Bộ GD&ĐT cho biết, sau khi có ý kiến phản ánh về dự án đoạt giải Nhất của học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy, tỉnh Ninh Bình, Bộ đã chỉ đạo xác minh.

Thực hiện chỉ đạo của Bộ, ngày 1/4, Sở GD&ĐT Ninh Bình đã báo cáo về việc rà soát nội dung phản ánh liên quan đến dự án này.

Theo báo cáo, Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy đã thực hiện nghiêm túc công tác lựa chọn ý tưởng, phê duyệt kế hoạch và tuyển chọn dự án tham gia cấp tỉnh theo đúng quy chế, hướng dẫn; quy trình, thời gian và đối tượng nghiên cứu.

Toàn bộ hồ sơ đã được thẩm định tại cấp tỉnh và nộp về Ban tổ chức cuộc thi cấp quốc gia. Việc tổ chức cuộc thi ở cấp tỉnh đã được công khai đến mọi tổ chức, cá nhân quan tâm, kết quả đánh giá và lựa chọn dự thi cấp quốc gia được thông báo bằng văn bản đến từng đơn vị dự thi. Dự án dự thi có đầy đủ hồ sơ hợp lệ, đảm bảo đúng quy chế.

Có 14 dự án được trao giải Nhất tại cuộc thi nghiên cứu khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh trung học năm học 2025-2026. Ảnh: Thanh Hùng

Để xác minh, làm rõ các phản ánh và đảm bảo quyền lợi học sinh, ngày 3/4, Bộ GD&ĐT đã thành lập Tổ tư vấn đánh giá dự án “Phát triển vật liệu Polyurethane Composite đa chức năng chống cháy, cách nhiệt, kháng vi sinh hướng tới ứng dụng trong xây dựng và đời sống” của 2 học sinh Trường THPT Chuyên Lương Văn Tụy.

Theo Bộ GD&ĐT, tổ tư vấn gồm 5 chuyên gia (đều có trình độ tiến sĩ trở lên, ở các trường đại học và viện nghiên cứu uy tín) đã tiến hành thẩm định, đánh giá sự trùng lặp nội dung đề tài, xem xét tính khả thi của quá trình thí nghiệm, thực nghiệm dự án.

Sau đó, Tổ tư vấn họp và thống nhất rằng: Với sự hướng dẫn của giáo viên và người hướng dẫn khoa học, căn cứ hồ sơ dự thi, học sinh hoàn toàn có thể thực hiện dự án. Đồng thời, các nội dung liên quan đến tổng hợp vật liệu theo những quy trình đã được tối ưu hóa do giáo viên và người hướng dẫn đưa ra cũng nằm trong khả năng thực hiện của học sinh.

Việc phân tích kết quả của một số phép đo như DTA, XRD, FT-IR, học sinh có thể hiểu và tiến hành vì những kiến thức này có trong chương trình phổ thông mà các em được học.

Các trang thiết bị để thực hiện các thí nghiệm từ việc chế tạo đến khảo sát các tính chất của vật liệu đều có sẵn tại các trung tâm nghiên cứu của Việt Nam, như: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, ĐH Bách khoa Hà Nội... nên việc thu thập dữ liệu từ các phép đo ở trong nước hoàn toàn có thể đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu của dự án.

Cũng theo Tổ tư vấn, với kế hoạch nghiên cứu đã đề ra, các công việc dựa trên những quy trình đã được kiểm chứng, có độ lặp lại cao, hoàn toàn khả thi dưới sự hướng dẫn của giáo viên và sự tư vấn của các nhà khoa học.

Dựa trên kết quả kiểm tra đạo văn và đối chiếu với các công bố trước đó, Tổ tư vấn không ghi nhận dấu hiệu trùng lặp do đạo văn. Kết quả kiểm tra Turnitin cho thấy tỷ lệ trùng lặp nằm trong ngưỡng cho phép đối với các công trình công bố.

“Đây không phải là nghiên cứu khoa học có tính mới tuyệt đối mà chỉ có tính mới tương đối, có tính sáng tạo và giá trị trong thực tiễn, phù hợp với năng lực nghiên cứu ở bậc phổ thông. Khác với các nghiên cứu trước thường tập trung chuyên sâu vào một tính năng riêng lẻ, đề tài này nghiên cứu về xây dựng hệ vật liệu PU composite có khả năng cân bằng đồng thời giữa chống cháy - cách nhiệt - kháng vi sinh, thông qua tối ưu hóa hàm lượng và sự phân tán của chất được thêm vào", Tổ tư vấn nêu.

Theo Tổ tư vấn, đề tài dự án có giá trị ứng dụng cao, đồng thời có thể làm cơ sở cho các dự án ứng dụng hoặc sáng chế của học sinh - sinh viên trong lĩnh vực vật liệu chức năng và công nghệ nano.

Về tổng thể, đề tài không có dấu hiệu sao chép hay đạo văn, mà thể hiện sự kế thừa có chọn lọc, kết hợp với quá trình thực nghiệm độc lập và phân tích khoa học, qua đó tạo ra những kết quả có ý nghĩa, phù hợp với mục tiêu nghiên cứu đã đề ra. Đề tài có sử dụng các phương pháp và hướng tiếp cận phổ biến trong lĩnh vực vật liệu polymer, song đây đều là những phương pháp chuẩn, được chấp nhận rộng rãi trong nghiên cứu khoa học.

Nhóm nghiên cứu đã chủ động thiết kế thí nghiệm, lựa chọn vật liệu, điều chỉnh quy trình và xây dựng hệ số liệu riêng, thể hiện tính độc lập trong triển khai.

“Do đó, không có cơ sở kết luận là sao chép hay đạo văn”, Tổ tư vấn kết luận.

Các chuyên gia, lãnh đạo nhà trường cho rằng, để giáo dục STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) thực chất, giáo viên phải làm chủ công nghệ, biết lắp ráp robot và không thể nhàn hơn.

Dự án phát triển vật liệu chống cháy, cách nhiệt của học sinh Ninh Bình bị tố có nhiều chi tiết giống nghiên cứu của một phó giáo sư, Bộ GD&ĐT cho hay đang rà soát.