Người bệnh ung thư sút cân liên tục, có nên cố ép ăn?

Ép người bệnh ăn thật nhiều chưa chắc giúp tăng cân. Điều quan trọng là tìm nguyên nhân gây sút cân và xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Nhiều người bệnh ung thư rất khổ sở vì tình trạng sụt cân nhanh chóng và bị người nhà ép ăn.... Nhiều người than phiền vì cố gắng ăn nhưng vẫn gầy yếu, mất cơ? Vậy chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh thế nào cho đúng?

Sút cân có thể là dấu hiệu của suy mòn do ung thư

Trao đổi với phóng viên Tri Thức và Cuộc sống về vấn đề này, ThS.BSNT Nguyễn Xuân Tuấn, Bệnh viện ung bướu Hưng Việt cho biết, khi thấy người thân mắc ung thư ngày càng gầy đi, nhiều gia đình thường tìm mọi cách tẩm bổ, liên tục động viên hoặc thúc ép người bệnh ăn thêm. Tuy nhiên, sút cân ở người bệnh ung thư không đơn thuần do ăn uống thiếu hụt.

ThS.BSNT Nguyễn Xuân Tuấn phân tích, sút cân ở người bệnh ung thư có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Trong quá trình mắc bệnh và điều trị, người bệnh thường gặp các triệu chứng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng ăn uống như buồn nôn, nôn, đau hoặc khô miệng, khó nuốt, táo bón, thay đổi vị giác, đau kéo dài và trầm cảm.

Những vấn đề này khiến người bệnh ăn uống kém, giảm lượng thực phẩm đưa vào cơ thể. Nếu chỉ tập trung thúc ép ăn mà không tìm hiểu nguyên nhân, mỗi bữa ăn có thể trở thành áp lực, khiến người bệnh càng thêm mệt mỏi.

Đáng lưu ý hơn là tình trạng suy mòn do ung thư (cancer cachexia). Đây là hội chứng chuyển hóa phức tạp, liên quan đến phản ứng viêm kéo dài và những thay đổi trong quá trình sử dụng năng lượng, chuyển hóa chất dinh dưỡng của cơ thể.

Người bệnh có thể mất dần cả khối cơ lẫn mô mỡ, đồng thời giảm cảm giác thèm ăn. Vì vậy, dù gia đình cố gắng bổ sung nhiều thức ăn, cân nặng vẫn có thể tiếp tục giảm, thể lực suy yếu và khối cơ hao hụt.

Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) nhấn mạnh, suy mòn do ung thư không thể được cải thiện hoàn toàn chỉ bằng cách tăng lượng thức ăn thông thường. Điều này cho thấy việc chăm sóc dinh dưỡng cần được tiếp cận toàn diện, thay vì chỉ tập trung vào số lượng thức ăn người bệnh tiêu thụ mỗi ngày.

dinh-duong-ut.jpg
Thực phẩm tốt cho người ung thư - Ảnh BVCC

Đừng biến mỗi bữa ăn của người bệnh ung thư thành một cuộc chiến

Khi người bệnh giảm cân rõ rệt, ăn uống kém hoặc ngày càng yếu đi, gia đình cần thông báo với ê-kíp điều trị để được đánh giá.

Bác sĩ sẽ xem xét tình trạng bệnh, tác dụng phụ của thuốc và những nguyên nhân có thể can thiệp như đau, nấm miệng, tắc nghẽn đường tiêu hóa hoặc rối loạn điện giải. Việc kiểm soát tốt các triệu chứng này có thể giúp người bệnh cải thiện khả năng ăn uống.

Trong sinh hoạt hằng ngày, thay vì yêu cầu người bệnh ăn thật nhiều trong một bữa, gia đình nên chia thành nhiều bữa nhỏ, lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng và protein, dễ ăn, dễ nuốt như trứng, sữa phù hợp, cá, thịt mềm, đậu phụ hoặc đồ uống dinh dưỡng.

Có thể ưu tiên thời điểm người bệnh cảm thấy dễ chịu và muốn ăn nhất, không nhất thiết phải cố định vào ba bữa lớn. Thức ăn cũng nên được thay đổi cách chế biến, màu sắc và hương vị để tăng cảm giác ngon miệng.

Nếu buồn nôn, nôn do hóa trị hoặc xạ trị, người bệnh cần thông báo sớm cho bác sĩ để được cân nhắc sử dụng thuốc chống nôn phù hợp. Việc giữ vệ sinh răng miệng, hạn chế tiếp xúc với mùi thức ăn gây khó chịu và lựa chọn thức ăn mềm, nhỏ, dễ nuốt cũng có thể giúp cải thiện khả năng dung nạp.

dd-ung-thu.jpg
Người bệnh ung thư nên ăn đa dạng thực phẩm - Ảnh minh họa nguồn Internet

Dinh dưỡng đúng cách giúp duy trì thể trạng khi điều trị

Theo ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, dinh dưỡng đầy đủ có vai trò quan trọng trong quá trình điều trị ung thư. Chế độ ăn phù hợp giúp duy trì năng lượng, hỗ trợ bảo tồn khối cơ, phục hồi sau phẫu thuật, lành vết mổ và giúp cơ thể chịu đựng tốt hơn các tác dụng phụ của hóa trị, xạ trị.

