Khoảng năm 985, những người Norse từ Iceland bắt đầu định cư ở miền nam Greenland, lập nên hai khu định cư lớn thường gọi là Khu định cư Đông và Khu định cư Tây. Họ chăn nuôi gia súc, săn thú biển, trồng trọt ở mức hạn chế và trao đổi hàng hóa với châu Âu. Cộng đồng này tồn tại gần 500 năm, trước khi biến mất vào khoảng giữa thế kỷ XV.

Ảnh: livescience

Nhưng câu chuyện về những người cuối cùng của người Viking ở Greenland đặc biệt hấp dẫn bởi chúng ta không biết chính xác họ là ai và số phận cuối cùng của họ ra sao.

Dấu vết lịch sử cuối cùng tương đối chắc chắn đến từ Hvalsey, nay là Qaqortukulooq ở miền nam Greenland. Năm 1408, tại nhà thờ đá Hvalsey, một đám cưới của cặp đôi Þorsteinn Óláfsson và Sigríðr Bjarnardóttir được tổ chức. Những người này sau đó rời Greenland. Đây được xem là một trong những ghi chép cuối cùng về cộng đồng Viking tại Greenland.

Ảnh: arcticexcursions

Nhà thờ Hvalsey ngày nay vẫn còn những bức tường đá cao sừng sững. Công trình được xây dựng khoảng năm 1300 và là một trong những tàn tích Viking được bảo tồn tốt nhất ở Greenland.

Sau năm 1408, lịch sử gần như im lặng. Không có tài liệu nào cho biết một cuộc di tản lớn đã diễn ra, cũng không có bằng chứng cho thấy toàn bộ cư dân bị giết trong một trận chiến. Một số ghi chép và truyền thuyết về những người châu Âu được nhìn thấy ở Greenland trong thế kỷ XVI tồn tại, nhưng chúng không đủ chắc chắn để xác định rằng cộng đồng Viking vẫn còn sống tại đó. Vì vậy, nói rằng chúng ta biết chính xác “người Viking cuối cùng” là ai sẽ vượt quá những gì bằng chứng cho phép.

Ảnh: inverse

Điều gì đã khiến họ biến mất? Các nhà nghiên cứu hiện không còn nghiêng về một nguyên nhân duy nhất. Khí hậu thay đổi, điều kiện khô hạn, băng biển, mực nước biển dâng cục bộ, suy giảm đồng cỏ, sự thay đổi mạng lưới thương mại và thị trường ngà hải mã đều có thể đã làm cuộc sống khó khăn hơn. Nghiên cứu cho thấy mực nước biển tại miền nam Greenland có thể đã tăng khoảng 3m do những biến đổi liên quan đến băng, gây ngập một số khu vực cư trú.

Đáng chú ý, một nghiên cứu cổ khí hậu khác lại cho thấy xu hướng khô hạn kéo dài, chứ không đơn thuần là nhiệt độ giảm, có thể đã làm giảm lượng cỏ cần thiết để nuôi gia súc.

Trong khi đó, người Viking ngày càng phụ thuộc vào thương mại đường biển. Gỗ thậm chí phải được đưa đến từ những vùng rất xa, trong đó có Bắc Mỹ, cho thấy sự cô lập của Greenland không có nghĩa họ hoàn toàn tách khỏi thế giới bên ngoài.

Có lẽ những người Viking cuối cùng ở Greenland không chết trong một “ngày tận thế” duy nhất. Họ có thể đã rời đi từng nhóm, di chuyển, thích nghi hoặc đơn giản là biến mất dần dần theo thời gian.

Và đó chính là điều khiến những bức tường đá ở Hvalsey trở nên ám ảnh: chúng vẫn đứng đó, trong khi câu chuyện về những người từng bước qua cánh cửa cuối cùng của họ đã bị thời gian lấy mất.