Sau một kỳ nghỉ Tết dài với những bữa tiệc linh đình, bánh chưng xanh, thịt mỡ và rượu bia, cảm giác nặng nề, đầy bụng là điều không ai tránh khỏi. Tâm lý muốn "làm sạch" cơ thể ngay lập tức để lấy lại vóc dáng và sức khỏe đã đẩy khái niệm "detox" lên thành một cơn sốt. Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo mỹ miều về các liệu trình thanh lọc thần tốc là hàng loạt hiểu lầm khoa học có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến nội tạng.

Ảnh minh họa/Nguồn daibieunhandan.vn

Detox cực đoan vô tình tạo thêm áp lực cho gan và thận

Sai lầm phổ biến nhất là tin rằng độc tố tích tụ trong cơ thể giống như bùn đất đóng trong đường ống nước, và chúng ta cần một loại "dung dịch tẩy rửa" mạnh để tống khứ chúng ra ngoài.

Theo World Health Organization, cơ thể con người vốn đã có hệ thống giải độc tự nhiên thông qua gan, thận, phổi và hệ tiêu hóa. Các cơ quan này hoạt động liên tục để chuyển hóa và đào thải chất cặn bã. Vì vậy, không có bằng chứng khoa học thuyết phục cho thấy các chế độ “detox cấp tốc” trong vài ngày có thể thay thế hay tăng tốc đáng kể quá trình sinh lý này ở người khỏe mạnh.

Nếu các cơ quan gan, thận, phổi và hệ tiêu hóa thực sự bị "nhiễm độc" đến mức không thể tự xử lý, bạn cần đến sự can thiệp y tế chuyên sâu chứ không phải một ly nước ép. Việc detox cực đoan đôi khi lại vô tình tạo thêm áp lực cho gan và thận khi chúng phải xử lý một lượng lớn dưỡng chất đơn lẻ hoặc các hoạt chất lạ từ trà thảo mộc.

Bẫy ngọt ngào từ các liệu trình nước ép (Juice Cleanse)

Nhiều người chọn cách nhịn ăn hoàn toàn và chỉ uống nước ép trái cây trong nhiều ngày liên tục. Họ tin rằng đây là cách nạp vitamin tối ưu. Thế nhưng, đây là một sự đánh đổi nguy hiểm. Khi ép lấy nước, chúng ta đã loại bỏ hoàn toàn chất xơ – thành phần quan trọng nhất giúp làm sạch đường ruột và kiểm soát đường huyết.

Nước ép trái cây chứa hàm lượng đường fructose rất cao, khi đi vào cơ thể lúc bụng rỗng, nó khiến đường huyết tăng vọt, ép tuyến tụy phải làm việc quá tải. Hơn nữa, việc thiếu hụt protein và chất béo trong thời gian dài sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái "đói lả", dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt và suy giảm hệ miễn dịch ngay thời điểm bạn cần sức khỏe nhất để quay lại làm việc.

Nhầm lẫn giữa "giảm cân" và "mất nước"

"Giảm 3-5kg sau một tuần detox" là tiêu đề mời gọi của rất nhiều cơ sở làm đẹp. Thực tế, con số giảm đi đó phần lớn là nước và cơ bắp, chứ không phải mỡ thừa. Khi bạn cắt giảm calo đột ngột, cơ thể sẽ tiêu thụ Glycogen (nguồn năng lượng dự trữ trong cơ và gan). Quá trình này kéo theo sự mất nước rất nhanh, tạo ra ảo giác rằng bạn đã gầy đi.

Tuy nhiên, ngay khi bạn ăn uống trở lại, cơ thể với bản năng sinh tồn sẽ tích trữ năng lượng bù đắp mạnh mẽ hơn, dẫn đến hiện tượng "Yo-yo" – tăng cân nhanh hơn và tích mỡ nhiều hơn ở vùng bụng so với trước khi detox.

Sự nguy hiểm từ các loại trà thải độc nhuận tràng

Một hiểu lầm tai hại khác là quan niệm "đi ngoài càng nhiều, thải độc càng sạch". Nhiều loại trà detox sau Tết có chứa các thành phần nhuận tràng mạnh như lá senna hoặc các hoạt chất gây kích thích đường ruột.

Việc lạm dụng chúng gây ra tình trạng tiêu chảy nhân tạo, làm mất đi các lợi khuẩn có ích và phá vỡ hệ vi sinh vật đường ruột. Điều này không chỉ khiến cơ thể mất điện giải, gây rối loạn nhịp tim, chuột rút mà còn làm suy yếu khả năng hấp thụ dinh dưỡng tự nhiên của hệ tiêu hóa về lâu dài.

Điều đáng lưu ý là các phương pháp “detox” kéo dài, sử dụng thuốc xổ, thuốc lợi tiểu hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc có thể gây mất nước, rối loạn điện giải và ảnh hưởng chức năng gan, thận. Người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh gan càng cần thận trọng và nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi chế độ ăn uống đột ngột.

Thay vì tìm kiếm những phương pháp thần thánh, cách detox tốt nhất chính là hỗ trợ các cơ quan tự nhiên của cơ thể hoạt động hiệu quả nhất. Hãy bắt đầu bằng việc uống đủ nước lọc để thận làm việc, ăn nhiều rau xanh nguyên quả để bổ sung chất xơ quét sạch đại tràng, quan trọng nhất là ngủ đủ giấc. Giấc ngủ chính là thời gian để não bộ "detox" các chất thải chuyển hóa thần kinh.

Hãy coi giai đoạn sau Tết là lúc để "về số", ăn uống thanh đạm, giảm gia vị, giảm đường và tăng cường vận động để đổ mồ hôi tự nhiên, kiểm soát căng thẳng và hạn chế chất kích thích. Đó mới là quy trình thanh lọc bền vững và khoa học nhất.

Sau kỳ nghỉ Tết, việc trở lại nhịp sống khoa học không chỉ giúp cơ thể phục hồi mà còn tạo nền tảng cho sức khỏe bền vững trong suốt năm mới.