Bé T.K 5 tuổi nhưng chỉ nặng khoảng 8kg, nhỏ xíu như em bé mới 1 tuổi, với đôi môi tím, lồng ngực phập phồng theo từng nhịp thở nặng nhọc. Chính thể trạng bất thường ấy đã trở thành dấu hiệu đầu tiên để các bác sĩ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương chẩn đoán em mắc dị tật tim bẩm sinh phức tạp.

Cũng từ đó, bắt đầu cuộc chạy đua sinh tử, đưa bé từ bản vùng cao Lai Châu xuống Hà Nội, phẫu thuật cấp cứu trong chưa đầy 24 giờ, để giành lại cơ hội sống cho em.

Suốt 5 năm mang trong mình dị tật tim bẩm sinh mà không ai hay biết

Sinh ra trong gia đình thuần nông tại xã Pắc Ta (Lai Châu), từ nhỏ bé T.K đã còi cọc, chậm lớn hơn bạn bè cùng trang lứa. Bé thường xuyên khó thở, tím môi và móng tay, ăn uống kém, nhưng gia đình chỉ nghĩ con suy dinh dưỡng hoặc thể trạng yếu.

Không ai biết rằng, suốt 5 năm qua, bé T.K đang sống chung với một trong những dị tật tim bẩm sinh nguy hiểm: bất thường hồi lưu tĩnh mạch phổi có tắc nghẽn – căn bệnh khiến phổi bị tổn thương rất nặng và đa số trẻ khó có cơ hội sống nếu không được chẩn đoán, phẫu thuật kịp thời ngay từ giai đoạn sơ sinh.

Bé T.K được tình cờ phát hiện bệnh trong chương trình khám sàng lọc miễn phí “Trái tim cho em” tại Lai Châu diễn ra trong 2 ngày 11–12/4 vừa qua.

Cuộc thuyết phục khẩn cấp giữa bản làng

Nghe tin con mắc bệnh tim nguy hiểm khiến gia đình gần như suy sụp. Với những người quanh năm gắn bó với nương rẫy, Hà Nội là nơi quá xa xôi, còn phẫu thuật tim gần như ngoài sức tưởng tượng. Không chỉ là nỗi sợ bệnh tật, đó còn là nỗi lo về chi phí, hành trình và cả cơ hội sống mong manh của con.

Thấu hiểu hoàn cảnh của gia đình, ngay sau buổi khám sáng ngày 11/4/2026, PGS.TS. Nguyễn Lý Thịnh Trường đã trực tiếp vượt hơn 2 giờ đường núi vào tận bản, phối hợp cùng chính quyền địa phương để thuyết phục gia đình đưa con xuống Hà Nội điều trị. Toàn bộ chi phí phẫu thuật và sinh hoạt sẽ được Quỹ Bảo hiểm y tế cùng chương trình “Trái tim cho em” hỗ trợ.

Khoảng 15h cùng ngày, chuyến xe đặc biệt rời Lai Châu, vượt hơn 300km đường đèo núi đưa cả gia đình bé T.K về Bệnh viện Nhi Trung ương lúc 20h30 trong tình trạng vô cùng khẩn trương, bởi trẻ có thể diễn biến nặng bất cứ lúc nào trên đường đi.

Trái tim giãn lớn, chiếm hơn 2/3 lồng ngực và ca phẫu thuật khẩn cấp trong chưa đầy 24 giờ

“Thời điểm nhập viện, trẻ đã ở mức suy tim độ 3, suy dinh dưỡng rất nặng và tổn thương phổi nặng. Điều đặc biệt là cậu bé này có thể sống tới 5 tuổi với thể bệnh này là rất hiếm gặp, gần như vượt ngoài tiên lượng thông thường. Rất may mắn dù tình trạng rất nghiêm trọng nhưng phổi vẫn còn khả năng hồi phục, nên chúng tôi quyết định phẫu thuật với hy vọng cứu sống cháu”, PGS.TS. Nguyễn Lý Thịnh Trường cho hay.

Ngay sáng hôm sau, bé T.K được phẫu thuật khẩn cấp. Ê-kíp đã đưa các tĩnh mạch phổi trở về đúng vị trí giải phẫu bình thường.

Sau phẫu thuật, thử thách vẫn chưa dừng lại

Thách thức lớn nhất không chỉ nằm trên bàn mổ, mà còn ở giai đoạn hậu phẫu, khi phổi của trẻ đã tổn thương kéo dài, bắt đầu xơ hoá và đối mặt nguy cơ “tăng áp phổi ác tính” – biến chứng có thể cướp đi tính mạng chỉ trong thời gian ngắn.

Hiện nay, việc điều trị các trường hợp tăng áp lực động mạch phổi sau phẫu thuật tại Việt Nam còn nhiều khó khăn, do hạn chế về hệ thống cung cấp khí Nitric Oxide – một phương pháp hỗ trợ quan trọng tại các nước phát triển. Vì vậy, các bác sĩ phải theo dõi áp lực động mạch phổi liên tục và sử dụng nhiều biện pháp để kiểm soát.

Trái ngọt sau hành trình sinh tử

Sau gần 5 ngày hồi sức tích cực, bé T.K đã được cai máy thở. Rất may mắn, sau điều trị, trẻ đáp ứng tốt ngoài mong đợi. Dù phổi từng bị tổn thương, nhưng hiện tại chức năng tim đã hoạt động gần như bình thường.

“Trước đây, chúng tôi chỉ mong con sống. Giờ nhìn con khỏe mạnh hơn từng ngày, cả gia đình cảm giác như con được sinh ra lần thứ hai”, bố bé nghẹn ngào.

Đừng bỏ qua dấu hiệu trẻ chậm tăng cân, thở nhanh, tím tái

Bất thường tĩnh mạch phổi khá khó phát hiện từ giai đoạn thai kỳ, đòi hỏi bác sĩ siêu âm tim thai có kinh nghiệm cao. Sau sinh, khoảng 80% trẻ có biểu hiện tím tái nên dễ được phát hiện, nhưng khoảng 20% còn lại không tím nên thường bị chẩn đoán muộn.

Bệnh lý này nếu được phát hiện và xử trí sớm, khả năng cứu sống trẻ rất cao. Ngược lại, những trường hợp phát hiện muộn sẽ khiến tổn thương phổi nặng và làm giảm đáng kể cơ hội sống cho trẻ.

PGS.TS. Nguyễn Lý Thịnh Trường khuyến cáo, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý dấu hiệu của bệnh tim bẩm sinh nặng cần được phát hiện sớm như: chậm tăng cân, ăn kém, thở nhanh, tím tái, đổ mồ hôi nhiều hoặc viêm phổi tái diễn nhiều lần. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở chuyên sâu về tim mạch để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Trong suốt 15 năm qua, Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Nhi Trung ương đã phẫu thuật cho trên 500 trẻ mắc bệnh tim bất thường tĩnh mạch phổi (con số kỷ lục của Đông Nam Á), với tỷ lệ sống sớm gần 94%, tương đương với các trung tâm tim mạch lớn trên thế giới.

Trường hợp cân nặng thấp nhất được phẫu thuật thành công là 1,8 kg. Nhiều trường hợp đã được mổ cấp cứu chỉ vài giờ sau sinh – mang lại cơ hội sống cho hàng trăm trái tim bé nhỏ tưởng chừng không còn hy vọng.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Từ 25/5: Doanh nghiệp buộc tái chế rác thải hoặc nộp tiền vào quỹ môi trường