Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, để bảo đảm tính công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong việc sử dụng ngân sách nhà nước, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) đã quy định rất chặt chẽ về các trường hợp được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu. Tuy nhiên, việc rà soát toàn bộ lịch sử đấu thầu của Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông lại cho thấy một thực trạng đáng quan tâm: hoạt động nhận thầu của doanh nghiệp này có dấu hiệu phụ thuộc rất lớn vào các gói thầu không qua quá trình tổ chức đấu thầu rộng rãi.

Sự lặp lại của phương thức chỉ định thầu rút gọn tại cấp cơ sở

Dữ liệu tổng hợp từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia tính đến tháng 6/2026 cho thấy, trong tổng số hơn 30,2 tỷ đồng giá trị các gói thầu mà Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông đã trúng, có tới hơn 14 tỷ đồng (chiếm trên 46%) đến từ các quyết định chỉ định thầu trực tiếp. Đáng lưu ý hơn, hoạt động đấu thầu giai đoạn năm 2025 - 2026 của nhà thầu này ghi nhận việc trúng thầu tại 26 gói thầu liên tiếp mà tuyệt nhiên không phải trải qua bất kỳ cuộc đấu thầu rộng rãi nào có tính chất cạnh tranh sòng phẳng.

Cơ chế này phần lớn được thực hiện thông qua việc áp dụng triệt để hình thức "Chỉ định thầu rút gọn" theo quy định pháp luật. Bằng cách này, các chủ đầu tư cấp xã, phường không cần thực hiện quy trình lập, thẩm định và phê duyệt Hồ sơ mời thầu (E-HSMT), không cần đăng tải thông báo mời thầu công khai và không cần tổ chức mở thầu qua mạng. Thay vào đó, chủ đầu tư chỉ cần trực tiếp gửi dự thảo hợp đồng cho duy nhất một nhà thầu để hai bên thương thảo giá và ban hành quyết định phê duyệt. Điều này vô hình trung làm giảm đi cơ hội tiếp cận thông tin và cơ hội tham gia bình đẳng của cộng đồng các nhà thầu địa phương khác, biến dòng vốn ngân sách đầu tư công thành sân chơi có dấu hiệu khép kín của một số ít doanh nghiệp.

Dấu hiệu liên kết mang tính hệ thống tại phường Mũi Né

Sự lặp lại mang tính hệ thống thể hiện rõ nét tại các dự án do Văn phòng HĐND và UBND phường Mũi Né (tỉnh Lâm Đồng) làm Chủ đầu tư. Tại đây, một biểu mẫu lặp lại về cách thức phân bổ các vai trò thầu đã được thiết lập giữa ba nhà thầu quen thuộc: Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông, Công ty TNHH Xây dựng Phú Cường EcoHome và Công ty TNHH Toàn Trường Phát VN.

Đi sâu vào mổ xẻ các quyết định phê duyệt, tài liệu bộc lộ một quy trình thực hiện "siêu tốc" đến mức khó tin. Cụ thể, Quyết định số 51/QĐ-VP phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được ký ban hành vào ngày 22/05/2026. Chỉ 03 ngày sau đó, vào ngày 25/05/2026, ông Huỳnh Thúc Chí - Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Mũi Né đã liên tiếp đặt bút ký hai Quyết định phê duyệt trúng thầu (số 56/QĐ-VP và 57/QĐ-VP) cho Gói thầu số 04 (Dự án Bãi đậu xe trên đường Hồ Xuân Hương) và Gói thầu số 05 (Dự án Cải tạo, sửa chữa khu vực trước trụ sở UBND phường Hàm Tiến cũ). Việc hoàn thiện toàn bộ thủ tục mời thầu, gửi dự thảo, thương thảo hợp đồng, đánh giá năng lực và ra quyết định phê duyệt hai gói thầu xây lắp tiền tỷ chỉ trong vòng 3 ngày (bao gồm cả ngày nghỉ) là một khoảng thời gian rất ngắn, đặt ra nghi vấn lớn về việc quy trình chỉ định thầu có dấu hiệu chỉ mang tính chất hình thức.

Đáng chú ý, cơ cấu liên minh tại cả hai dự án này hoàn toàn trùng khớp: Công ty TNHH Xây dựng Phú Cường EcoHome đảm nhận vai trò Quản lý dự án, Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông nhận phần Xây lắp, và Công ty TNHH Toàn Trường Phát VN làm Tư vấn giám sát.

