Càn Long là một vị hoàng đế nổi tiếng phong lưu của triều đại nhà Thanh. Xung quanh ông có rất nhiều giai thoại, đặc biệt là những câu chuyện về hậu cung. Bộ phim Diên Hy Công Lược từng tái hiện khá sinh động cuộc đời tình cảm của Càn Long, nhất là mối quan hệ với Ngụy Anh Lạc – hình tượng nghệ thuật được xây dựng dựa trên nguyên mẫu lịch sử là Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu (1727–1775), tức Lệnh Ý Hoàng quý phi, người mà hậu thế quen gọi là Lệnh phi.

Bà nổi tiếng thông minh, lanh lợi, hiểu lòng người, lại khéo léo và biết tiến biết lui. Chính vì thế, bà luôn được Càn Long đặc biệt yêu mến. Trong số rất nhiều phi tần nơi hậu cung, Lệnh phi luôn giữ một vị trí hết sức đặc biệt. Bà không chỉ là hiện thân của nhan sắc và trí tuệ, mà còn là một trong những người phụ nữ thành công nhất chốn cung đình: được sủng ái, sinh nhiều con, và cuối cùng có con trai lên ngôi hoàng đế, tức Hoàng đế Gia Khánh.

Xuất thân của Lệnh phi không thuộc hàng danh môn vọng tộc. Bà họ Ngụy, thuộc Hán quân Tương Hoàng kỳ. So với các phi tần xuất thân từ những gia tộc Mãn Châu quyền thế, địa vị ban đầu của bà khá khiêm tốn. Có tài liệu cho rằng thuở mới nhập cung, bà từng giữ chức vị thấp trong nội đình. Tuy nhiên, điều giúp bà nổi bật không phải là gia thế, mà là trí tuệ, sự tinh tế và khả năng ứng xử khéo léo.

Trong chốn hậu cung, nơi hàng trăm giai lệ cùng tranh sủng, để thu hút sự chú ý của hoàng đế là điều không hề dễ dàng. Phi tần không chỉ cần nhan sắc mà còn phải có học thức, bản lĩnh và sự khôn khéo. Lệnh phi hiểu rất rõ điều đó. Bà dùng vẻ đẹp thanh tú, tính cách hoạt bát và sự duyên dáng để bước vào thế giới riêng của hoàng đế.

Điều đặc biệt ở Lệnh phi là bà không hoàn toàn giống những phi tần khác. Khi ở trước mặt mọi người, bà luôn đoan trang, dịu dàng, hành xử đúng lễ nghi. Nhưng khi ở riêng với Càn Long, bà lại thể hiện sự tự nhiên, thẳng thắn và đầy sức sống. Chính nét chân thật ấy đã khiến hoàng đế cảm thấy thư thái và gần gũi. Đây là điều mà không phải phi tần nào cũng có thể mang lại.

Bà biết rõ rằng trong cung đình, mọi hành động đều phải tuân theo quy củ. Vì thế, sự hồn nhiên và tinh nghịch của bà chỉ bộc lộ khi ở bên hoàng đế. Khi ấy, bà vừa ân cần, chu đáo, vừa biết nũng nịu đúng lúc. Sự chân thành ấy khiến Càn Long vô cùng trân trọng.

Một nguyên nhân quan trọng khác giúp Lệnh phi luôn được sủng ái là khả năng sinh dưỡng. Trong khoảng mười năm, bà liên tiếp sinh sáu người con. Đối với hoàng gia, nơi việc duy trì huyết mạch là đại sự hàng đầu, đây là công lao vô cùng to lớn. Trong khi nhiều phi tần cả đời không có con, thì Lệnh phi lại mang đến cho hoàng đế một gia đình đông đúc. Điều này càng củng cố vị thế của bà trong hậu cung.

Tuy nhiên, câu chuyện cho rằng Lệnh phi vừa sinh con xong đã lập tức được hoàng đế triệu thị tẩm phần nhiều chỉ là giai thoại dân gian. Theo quy củ cung đình triều Thanh, sau khi sinh nở, phi tần cần có thời gian nghỉ ngơi và hồi phục. Xét theo y học cổ truyền cũng như thực tế sức khỏe, việc thị tẩm ngay sau sinh là điều không phù hợp và khó có khả năng xảy ra.

Những lời đồn ấy thực chất chỉ nhằm nhấn mạnh mức độ sủng ái đặc biệt mà Càn Long dành cho Lệnh phi. Chúng không nên được hiểu theo nghĩa đen. Điều có thể khẳng định là sau mỗi lần sinh nở, bà vẫn nhanh chóng lấy lại sự quan tâm và yêu thương của hoàng đế.

Nhờ được sủng ái, gia tộc của Lệnh phi cũng được hưởng vinh quang. Triều đình đã nâng địa vị kỳ tịch cho gia tộc họ Ngụy, một hình thức “thái kỳ” nhằm nâng cao thân phận. Điều này không chỉ mang lại vinh hiển cho gia đình bà mà còn tạo nền tảng chính trị vững chắc cho con trai bà là Vĩnh Diễm sau này kế vị, trở thành Hoàng đế Gia Khánh.

Dù có cuộc đời đầy vinh sủng, Lệnh phi cũng phải trả giá bằng sức khỏe. Việc sinh nở liên tiếp khiến cơ thể bà suy nhược nghiêm trọng. Bà qua đời khi tuổi còn tương đối trẻ. Sau khi con trai lên ngôi, bà được truy tôn là Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu.

Các nghiên cứu hiện đại đối với di cốt của bà cho thấy trong cơ thể có hàm lượng độc chất nhất định, đặc biệt là thủy ngân. Điều này từng làm dấy lên nghi vấn bà bị đầu độc. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nguyên nhân nhiều khả năng xuất phát từ việc sử dụng chu sa – một vị thuốc thường dùng trong y học cổ truyền để an thần, chữa mất ngủ.

Do sinh nở quá nhiều, sức khỏe của bà suy yếu, thường xuyên mất ngủ. Trong điều kiện y học thời bấy giờ, ngự y thường kê một lượng nhỏ chu sa để giúp bà an thần. Dùng lâu ngày, chất này tích tụ trong cơ thể, tạo thành độc tố. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến di hài của bà được bảo tồn khá tốt qua thời gian.

Vì vậy, câu chuyện “Lệnh phi vừa sinh con xong đã được sủng hạnh” không có cơ sở lịch sử xác thực. Đó chủ yếu là giai thoại phản ánh sự yêu chiều đặc biệt mà Càn Long dành cho bà. Nhưng điều không thể phủ nhận là, trong hậu cung rộng lớn của triều Thanh, Lệnh phi thực sự là người phụ nữ có vị trí vô cùng đặc biệt trong trái tim của vị hoàng đế này.