Một khu mộ hiếm hoi thuộc tầng lớp thượng lưu có niên đại vào thời Trung cổ đã được các chuyên gia phát hiện và khai quật. Theo đó, họ tìm thấy bên trong khu mộ có hài cốt của một phụ nữ, một đứa trẻ sơ sinh và một con ngựa bị lột da. Ngoài ra, họ còn tìm thấy một chiếc gương và một chiếc bàn đạp bằng bạc trong mộ cổ được trang trí theo phong cách nghệ thuật Trung Quốc cho thấy mối liên hệ đa văn hóa ở châu Á thế kỷ thứ 10.

Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra khu mộ trên vào năm 2014 trong một cuộc khai quật chuẩn bị cho việc xây dựng đường sắt ở dãy núi Sayan - dãy núi tại miền Nam Siberia chạy qua Đông Nam nước Nga và phía Bắc Mông Cổ. Trong cuộc khai quật này, họ cũng tìm thấy hàng chục ngôi mộ và các khu định cư nhỏ trải dài trong nhiều thế kỷ. Tuy nhiên, họ đặc biệt chú ý tới một gò đất được bao quanh bởi các tảng đá.

Ngôi mộ độc đáo này chứa hài cốt của một người phụ nữ qua đời khi khoảng 40 tuổi. Bà được chôn cất cùng với một đứa trẻ sơ sinh, xương sống của một con cừu và hộp sọ, tứ chi, da của một con ngựa. Đây là nghi lễ chôn cất hiếm gặp của những người du mục thảo nguyên thời Trung cổ.

Do tính chất độc đáo của ngôi mộ và số lượng lớn hiện vật cần được bảo quản sau khi khai quật nên các chuyên gia mất hơn 10 năm để hoàn thành việc phân tích toàn diện mộ cổ này. Hai nghiên cứu chi tiết về nghi thức chôn cất bất thường và các hiện vật đã được công bố trên tạp chí Bulletin of Novosibirsk State University, Series: History, Philology.

Theo các nhà nghiên cứu, người phụ nữ được chôn cất chỉ với một vài vật dụng cá nhân, bao gồm một đôi bông tai bằng đồng mạ vàng, những mảnh vỡ của một chiếc gương bị đập vỡ theo nghi lễ, một con dao sắt và một con suốt đá dùng để kéo sợi len bằng tay. Họa tiết trên chiếc gương giống như một dây leo uốn lượn với những chùm nho - một họa tiết thường thấy trên những chiếc gương trong các khu mộ của giới thượng lưu thời nhà Đường (618 - 907) của Trung Quốc.

Trong số hàng chục hiện vật dùng cho ngựa được tìm thấy trong khu mộ, các chuyên gia chú ý đến một cặp bàn đạp. Một trong hai chiếc bàn đạp này được trang trí theo phong cách nghệ thuật Trung Quốc, chịu ảnh hưởng từ phong cách nghệ thuật Ấn Độ và Ba Tư. Nó được dùng như một chiếc bàn đạp "nghi lễ". Theo truyền thống du mục thời kỳ này, một chiếc bàn đạp sẽ được đặt ở vị trí dễ nhìn nhất, thường là bên trái.

Mặc dù phương pháp định tuổi bằng đồng vị carbon phóng xạ đã cung cấp cho các nhà khảo cổ học một khung thời gian khá rộng về niên đại của ngôi mộ từ thế kỷ thứ 9 - 13 nhưng dựa trên kiểu dáng của các hiện vật tìm thấy trong mộ đã giúp họ xác định thời điểm người phụ nữ và đứa trẻ được chôn cất là vào thế kỷ thứ 10.

Số lượng lớn các hiện vật đa văn hóa được tìm thấy trong ngôi mộ cho thấy người phụ nữ và đứa trẻ thuộc tầng lớp "quý tộc cao nhất" trong xã hội thời bấy giờ. Tuy nhiên, người phụ nữ có lẽ không sử dụng những vật dụng này trong cuộc sống hàng ngày. Theo các nhà nghiên cứu, nhiều khả năng những hiện vật đó là những món đồ được gia đình, dòng họ đặt vào trong mộ làm đồ tùy táng.

Đồng tác giả nghiên cứu Oleg Mitko công tác tại Đại học Novosibirsk (Nga) cho biết các hiện vật liên quan đến ngựa được tìm thấy trong khu mộ là "một phát hiện rất hiếm có trong khu vực".