Theo tài liệu thu thập của Báo Tri thức và Cuộc sống, bên cạnh những con số tiết kiệm ngân sách ở mức rất khiêm tốn (chỉ từ 0,49% đến 1,1%) tại các gói thầu xây lắp do Công ty TNHH XD GT Hoàng Minh thực hiện, quá trình triển khai công tác đấu thầu của một số chủ đầu tư cấp xã tại tỉnh Lâm Đồng còn bộc lộ những điểm "nghẽn" đáng chú ý trong khâu công khai, minh bạch thông tin.
Qua kỹ thuật rà soát và đối chiếu chéo giữa ngày ký ban hành trên các Quyết định phê duyệt gốc (bản PDF) với ngày, giờ được Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận trạng thái công khai, có ít nhất 3/7 gói thầu được kiểm tra cho thấy tình trạng chậm công bố kết quả với độ trễ kéo dài bất thường.
Độ trễ bất thường tại xã Tân Hà Lâm Hà
Cụm gói thầu tại xã Tân Hà Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng là một minh chứng điển hình cho tình trạng "ngâm" hồ sơ. Tại Gói thầu số 03: Thi công xây dựng công trình thuộc Công trình Đường giao thông trục thôn Minh Dương được Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tân Hà Lâm Hà - ông Nguyễn Văn Hùng đã ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 157/QĐ-TTDVTH vào ngày 29/05/2026. Mặc dù văn bản đã có hiệu lực, nhưng đến tận ngày 10/06/2026, thông tin mới được hiển thị công khai, ghi nhận mức chậm trễ 12 ngày. Cả hai dự án trên đều giao cho Công ty TNHH XD GT Hoàng Minh thực hiện.
Ngược lại, trước đó, tại Gói thầu số 05: Thi công xây dựng công trình Xây dựng bếp ăn tập thể, phòng nghỉ, khu vệ sinh, nhà bảo vệ, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tân Hà Lâm Hà đã ký Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 114/QĐ-TTDVTH vào ngày 15/05/2026 và được công bố đúng thời hạn quy định là 5 ngày, tức vào ngày 20/05/2026.
Hiện tượng mang tính hệ thống tại xã Phúc Thọ
Hiện tượng chưa tuân thủ kỷ cương thông tin này không chỉ xảy ra đơn lẻ mà tiếp tục xuất hiện có tính hệ thống tại Văn phòng Hội đồng nhân dân và UBND xã Phúc Thọ Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng. Hồ sơ thể hiện rõ, cụm 3 gói thầu thi công đường giao thông tại các khu vực thôn Tân An, thôn Rhang Trụ và thôn Thanh Bình (đều là Gói thầu số 03 của từng dự án) được Chánh Văn phòng Đinh Mạnh Toàn ký Quyết định phê duyệt cùng một ngày là 20/05/2026 (lần lượt mang số hiệu 82/QĐ-VP, 83/QĐ-VP và 85/QĐ-VP).
Mặc dù được phê duyệt cùng một thời điểm, nhưng tiến trình đăng tải công khai lại bị gián đoạn đáng kể. Lịch sử hệ thống ghi nhận kết quả của các gói thầu này lần lượt được đưa lên mạng đấu thầu quốc gia vào các ngày 03/06/2026 (trễ 14 ngày đối với gói giao thông thôn Tân An), ngày 02/06/2026 (trễ 13 ngày đối với gói giao thông thôn Rhang Trụ) và ngày 04/06/2026 (trễ 15 ngày đối với gói giao thông thôn Thanh Bình). Đáng lưu tâm, tất cả các dự án chậm trễ trên đều ghi nhận sự góp mặt và trúng thầu của một cái tên duy nhất: Công ty TNHH XD GT Hoàng Minh.
Rào cản đối với hoạt động giám sát cộng đồng
Hành lang pháp lý về đấu thầu đã quy định rất rõ ràng, chi tiết về trách nhiệm công khai thông tin của các cơ quan quản lý vốn nhà nước. Phân tích tính chất pháp lý của sự việc, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) khẳng định: "Dữ liệu cho thấy các đơn vị chủ đầu tư tại xã Tân Hà Lâm Hà và xã Phúc Thọ Lâm Hà để xảy ra tình trạng độ trễ công bố kết quả lên đến 12 - 15 ngày như tại cụm Gói thầu số 03. Hành vi này chưa tuân thủ nghiêm ngặt kỷ cương hành chính được quy định tại khoản 4 Điều 8 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, theo đó kết quả lựa chọn nhà thầu phải được đăng tải chậm nhất là 05 ngày làm việc kể từ ngày văn bản được ban hành. Hoạt động công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là công cụ quan trọng nhất để xã hội, doanh nghiệp và báo chí giám sát hiệu quả chi tiêu công. Việc chậm trễ này, dù xuất phát từ năng lực hạn chế của cán bộ chuyên môn, lỗi kỹ thuật hay bất kỳ lý do chủ quan nào khác, đều trực tiếp làm thu hẹp quyền giám sát của cộng đồng. Nó hạn chế thời gian 'vàng' để khiếu nại, kiến nghị của các bên liên quan và làm suy giảm niềm tin vào tính minh bạch của môi trường đầu tư tại địa phương".
