Hoạt động đầu tư công tại các địa phương đang được siết chặt nhằm hướng tới sự cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế cao. Tuy nhiên, thực tế triển khai các gói thầu qua mạng cho thấy, không ít nhà thầu dù có năng lực tài chính và đưa ra mức giá bỏ thầu rất cạnh tranh nhưng lại tự đánh mất cơ hội do những sai sót sơ đẳng ngay từ khâu lập hồ sơ đề xuất kỹ thuật. Câu chuyện vừa xảy ra tại một gói thầu giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp là một minh chứng điển hình.

Loạt sai sót hành chính và kỹ thuật trong hồ sơ thầu

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, dự án Đường Bắc kênh 3 (đoạn từ kênh Nguyễn Tấn Thành đến kênh tuyến 4) sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, do Phòng Kinh tế xã Tân Phước 3 làm chủ đầu tư. Trong đó, Gói thầu số 06: Thi công xây dựng (Mã gói thầu: BP2600151947, Mã Thông báo mời thầu: IB2600109426) có giá dự toán xét duyệt thầu được công bố ở mức 4.459.308.405 đồng. Phương thức lựa chọn nhà thầu được áp dụng là chào hàng cạnh tranh qua mạng, một giai đoạn một túi hồ sơ với hình thức hợp đồng trọn gói trong thời gian thực hiện 180 ngày.

Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận có 4 nhà thầu nộp hồ sơ tham gia ứng tuyển. Đáng chú ý, biên bản mở thầu và báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu cho thấy một cuộc cạnh tranh gay cấn về giá khi các nhà thầu liên tục đưa ra tỷ lệ giảm giá sâu. Tuy nhiên, khi bước vào vòng đánh giá chi tiết, tổ chuyên gia đã phải thẳng tay loại bỏ hai nhà thầu lớn do không vượt qua được bước đánh giá về tiêu chuẩn kỹ thuật.

Cụ thể, Công ty TNHH Tấn Đạt Tiền Giang (mã định danh vn1201183450) tham gia đấu thầu với tỷ lệ giảm giá 5%, đưa mức giá dự thầu sau giảm giá về mức 4.241.835.083,9 đồng. Thế nhưng, hồ sơ đề xuất kỹ thuật của doanh nghiệp này lại bộc lộ sự thiếu nhất quán nghiêm trọng. Trong khi phần bản vẽ thiết kế ghi nhận phương án "đắp đất" để gia cố ao mương, thì phần thuyết minh biện pháp thi công lại khẳng định sẽ "đắp cát". Sự mâu thuẫn này tiếp tục kéo dài sang bảng tổng hợp giá dự thầu khi đơn vị này áp giá theo phương án đắp đất.

Không dừng lại ở đó, đối với các hạng mục di dời công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu như: "Đào đất bốc dỡ + lắp đặt đường ống cấp nước hiện hữu" và "nhổ + lắp đặt lại trụ đèn ánh sáng quan", Công ty TNHH Tấn Đạt Tiền Giang hoàn toàn bỏ trống, không trình bày giải pháp kỹ thuật, biện pháp tổ chức thi công cũng như không thể hiện tiến độ chi tiết trong khung thời gian 180 ngày theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu.

Tương tự, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Minh Trung (mã định danh vn1200508593) cũng vấp phải rào cản kỹ thuật tương tự. Dù nộp hồ sơ với mức giá 4.449.938.411 đồng, doanh nghiệp này cũng bị tổ chuyên gia đánh giá "Không đạt" do bảng tiến độ và giải pháp thi công không thể hiện biện pháp thực hiện đối với hai công tác phụ liên quan đến đường ống cấp nước và hệ thống trụ đèn chiếu sáng hiện hữu. Việc thiếu hụt các giải pháp tổ chức thi công then chốt này đã khiến cả hai nhà thầu bị loại một cách đáng tiếc.

Phê duyệt kết quả trúng thầu và lịch sử đơn vị trúng thầu

Sau khi sàng lọc các yếu tố kỹ thuật và tiến hành xếp hạng tài chính đối với các hồ sơ hợp lệ, ngày 23/4/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Phước 3 Nguyễn Văn Quang đã ký ban hành Quyết định số 306/QĐ-PKT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu này. Theo quyết định phê duyệt, đơn vị trúng thầu chính thức là Công ty TNHH Xây dựng Trường Phát TG (mã số doanh nghiệp: 1201450593).