Đối chiếu với Điều 6 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các quy định tại Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, pháp luật bắt buộc nhà thầu thi công xây lắp phải độc lập về cả pháp lý lẫn tài chính với nhà thầu tư vấn giám sát và nhà thầu tư vấn quản lý dự án nhằm bảo đảm cơ chế kiểm soát chéo, tránh hiện tượng bao che sai phạm.

Bình luận về hiện tượng này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: "Luật Đấu thầu đặt ra rào cản độc lập để các nhà thầu kiểm soát chéo lẫn nhau. Khi một nhóm ba doanh nghiệp liên tục song hành cùng nhau nắm giữ toàn bộ các khâu từ Quản lý dự án đến Thi công xây lắp và Giám sát thi công tại các dự án chạy song song, cơ chế kiểm soát chất lượng chéo theo quy định pháp luật có nguy cơ bị vô hiệu hóa. Câu hỏi đặt ra là việc nghiệm thu khối lượng công việc, giám sát chất lượng liệu có còn bảo đảm tính khách quan khi các chủ thể này liên tục xuất hiện cùng nhau, và quy trình lựa chọn nhà thầu lại diễn ra 'siêu tốc' chỉ trong 3 ngày?".

Điểm nóng tại Phòng Kinh tế xã Hàm Kiệm

Sự xuất hiện liên tục thông qua con đường chỉ định thầu rút gọn của Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông tiếp tục được ghi nhận tại địa bàn xã Hàm Kiệm (tỉnh Lâm Đồng). Tại đây, doanh nghiệp này đạt tỷ lệ trúng thầu 100% khi tham gia 8 gói thầu và trúng cả 8 gói với tổng trị giá hơn 2,45 tỷ đồng.

Đi sâu vào mổ xẻ các quyết định do ông Vũ Thế Tài - Trưởng phòng Kinh tế xã Hàm Kiệm ký ban hành (có mộc đỏ), Báo Tri thức và Cuộc sống nhận thấy một chu trình giao việc diễn ra dồn dập. Quyết định số 17C/QĐ-PKT ngày 09/03/2026 giao Hừng Đông gói thầu Tư vấn khảo sát, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật (Phòng tiếp dân + Nhà kho UBND xã Hàm Kiệm). Đến ngày 20/04/2026, Quyết định số 55/QĐ-PKT tiếp tục giao gói thầu Tư vấn khảo sát, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật (Nâng cấp, cải tạo Cổng, tường rào, thoát nước trụ sở UBND xã) cho đơn vị này.

Gần đây nhất, tại Gói thầu số 03 (Sửa chữa Nhà vệ sinh học sinh), sau khi Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được ký duyệt vào ngày 19/05/2026 (Quyết định số 105/QĐ-PKT), thì ngay lập tức vào ngày 20/05/2026, ông Vũ Thế Tài đã đặt bút ký Quyết định số 115/QĐ-PKT giao Công ty Hừng Đông trúng thầu phần Xây lắp với giá trị hơn 1,2 tỷ đồng.

Cơ chế vận hành chuỗi dự án này bộc lộ một điểm nghẽn lớn trong quản lý: Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Hừng Đông vừa là đơn vị đi khảo sát, lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật (tức định hình quy mô, khối lượng và dự toán chi phí đầu tư cho dự án), vừa là đơn vị trực tiếp nhận gói thầu xây lắp để thi công trong vòng chỉ 01 ngày sau khi kế hoạch được phê duyệt. Việc một nhà thầu duy nhất bao biện từ khâu thiết kế, lập dự toán đến thi công xây lắp tại cùng một địa bàn đặt ra những lo ngại sâu sắc về mặt quản lý chi phí. Rào cản kiểm soát sự phù hợp của khối lượng thi công có nguy cơ bị lu mờ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tính hiệu quả của ngân sách công khi không có cơ quan thẩm định độc lập can thiệp kịp thời.

Khi các chủ đầu tư cấp cơ sở liên tục giao việc thông qua cơ chế chỉ định thầu rút gọn với quy trình "chớp nhoáng", tinh thần bảo đảm cạnh tranh và phòng ngừa tiêu cực theo Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 rất cần được các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng vào cuộc rà soát, kiểm tra để làm rõ tính minh bạch.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Công ty Xây dựng Hừng Đông: Dấu hỏi về tiết kiệm nhỏ giọt và ém thông tin