Thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện các video quảng cáo cùng nhiều bài viết chia sẻ trải nghiệm cá nhân về việc chích máu đầu ngón tay hay giác hơi vùng cổ với lời đồn thổi có thể “hút cục máu đông”, từ đó chữa khỏi hoặc phòng ngừa đột quỵ. Đáng lo ngại hơn, không ít cá nhân hoàn toàn không có chuyên môn y khoa vẫn tự xưng chuyên gia để liên tục đưa ra hướng dẫn, khuyến cáo người bệnh thực hiện các thủ thuật này tại nhà. Việc tự ý can thiệp theo các phương pháp truyền miệng không chỉ vô tác dụng đối với nguyên nhân gây bệnh mà còn đẩy bệnh nhân vào tình thế nguy hiểm tính mạng do chậm trễ cấp cứu.

Lợi bất cập hại, nguy cơ đánh mất "giờ vàng", nguy hiểm tính mạng

Khi theo dõi các hình ảnh chích máu, giác hơi tràn lan trên mạng, Thạc sĩ, Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, không khỏi ngỡ ngàng trước việc vẫn có rất nhiều người dễ dàng tin theo những phương pháp thiếu căn cứ này.

Bác sĩ Mạnh khẳng định việc chích máu đầu ngón tay hay giác hơi để điều trị, phòng ngừa đột quỵ hoàn toàn không có cơ sở khoa học và đến nay y học chưa từng ghi nhận bất kỳ bằng chứng lâm sàng nào về hiệu quả của chúng.

Hiện tượng tắc mạch não xuất phát từ cục máu đông nằm sâu bên trong hệ thống mạch máu nuôi não, do đó việc lấy vài giọt máu ở đầu ngón tay hay chích hút máu ngoài da hoàn toàn không thể tiếp cận, chứ chưa nói đến việc làm tan hay giải phóng điểm tắc nghẽn trong não.

Hình ảnh quảng cáo giác hơi hút cục máu đông trên mạng xã hội. Ảnh chụp màn hình. Ảnh Vietnamnet

Giải thích rõ hơn dưới góc độ Y học cổ truyền, Bác sĩ chuyên khoa II Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM cơ sở 3, cho biết giác hơi bằng nhiệt hoặc bơm hút áp lực âm chỉ được dùng để hỗ trợ giảm đau, thư giãn hoặc điều trị một số chứng bệnh do hàn như đau bụng, đau lưng, mỏi cổ vai gáy thông qua cơ chế gây sung huyết tại chỗ. Đối với hình thức giác hơi ướt, việc chích nhẹ da trước khi đặt cốc giác sẽ khiến một lượng máu nhỏ chảy ra ngoài, nhưng phần máu đông đọng lại trong cốc thực chất chỉ là máu chảy ra từ các mao mạch dưới da bị đông lại khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Đây hoàn toàn không phải là cục máu đông nằm trong lòng mạch máu não như nhiều người nhầm tưởng hoặc quảng cáo sai lệch.

Nguy cơ lớn nhất khi người bệnh áp dụng các liệu pháp truyền miệng này không chỉ nằm ở bản thân vết chích hay vết giác, mà chính là khoảng thời gian cấp cứu bị kéo dài một cách vô ích. Việc thực hiện các thủ thuật trích máu hay giác hơi tạo ra cảm giác an tâm ảo rằng người bệnh đang được xử lý, khiến người nhà chần chừ không đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế ngay lập tức. Trong điều trị đột quỵ, thời gian chính là sự sống của tế bào não; việc chần chừ thử nghiệm các phương pháp dân gian làm lỡ mất "thời gian vàng" can thiệp, khiến tổn thương thần kinh trở nên vĩnh viễn, làm tăng tối đa nguy cơ tàn phế hoặc tử vong.

Bên cạnh nguy cơ trì hoãn cấp cứu, các thủ thuật chích hoặc làm chảy máu không đúng kỹ thuật, không đảm bảo vô trùng còn có thể gây nhiễm trùng, tổn thương mô và chảy máu nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm ở những bệnh nhân đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu...

Trước đó, báo chí cũng từng phản ánh về việc cơ sở y tế không phép ở Hà Nội thực hiện thủ thuật giác hơi hút máu, quảng bá trên mạng xã hội "chữa bách bệnh để thu hút đông đảo người bệnh tìm đến để chữa trị. Trao đổi với báo chí, PGS.TS. Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho rằng, việc áp dụng một kỹ thuật giác hơi hút máu cho nhiều bệnh lý, đặc biệt là các bệnh nặng như suy thận, tai biến, teo não, bệnh mạn tính đa cơ quan… là không phù hợp chuyên môn. Những bệnh này cần phác đồ tổng thể, cá thể hóa, kết hợp nhiều phương pháp, tuyệt đối không thể dùng một kỹ thuật đơn lẻ để "bao phủ"

Về quy trình, một ca giác hơi đúng chuẩn phải trải qua đầy đủ các bước từ thăm khám theo tứ chẩn (vọng – văn – vấn – thiết), đánh giá bệnh lý, giải thích và lấy đồng ý của người bệnh, đến chuẩn bị dụng cụ vô khuẩn, thực hiện kỹ thuật đúng quy trình và theo dõi sau can thiệp. Đặc biệt, với các thủ thuật có chích/rạch da, yêu cầu vô trùng là bắt buộc. Một người bệnh – một bộ dụng cụ vô khuẩn; kim chích phải dùng một lần; tuân thủ sát khuẩn, kiểm soát nhiễm khuẩn và xử lý chất thải y tế đúng quy định.

Ông cũng cảnh báo, nếu không đảm bảo các nguyên tắc vô trùng, nguy cơ lây nhiễm chéo là rất lớn, đặc biệt với các bệnh lây qua đường máu như viêm gan B, viêm gan C, HIV. Ngoài ra, còn có nguy cơ nhiễm trùng da, áp xe, nhiễm trùng huyết, thậm chí đe dọa tính mạng người bệnh. Chỉ cần một khâu không đảm bảo, nguy cơ lây nhiễm có thể xảy ra trên diện rộng.

Việc thực hiện sai quy trình còn có thể gây ra hàng loạt biến chứng như chảy máu kéo dài, tổn thương mô, tụt huyết áp, đặc biệt nguy hiểm với người có bệnh nền hoặc thể trạng yếu.

Người dân nên tỉnh táo trước các lời quảng cáo

Theo chuyên gia, người dân cần phân biệt rõ giữa các phương pháp hỗ trợ điều trị có chỉ định chuyên môn và những lời quảng cáo chữa bệnh chưa được kiểm chứng. Việc một cá nhân tự nhận có kinh nghiệm, đưa ra quan điểm cá nhân hoặc được nhiều người tin tưởng trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc phương pháp đó đã được khoa học chứng minh an toàn, hiệu quả.

Theo số liệu được Hiệp hội Đột quỵ Mỹ công bố, mỗi phút trôi qua mà người bệnh đột quỵ không được điều trị, khoảng 1,9 triệu tế bào não có thể bị mất đi, cùng với 3,1 tỷ kết nối thần kinh và 12 km sợi trục thần kinh. Điều này cho thấy tốc độ tiến triển nhanh chóng của tổn thương não khi nguồn cung cấp máu và oxy bị gián đoạn.

Chính vì vậy, khi phát hiện người thân có các dấu hiệu nghi ngờ đột quỵ như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nói ngọng, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường, người nhà cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có năng lực điều trị gần nhất thay vì tự ý xử trí tại nhà theo các tin đồn vô căn cứ.