Doanh nghiệp này đưa ra giá dự thầu ban đầu là 4.708.595.137 đồng nhưng đi kèm thư giảm giá lên tới 12% (giá sau giảm giá đạt 4.143.563.720 đồng). Qua quá trình thương thảo, hoàn thiện, giá trúng thầu cuối cùng được phê duyệt chính thức tại Quyết định số 306/QĐ-PKT là 4.143.000.000 đồng. So với giá dự toán gói thầu, ngân sách nhà nước đã tiết kiệm được 316.308.405 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm khoảng 7,09%.

Công ty TNHH Xây dựng Trường Phát TG: (MSDN: vn1201450593), có địa chỉ tại Ấp Bình Trung, Xã Vĩnh Bình, Đồng Tháp, được thành lập năm 2013 do ông Phan Ngọc Duy Nam là người đại diện pháp luật. Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 05/2026 nhà thầu này đã tham gia khoảng 40 gói thầu, trong đó trúng 19 gói, trượt 19 gói, 2 chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 25.240.125.000 đồng (trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập khoảng 20.014.399.000 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh khoảng 5.225.726.000 đồng)

Giai đoạn đầu năm 2026, doanh nghiệp này liên tiếp ghi nhận kết quả khả quan khi trúng gói thầu xây lắp do Phòng Kinh tế xã Tân Hòa mời thầu trị giá 2.492.412.000 đồng vào ngày 08/05/2026, trước khi tiếp tục được xướng tên tại gói thầu số 06 của Phòng Kinh tế xã Tân Phước 3.

Dưới góc độ phân tích thị trường, gói thầu số 06 này còn chứng kiến cuộc chạm trán đầy duyên nợ giữa đơn vị trúng thầu và đơn vị xếp hạng thứ hai là Công ty TNHH Xây dựng-Thương mại-Dịch vụ Hữu Lợi. Lịch sử ghi nhận hai doanh nghiệp này từng trực tiếp đối đầu nhau trong 11 gói thầu và từng "bắt tay" liên danh cùng nhau trong 6 gói thầu khác tại khu vực miền Tây. Tại gói thầu lần này, Công ty TNHH Xây dựng-Thương mại-Dịch vụ Hữu Lợi dù đạt toàn bộ các bước đánh giá về năng lực lẫn kỹ thuật và giảm giá 4% (giá sau giảm giá là 4.211.604.177,6 đồng) nhưng đành ngậm ngùi xếp hạng hai do kém cạnh tranh hơn về giá so với đối thủ.

Góc nhìn chuyên gia

Dưới góc nhìn pháp lý và chuyên môn, dư luận đặt ra nhiều băn khoăn về việc tại sao các nhà thầu xây lắp khi tham gia đấu thầu công vẫn thường xuyên mắc phải các lỗi hành chính và kỹ thuật cơ bản như trên. Chia sẻ về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng: "Hoạt động đấu thầu qua mạng hiện nay đòi hỏi tính chính xác cực kỳ cao từ khâu số hóa dữ liệu cho đến sự thống nhất giữa thuyết minh và bản vẽ. Việc hồ sơ kỹ thuật mâu thuẫn giữa vật liệu đắp đất hay đắp cát, hoặc quên không lập biện pháp thi công cho các hạng mục phụ không chỉ làm nhà thầu bị loại, mà còn vô tình làm giảm đi tính cạnh tranh lành mạnh của gói thầu."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ lưu ý, việc áp dụng khung pháp lý mới bao gồm Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã chuẩn hóa rất chặt chẽ quy trình chấm thầu. Việc tổ chuyên gia bám sát từng chi tiết trong hồ sơ đề xuất kỹ thuật để đánh giá tính hợp lý và việc chủ đầu tư ban hành quyết định phê duyệt đúng quy định pháp luật là minh chứng cho thấy trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong đầu tư công đang ngày càng được nâng cao. Điều này đòi hỏi các nhà thầu phải nâng cao năng lực chuyên môn, cẩn trọng trong từng chi tiết lập hồ sơ để tránh những thiệt hại không đáng có.