Gelati – nơi được mệnh danh là 'Athens mới' ở Trung Á 900 năm trước

Trên những ngọn đồi xanh gần Kutaisi, Gruzia, có một tu viện hơn 900 năm tuổi từng là nơi tri thức, triết học và khoa học hội tụ.

Vào đầu thế kỷ XII, khi nhiều vùng châu Âu vẫn còn chìm trong đời sống trung cổ, tại vương quốc Gruzia đã xuất hiện một trung tâm học thuật đặc biệt: Gelati. Được vua David IV khởi dựng từ năm 1106, Gelati không chỉ là một tu viện mà còn là học viện, thư viện và trung tâm trí thức quan trọng của Gruzia thời trung đại. UNESCO xem nơi đây là một trong những trung tâm văn hóa quan trọng nhất của Gruzia trung cổ.

Ảnh: Pinterest

David IV muốn Gelati trở thành một trung tâm giáo dục có tầm vóc quốc tế. Ông mời nhiều học giả và tu sĩ uyên bác đến đây giảng dạy, trong đó có Johannes Petritzi, triết gia theo truyền thống Tân-Platon và là người dịch các tác phẩm của Proclus, cùng Arsen Ikaltoeli, học giả tham gia dịch và biên soạn nhiều tác phẩm thần học, triết học từ tiếng Hy Lạp.

Chương trình học tại Gelati vượt xa việc đào tạo thần học. Các nguồn tư liệu Gruzia cho biết, học viện từng giảng dạy hình học, số học, âm nhạc, triết học, hùng biện, ngữ pháp và thiên văn học. Vì thế, Gelati đôi khi được gọi bằng những hình ảnh đầy tham vọng như “Athens mới” hay “Jerusalem thứ hai”.

Một phần quan trọng khác của Gelati là hoạt động sao chép và bảo tồn sách. Tu viện từng có một scriptorium, nơi các tu sĩ chép lại bản thảo. Một trong những tác phẩm nổi tiếng được tạo ra tại đây là một sách Phúc âm thế kỷ XII được trang trí công phu, hiện được lưu giữ tại Trung tâm Quốc gia về Bản thảo của Gruzia.

Ảnh: ge.rsp.

Nhưng Gelati không chỉ lưu giữ tri thức bằng chữ viết. Những bức tường của tu viện còn giống như một thư viện bằng hình ảnh. Nhà thờ chính sở hữu một bức khảm thế kỷ XII nổi tiếng mô tả Đức Mẹ và Chúa Hài đồng cùng các tổng lãnh thiên thần Michael và Gabriel. Những bức bích họa được bổ sung qua nhiều thế kỷ, từ thế kỷ XII đến XVII, tạo nên một kho tàng nghệ thuật Byzantine và Gruzia đặc sắc.

Ảnh: World History Encyclopedia

Gelati cũng gắn với vị vua sáng lập theo một cách rất đặc biệt. David IV qua đời năm 1125, trước khi công trình hoàn toàn hoàn tất, nhưng ông được an táng tại Gelati theo di nguyện. Khu mộ nằm ngay gần cổng, nơi những người bước vào tu viện đi qua.

Ngày nay, Tu viện Gelati được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới. Nhưng giá trị của Gelati không chỉ nằm ở những mái vòm, bích họa hay những phiến đá cổ. Nó nhắc chúng ta rằng từ gần một thiên niên kỷ trước, ở vùng Kavkaz, đã tồn tại một quan niệm rất hiện đại: một tu viện có thể đồng thời là nơi cầu nguyện và nơi con người tìm kiếm tri thức về thế giới.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Nghệ nhân Kỷ Băng hà khắc tượng chim từ ngà voi ma mút

Các cuộc khai quật tại hang Hohle Fels thuộc khu vực Di sản Thế giới UNESCO Swabian Jura ở tây nam nước Đức đã phát hiện ra hai bức tượng chim tuyệt đẹp có niên đại 40.000 năm được chạm khắc từ ngà voi ma mút. 

Những phát hiện đáng chú ý này đến từ các tầng văn hóa Aurignacian phong phú tại Hohle Fels, nơi đã tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật tạo hình cổ nhất được biết đến và có niên đại từ thời kỳ đầu tiên con người hiện đại đến vùng Thượng Danube.

two-bird-figurines-fou-1.jpg
Hai bức tượng chim được điêu khắc từ ngà voi có kích thước bé bằng đầu ngón tay.

Giải mã 'chiếc tai khổng lồ' được UNESCO vinh danh là di sản thế giới

Giữa vùng đồng quê yên bình của nước Anh, một chiếc "tai khổng lồ" hướng lên bầu trời đã góp phần thay đổi cách nhân loại khám phá vũ trụ.

Nằm tại hạt Cheshire, Jodrell Bank Observatory là một trong những trung tâm thiên văn vô tuyến nổi tiếng nhất thế giới. Được thành lập năm 1945 bởi nhà vật lý vô tuyến Bernard Lovell, nơi đây đã góp phần đặt nền móng cho ngành thiên văn vô tuyến hiện đại. Nhờ những đóng góp nổi bật về khoa học và lịch sử, năm 2019, UNESCO đã công nhận Jodrell Bank là Di sản Thế giới. Đây là một trong số rất ít di sản trên thế giới được vinh danh chủ yếu vì giá trị khoa học và công nghệ.

Tận mục xưởng chế tác đá trong di tích Cách Tân Kiều ở Quảng Tây

Di tích Cách Tân Kiều được công nhận là một xưởng chế tác đá Thời kỳ đồ đá mới quan trọng, nơi người cổ đại sản xuất các công cụ bằng đá một cách có hệ thống.

Di tích Cách Tân Kiều thuộc Thời kỳ đồ đá mới nằm tại thành phố Bách Sắc, Quảng Tây, miền nam Trung Quốc. Các nhà khảo cổ cho rằng nơi đây từng là một "xưởng chế tác" Thời kỳ đồ đá mới, nơi con người tiền sử sản xuất các công cụ bằng đá.

Rải rác khắp khu di chỉ là những khối đá lớn có bề mặt phẳng, từng được người nguyên thủy sử dụng làm bệ kê và làm bàn đẽo gọt trong quá trình chế tác các loại công cụ. Xung quanh các khối đá này, các nhà khảo cổ đã phát hiện búa đá, rìu đá cùng nhiều loại công cụ bằng đá khác.

Đọc nhiều nhất

Tin mới