Lần đầu nhìn rõ bộ lạc sống ngoài thế giới hiện đại

Lần đầu tiên, công chúng được nhìn thấy những khuôn hình cận cảnh, độ phân giải cao về một bộ lạc sống biệt lập giữa rừng Amazon. Họ là những con người gần như chưa từng đặt chân ra ngoài thế giới hiện đại.

Những hình ảnh đặc biệt này vừa được công bố trong một cuộc trò chuyện gần đây, khi Paul Rosolie – nhà bảo tồn người Mỹ gắn bó hơn 20 năm với rừng Amazon lần đầu hé lộ đoạn phim chưa từng công chiếu. Theo ông, đây là một trong những khoảnh khắc "sâu sắc và đáng nhớ nhất" trong sự nghiệp bảo tồn của mình.

Chia sẻ trên kênh podcast của Lex Fridman, ông Rosolie nói thẳng: "Để mọi người hiểu được mức độ đặc biệt của trải nghiệm này, tôi buộc phải cho xem đoạn phim. Nó chưa từng xuất hiện ở bất cứ đâu trước đây". Cuộc trò chuyện sau đó nhanh chóng thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế, trong đó có New York Post.

Theo ông Rosolie, trước đây, hầu hết hình ảnh về các bộ lạc chưa tiếp xúc đều mờ nhạt, được ghi lại từ khoảng cách rất xa bằng thiết bị cũ. "Những gì công chúng từng thấy chỉ là các đốm người nhỏ bé từ trên cao. Còn lần này, chúng tôi quan sát họ ở khoảng cách gần hơn rất nhiều, với ống kính tele hiện đại", ông cho biết.

Trong đoạn video, bộ lạc xuất hiện ven bờ sông giữa rừng rậm Amazon. Các thành viên di chuyển chậm rãi nhưng phối hợp chặt chẽ, ánh mắt luôn dõi theo những người lạ từ xa. Một số người cầm cung tên, đứng thành đội hình rõ ràng, thể hiện sự cảnh giác cao độ trước nguy cơ xâm nhập lãnh thổ.

Paul Rosolie kể rằng ông đặc biệt chú ý tới ngôn ngữ hình thể của họ: cách chỉ tay, cách di chuyển theo nhóm, cách một người đàn ông lắp mũi tên vào cung rồi dừng lại, quan sát. "Ban đầu, bầu không khí rất căng thẳng, gần như sắp vượt quá giới hạn", ông nhớ lại. Tuy nhiên, khi khoảng cách được rút ngắn, vũ khí dần được hạ xuống, và sự cảnh giác chuyển thành tò mò.

Khoảng 200 bộ lạc vẫn sống biệt lập

Theo ước tính của các nhà nghiên cứu nhân học, hiện trên thế giới còn khoảng 200 bộ lạc chưa từng tiếp xúc với xã hội hiện đại, phần lớn tập trung tại rừng Amazon thuộc Brazil và Peru. Do nguy cơ tử vong rất cao nếu tiếp xúc trực tiếp, mọi hiểu biết về họ chủ yếu đến từ ảnh vệ tinh, các chuyến bay khảo sát trên không hoặc thông tin gián tiếp từ những bộ lạc bản địa lân cận.

Lịch sử cho thấy, chỉ một lần tiếp xúc ngắn ngủi cũng có thể mang theo những mầm bệnh thông thường với thế giới hiện đại nhưng lại chết người đối với các cộng đồng chưa có miễn dịch. Đây là lý do giới khoa học và các tổ chức bảo tồn luôn nhấn mạnh nguyên tắc "không tiếp xúc" nhằm bảo vệ sự tồn tại mong manh của những bộ lạc này.

Bài học từ những cuộc tiếp xúc bi thảm

Một ví dụ thường được nhắc tới là vụ việc năm 2018, khi nhà truyền giáo người Mỹ John Allen Chau thiệt mạng trong nỗ lực tiếp cận người Sentinel trên North Sentinel Island. Dù Ấn Độ đã ban hành lệnh cấm nghiêm ngặt đối với việc đặt chân lên hòn đảo này, Chau vẫn cố gắng tiếp xúc và cuối cùng bị tấn công ngay khi vừa lên bờ.

Sự việc trở thành lời cảnh báo rõ ràng về cả nguy cơ bạo lực lẫn thảm họa dịch bệnh khi thế giới hiện đại tìm cách xâm nhập vào những cộng đồng sống biệt lập hàng trăm, thậm chí hàng nghìn năm.

Những năm gần đây, các nhà sinh vật học ghi nhận số lần nhìn thấy các bộ lạc chưa tiếp xúc có xu hướng tăng lên. Nguyên nhân không phải do họ muốn xuất hiện, mà bởi rừng già là "vùng đệm" tự nhiên bảo vệ họ đang bị thu hẹp nhanh chóng bởi khai thác gỗ trái phép, khai mỏ và các tuyến đường buôn lậu.

Khi lãnh thổ bị xâm lấn, một số bộ lạc buộc phải tiến gần hơn tới bờ sông hoặc khu vực có người sinh sống, thường phản ứng bằng sự phòng vệ mạnh mẽ. Trong bối cảnh đó, những hình ảnh rõ nét mà Paul Rosolie công bố không chỉ mang giá trị hiếm hoi về mặt tư liệu, mà còn nhắc nhở thế giới về trách nhiệm bảo vệ những cộng đồng cuối cùng còn sống tách biệt khỏi nền văn minh hiện đại.

Giữa thời đại công nghệ và hình ảnh tràn ngập, những khuôn hình này như một lát cắt thời gian, cho thấy vẫn còn những con người đang sống theo cách hoàn toàn khác là mong manh, lặng lẽ và cần được tôn trọng tuyệt đối.

Theo NYP, The Guardian, Science