ơn cô về những chia sẻ. Xin chúc cô cùng các thầy cô giáo một năm học mới tràn đầy niềm vui, hạnh phúc và thành công!