Ký hiệu lạ khắc trên đá ở Yok Đôn đang trở thành chủ đề được nhiều người quan tâm khi nhắc tới bí ẩn lịch sử Tây Nguyên. Giữa lõi rừng Vườn quốc gia Yok Đôn (Đắk Lắk), những phiến đá mang ký tự khó hiểu được phát hiện, khiến không ít người đặt câu hỏi về nguồn gốc và niên đại của chúng.
Sự xuất hiện của bãi đá này làm dấy lên nhiều giả thuyết liên quan đến khảo cổ học, dấu tích cư dân cổ và văn hóa bản địa Tây Nguyên. Một số ý kiến cho rằng đây có thể là dạng ký tự nghi lễ hoặc dấu hiệu định vị cổ xưa, góp phần mở rộng hiểu biết về di sản cổ xưa Việt Nam còn ẩn mình giữa đại ngàn.
Sáng 3/2, đoàn công tác của xã Buôn Đôn cùng lực lượng kiểm lâm Vườn quốc gia Yok Đôn đã trực tiếp kiểm tra hiện trường bãi đá vừa được phát hiện. Trên đỉnh một quả đồi, các viên đá được ghi nhận là sắp xếp khá ngay ngắn, phân bố trên diện tích khoảng 200m². Cách bố trí có trật tự này cho thấy nhiều khả năng đây không phải là sự ngẫu nhiên của tự nhiên, mà là một không gian được con người chủ ý tạo lập.
Họa tiết xoắn ốc trên đá ở Yok Đôn. Ảnh: Hải Dương / Vietnamnet.
Các họa tiết xuất hiện trên bề mặt đá đặc biệt gây chú ý. Hình xoắn ốc vốn là mô-típ phổ biến trong nhiều nền văn hóa cổ đại trên thế giới, thường được xem như biểu tượng của vũ trụ, chu kỳ thời gian hoặc sự sinh – diệt – tái sinh. Trong bối cảnh Tây Nguyên, nơi tín ngưỡng đa thần và quan niệm về mối liên hệ giữa con người với trời đất rất đậm nét, hình xoắn ốc có thể mang ý nghĩa tâm linh, gắn với quan niệm về linh hồn, tổ tiên hoặc các lực lượng siêu nhiên.
Họa tiết lượn sóng trên đá ở Yok Đôn. Ảnh: Hải Dương / Vietnamnet.
Bên cạnh đó, hình sóng nước và các đường nét uốn lượn có thể phản ánh vai trò quan trọng của nước trong đời sống cư dân cổ. Tây Nguyên dù là vùng cao nguyên nhưng lại phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tự nhiên cho canh tác, săn bắt và sinh hoạt. Việc khắc họa sóng nước trên đá có thể là cách con người xưa ghi dấu hoặc cầu mong sự sung túc, mưa thuận gió hòa. Trong khi đó, hình lá và các yếu tố gợi đến thực vật cho thấy mối quan hệ mật thiết giữa con người với rừng – không gian sống cốt lõi của các cộng đồng cổ ở Yok Đôn.
Ông Phạm Trung Kiên, Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm Vườn quốc gia Yok Đôn, cho biết bãi đá này đã được ông phát hiện từ ngày 17/2/2022 trong quá trình tuần tra rừng. Tuy nhiên, do ban đầu chỉ nghĩ đây là những hòn đá bình thường nên ông chưa báo cáo. Chỉ đến khi nghe người dân địa phương nhiều lần nhắc về những viên đá có họa tiết lạ trên núi, ông mới nhận ra tính chất đặc biệt của chúng. “Các họa tiết được khắc sâu trên bề mặt đá chắc chắn phải có bàn tay con người tác động, không thể do nước chảy hay tự nhiên bào mòn,” ông Kiên khẳng định.
Nhận định này cũng được một cán bộ văn hóa xã Buôn Đôn xác nhận sau khi kiểm tra thực tế. Theo vị cán bộ, các ký hiệu trên đá là sản phẩm sáng tạo của con người và rất có thể đã tồn tại từ lâu đời. Điều này mở ra khả năng bãi đá không chỉ đơn thuần là dấu tích nghệ thuật, mà còn là một “tư liệu lịch sử” đặc biệt, phản ánh tư duy, tín ngưỡng hoặc sinh hoạt của cư dân cổ Tây Nguyên trong giai đoạn chưa có chữ viết.
