Không sốt vẫn có thể nguy kịch
Hai bệnh nhân 72 và 81 tuổi được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương với những biểu hiện ban đầu khác nhau. Một người sốt cao 39°C, đau khớp dữ dội; người còn lại không sốt nhưng đau mỏi toàn thân, tức ngực, khó thở. Cả hai đều được xác định mắc viêm phổi trên nền nhiều bệnh lý mạn tính.
Bệnh nhân thứ nhất là ông N.X.L. (81 tuổi, Hà Nội), có tiền sử gout nhiều năm, đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và bệnh thận mạn. Khoảng 3 ngày trước khi nhập viện, ông xuất hiện sốt cao tới 39°C, mệt mỏi nhiều, đau dữ dội khớp gối phải, hạn chế vận động.
Sau khi sử dụng thuốc tại nhà nhưng tình trạng không cải thiện, gia đình đưa ông đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Tại Khoa Nội tổng hợp, bệnh nhân còn sốt 38°C, thể trạng gầy, huyết áp 145/80 mmHg. Thăm khám ghi nhận phổi có ran nổ rải rác hai bên. Khớp gối phải sưng đau nhiều, đồng thời xuất hiện các hạt tophi tại các khớp bàn, ngón hai bên – biểu hiện lắng đọng tinh thể urat thường gặp ở người mắc gout mạn tính.
Do triệu chứng đau khớp nổi bật, ban đầu người bệnh nghĩ đến một đợt cấp của bệnh gout. Tuy nhiên, kết quả xét nghiệm kết hợp X-quang và chụp cắt lớp vi tính cho thấy nguyên nhân còn có viêm phổi.
Trường hợp thứ hai là bà L.T.C. (72 tuổi, Hà Nội), có tiền sử tăng huyết áp và đái tháo đường. Những ngày trước khi nhập viện, bà xuất hiện đau mỏi toàn thân nhưng không ghi nhận rõ tình trạng sốt. Đến ngày nhập viện, các triệu chứng tăng lên, kèm đau tức vùng trước xương ức, khó thở và buồn nôn.
Tại Khoa Nội tổng hợp, bệnh nhân không sốt nhưng vẫn đau tức ngực và khó thở. Qua thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bà mắc viêm phổi.
Điểm đáng lưu ý là người bệnh không có biểu hiện sốt khi nhập viện. Trong khi đó, nhiều người vẫn mặc định viêm phổi phải đi kèm sốt cao, ho nhiều hoặc khạc đờm. Quan niệm này có thể khiến gia đình chủ quan, bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo ban đầu.
Vì sao viêm phổi ở người cao tuổi dễ bị bỏ sót?
TS.BS Vũ Minh Điền, Phó Trưởng khoa Nội, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, ở người cao tuổi, biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp có thể không điển hình như ở người trẻ. Người bệnh có thể sốt cao, sốt nhẹ hoặc thậm chí không sốt; một số trường hợp chỉ biểu hiện mệt mỏi, chán ăn, đau tức ngực hoặc khó thở.
Theo BS Điền, quá trình lão hóa khiến chức năng bảo vệ của hệ hô hấp và khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm. Các cơ chế làm sạch đường thở hoạt động kém hiệu quả hơn, tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập và gây bệnh.
Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc đồng thời nhiều bệnh lý mạn tính và phải sử dụng thuốc kéo dài. Những yếu tố này khiến triệu chứng nhiễm trùng khó nhận biết hơn, đồng thời làm tăng nguy cơ bệnh diễn biến nặng.
Đặc biệt, ở người mắc đái tháo đường, bệnh thận mạn, bệnh tim mạch hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, viêm phổi có thể làm gia tăng gánh nặng lên các cơ quan vốn đã suy giảm chức năng. Nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ suy hô hấp, nhiễm trùng nặng và các biến chứng nguy hiểm khác.
Không nên chờ sốt cao mới đưa người bệnh đi khám
TS.BS Vũ Minh Điền cảnh báo, viêm phổi có thể do nhiều tác nhân khác nhau, trong đó có vi khuẩn và virus. Việc xác định nguyên nhân và mức độ bệnh có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị.
Vì vậy, gia đình không nên chỉ dựa vào triệu chứng sốt để nhận biết viêm phổi ở người cao tuổi. Khi người bệnh xuất hiện những thay đổi bất thường như mệt mỏi nhiều, chán ăn, ho, đau tức ngực, khó thở hoặc sức khỏe xấu đi không rõ nguyên nhân, cần được đưa đến cơ sở y tế thăm khám.
Người cao tuổi có nhiều bệnh nền cũng không nên tự ý mua thuốc điều trị khi xuất hiện triệu chứng bất thường. Sử dụng thuốc không phù hợp với nguyên nhân gây bệnh có thể làm chậm thời điểm chẩn đoán, đồng thời tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn hoặc tương tác với các thuốc đang dùng.
Đặc biệt, khi người bệnh khó thở nhiều, đau ngực dữ dội, tím tái hoặc rối loạn ý thức, gia đình cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.
Chủ động phòng viêm phổi khi thời tiết chuyển lạnh
TS.BS Vũ Minh Điền khuyến cáo, khi thời tiết chuyển lạnh, người cao tuổi cần chú trọng bảo vệ sức khỏe đường hô hấp, nhất là những người có bệnh lý mạn tính.
Các biện pháp cần thực hiện gồm duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ, vận động phù hợp, giữ ấm cơ thể và tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột. Việc uống nước cần căn cứ vào tình trạng sức khỏe; người mắc bệnh tim hoặc bệnh thận mạn cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về lượng nước đưa vào cơ thể.
Người cao tuổi nên hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh đường hô hấp, đeo khẩu trang tại nơi đông người hoặc môi trường nhiều khói bụi, đồng thời kiểm soát tốt các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp và bệnh phổi mạn tính.
Tiêm vaccine cũng là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc biến chứng nặng do một số tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp. Người cao tuổi nên tiêm vaccine cúm mùa hằng năm và trao đổi với bác sĩ về chỉ định tiêm vaccine phế cầu, RSV phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lịch sử tiêm chủng.
"Ở người cao tuổi, đặc biệt là người có nhiều bệnh nền, những thay đổi nhỏ về sức khỏe cũng cần được quan tâm. Không nên chờ đến khi sốt cao hoặc khó thở nặng mới đưa người bệnh đến bệnh viện. Phát hiện sớm và điều trị kịp thời là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ biến chứng do viêm phổi", TS.BS Vũ Minh Điền nhấn mạnh.
Dấu hiệu cảnh báo viêm phổi ở người cao tuổi
- Mệt mỏi nhiều, suy giảm thể trạng bất thường.
- Chán ăn, đau mỏi toàn thân.
- Ho, sốt nhẹ hoặc không sốt.
- Đau tức ngực, khó thở.
- Sức khỏe xấu đi không rõ nguyên nhân.
Mời quý độc giả theo dõi video: Chính phủ thay đổi chiến lược: ưu tiên nhà ở xã hội cho thuê thay vì nhà để bán