Việc liên tiếp phê duyệt cho một doanh nghiệp trúng thầu với mức tiết kiệm hạn chế, đồng thời hệ thống thông tin kết quả lại bị chậm trễ kéo dài, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chấn chỉnh năng lực quản lý dự án, nâng cao nhận thức tuân thủ pháp luật của các bên mời thầu và người đứng đầu tại khu vực này.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:
[Kỳ 3] Trách nhiệm người đứng đầu trong việc tối ưu hóa ngân sách đấu thầu tại Lâm Đồng
Kỷ cương thông tin đấu thầu và hệ lụy từ việc chậm trễ công khai
Sự công bằng và minh bạch trong đấu thầu chỉ thực sự hiện diện khi thông tin được lưu thông một cách đầy đủ, chính xác và bình đẳng đến mọi thành phần kinh tế theo đúng thời hạn luật định. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Nghị định 214/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Đấu thầu đã thiết lập Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trở thành cổng công khai thông tin bắt buộc, duy nhất, nơi mọi chủ đầu tư, bên mời thầu phải thực hiện nghĩa vụ giải trình minh bạch.
Khoản quy định cốt lõi tại khoản 4 Điều 8 Nghị định 214/2025/NĐ-CP nêu rất rõ: "Thông tin quy định tại các điểm a, d, g, h, i khoản 1 và các điểm a, d, đ, e khoản 2 Điều 7 của Luật này phải được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia chậm nhất là 05 ngày làm việc kể từ ngày văn bản được ban hành hoặc hợp đồng có hiệu lực". Cụ thể, các dữ liệu cực kỳ quan trọng như kết quả lựa chọn nhà thầu, thông tin chủ yếu của hợp đồng, và thông tin xử lý vi phạm pháp luật về đấu thầu tuyệt đối không được phép "ngâm" quá thời hạn này.
Quy định khống chế thời gian công khai không hề mang tính hình thức hành chính đơn thuần. Mục đích sâu xa của quy định này là nhằm bảo đảm tính kịp thời, tạo điều kiện "vàng" cho các nhà thầu khác thực hiện quyền kiến nghị, khiếu nại nếu phát hiện có dấu hiệu đánh giá hồ sơ sai lệch, thiếu công bằng. Đồng thời, sự công khai đúng hạn hỗ trợ đắc lực cho các cơ quan thanh tra, kiểm toán và cộng đồng giám sát chặt chẽ luồng di chuyển của dòng vốn ngân sách nhà nước, ngăn chặn rủi ro trục lợi. Việc chậm trễ đăng tải kết quả sẽ trực tiếp tước đi thời gian giám sát hợp pháp của các bên liên quan.
Tinh thần này tiếp tục được khẳng định đanh thép tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Tại điểm e khoản 5 của Chỉ thị, Thủ tướng yêu cầu chủ đầu tư phải "cập nhật, đăng tải đầy đủ, chính xác, đúng thời hạn các thông tin trong đấu thầu theo quy định của pháp luật".
Đối với hành vi vi phạm thời hạn công bố, không đăng tải hoặc đăng tải thiếu trung thực thông tin về đấu thầu, pháp luật đã thiết lập các chế tài xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực kế hoạch và đầu tư. Tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm, mức phạt tiền đối với hành vi này mang tính răn đe cao. Nghiêm khắc hơn, cơ quan quản lý nhà nước cấp trên có thẩm quyền được quyền xem xét, thi hành kỷ luật đối với người đứng đầu và cán bộ trực tiếp phụ trách công tác đấu thầu nếu phát hiện hành vi thiếu trách nhiệm, lặp đi lặp lại nhiều lần, làm xói mòn tính cạnh tranh và minh bạch của môi trường đầu tư công tại cơ sở.