Người bệnh cần được cung cấp đầy đủ các nhóm chất gồm carbohydrate, chất béo, protein, vitamin, khoáng chất và nước. Tuy nhiên, chế độ ăn cần điều chỉnh theo tình trạng dinh dưỡng, khả năng ăn uống và phương pháp điều trị của từng người.

Với người bệnh có nguy cơ suy dinh dưỡng hoặc đang sút cân, ưu tiên trước mắt là bảo đảm đủ năng lượng và protein. Có thể bổ sung sữa dinh dưỡng hoặc sản phẩm hỗ trợ theo tư vấn chuyên môn. Nếu chế độ ăn thông thường không đáp ứng đủ nhu cầu, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp hỗ trợ nuôi dưỡng hoặc nuôi dưỡng thay thế.

Khi thể trạng cho phép, vận động phù hợp, đặc biệt là các bài tập tăng sức mạnh cơ, cũng có thể hỗ trợ duy trì khối cơ. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc kích thích ăn uống hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa có chỉ định.

Đối với chế độ ăn lành mạnh lâu dài, người bệnh có thể tăng cường rau xanh, trái cây đa dạng màu sắc, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu, đậu lăng, đậu phụ; ưu tiên cá, hải sản, thịt gia cầm và hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến sẵn.

Tuy nhiên, không nên áp dụng máy móc chế độ ăn kiêng hoặc hạn chế thực phẩm khi người bệnh đang suy dinh dưỡng, sút cân. Mục tiêu dinh dưỡng cần được cá thể hóa theo từng giai đoạn bệnh.

"Sút cân ở người bệnh ung thư không phải biểu hiện của sự thiếu cố gắng hay không muốn ăn. Thay vì biến mỗi bữa ăn thành cuộc chiến, gia đình cần phối hợp với bác sĩ để xác định nguyên nhân, kiểm soát triệu chứng và xây dựng kế hoạch dinh dưỡng phù hợp. Đây mới là cách hỗ trợ người bệnh duy trì thể trạng và có điều kiện tốt hơn để tiếp tục điều trị",ThS.BSNT Nguyễn Xuân Tuấn khuyến cáo.

5 lưu ý dinh dưỡng cho người bệnh ung thư

1. Ăn nhiều bữa nhỏ: Chia khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày, ưu tiên thời điểm người bệnh cảm thấy dễ chịu và muốn ăn.

2. Tăng cường protein và năng lượng: Lựa chọn trứng, cá, thịt mềm, đậu phụ, sữa dinh dưỡng phù hợp.

3. Điều chỉnh kết cấu thức ăn: Nếu khó nuốt hoặc ăn uống kém, có thể chuyển sang thức ăn mềm, nhỏ, nhuyễn như cháo, súp.

4. Không kiêng khem tùy tiện: Chế độ ăn cần bảo đảm đủ carbohydrate, chất béo, protein, vitamin, khoáng chất và nước.

5. Không tự ý dùng thuốc, thực phẩm bổ sung: Trao đổi với bác sĩ khi người bệnh sút cân, chán ăn kéo dài hoặc không thể đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng bằng đường ăn uống.

Mời quý độc giả theo dõi video: Thực phẩm bốc mùi trong bếp ăn học đường bị trả về sẽ đi đâu?

Có thực phẩm nào đào thải HPV, ngăn ngừa ung thư cổ tử cung?

Rau xanh, trái cây và chế độ ăn cân bằng giúp nâng đỡ sức khỏe miễn dịch, nhưng không có thực phẩm nào được chứng minh có thể loại bỏ virus HPV.

Nhiều chị em lo lắng, sợ ung thư cổ tử cung khi xét nghiệm HPV dương tính đã lùng tìm các thực phẩm để loại bỏ virus. Điều này có đúng?

HPV dương tính không đồng nghĩa mắc ung thư

Trẻ sinh non xuất viện vẫn đối mặt nguy cơ chậm phát triển, cha mẹ cần biết

Rời phòng hồi sức sơ sinh chưa kết thúc hành trình chăm sóc. Trẻ sinh non cần được theo dõi sát về dinh dưỡng, tăng trưởng, thị giác, thính giác, thần kinh.

sinh-non.jpg
Hội chẩn chăm sóc trẻ sinh non tại phòng bệnh - Ảnh BVCC

Trẻ sinh non xuất viện: Hành trình chăm sóc vẫn tiếp tục

Ép con ăn, uống canxi liều cao: Sai lầm khiến cha mẹ kỳ vọng sai về chiều cao

Di truyền không quyết định hoàn toàn chiều cao. Dinh dưỡng, vận động, giấc ngủ và chăm sóc sức khỏe đúng cách giúp trẻ phát huy tiềm năng tăng trưởng.

Hiện nhiều bậc cha mẹ ra sức bắt con ăn, uống sữa, bổ sung canxi ...để mong con cao lớn vượt trội? Điều này có đúng?

Bổ sung đủ chất, không chạy theo thực phẩm tăng chiều cao

Đọc nhiều nhất

Tin mới