Bên ngoài chỉ xây xát, bên trong chảy máu ồ ạt

Người bệnh Đ.Q.H. (23 tuổi), trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương sau vụ va chạm giữa xe máy và ô tô.

Thời điểm nhập viện, nam thanh niên vẫn tỉnh táo. Trên người chỉ ghi nhận nhiều vết xây xát ngoài da. Tuy nhiên, mạch 100 lần/phút, huyết áp 90/60 mmHg. Người bệnh đau nhiều vùng bụng trái, phản ứng thành bụng rõ.

Các dấu hiệu này khiến bác sĩ nghi ngờ chấn thương bụng kín và lập tức chỉ định chụp cắt lớp vi tính.

Kết quả cho thấy lách đã vỡ độ IV, có điểm chảy máu đang hoạt động, kèm lượng máu lớn trong ổ bụng.

ThS.BSNT Nguyễn Văn Phúc, Trung tâm Phẫu thuật Gan mật và Tiêu hóa, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, đây là tổn thương rất nặng. Vết rách làm tổn thương các mạch máu lớn của lách, khiến hơn 25% vùng nhu mô lách mất nguồn cấp máu nuôi. Máu tiếp tục chảy vào ổ bụng, đe dọa gây sốc mất máu.

“Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm vì người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào sốc mất máu nếu không được phẫu thuật kịp thời”, BS Phúc nói.

Trước nguy cơ mất máu nặng, ê-kíp quyết định phẫu thuật cấp cứu cắt lách để kiểm soát xuất huyết.

Ca mổ diễn ra thuận lợi. Sau phẫu thuật, người bệnh hồi phục tốt, không ghi nhận biến chứng. Dẫn lưu được rút vào ngày thứ 5. Người bệnh ăn uống, vận động tốt và xuất viện sau 7 ngày điều trị.

Chấn thương kín có thể diễn biến âm thầm

BS Phúc phân tích, lách là cơ quan bị tổn thương phổ biến trong chấn thương bụng kín, chiếm khoảng 25% các trường hợp ở người lớn và 25-30% ở trẻ em.

Tuy nhiên, không phải cứ vỡ lách là phải cắt lách. “Xu hướng hiện nay là điều trị bảo tồn tối đa lách nếu người bệnh ổn định về huyết động. Khi đó, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị không phẫu thuật kết hợp theo dõi sát hoặc can thiệp nút mạch để cầm máu, giúp giữ lại chức năng của lách”, BS Phúc cho biết.

Ngược lại, khi người bệnh có chảy máu đang hoạt động, huyết động không ổn định, tổn thương nặng vùng rốn lách hoặc điều trị bảo tồn không hiệu quả, phẫu thuật cắt lách vẫn cần thiết để kiểm soát xuất huyết và cứu sống người bệnh.

Điều đáng lo ngại là chấn thương bụng kín có thể không biểu hiện rầm rộ ngay sau tai nạn. Do lách có hệ thống mạch máu phong phú, tổn thương cơ quan này có thể gây chảy máu nhiều trong ổ bụng dù bên ngoài cơ thể không có thương tích nghiêm trọng.

Đặc biệt, một số trường hợp có thể xảy ra vỡ lách hai thì. Ban đầu, người bệnh chỉ hình thành khối máu tụ dưới bao lách. Sau vài giờ hoặc vài ngày, khối máu tụ có thể vỡ, gây đau bụng dữ dội, tụt huyết áp và sốc mất máu.

Những dấu hiệu không được bỏ qua

ThS.BS Phúc cảnh báo, sau tai nạn giao thông, ngay cả khi vẫn tỉnh táo hoặc chỉ xây xát nhẹ, người bệnh cần đi khám nếu xuất hiện:

- Đau bụng tăng dần, đặc biệt vùng hạ sườn trái.

- Bụng chướng hoặc đau khi ấn.

- Chóng mặt, mệt nhiều, da niêm mạc nhợt.

- Mạch nhanh, huyết áp tụt.

- Đau bụng đột ngột trở lại sau một thời gian tưởng như ổn định.

BS Phúc khuyến cáo, mọi trường hợp chấn thương bụng kín sau tai nạn giao thông cần được đánh giá đầy đủ tại cơ sở y tế có chuyên môn, không nên chỉ dựa vào mức độ xây xát bên ngoài để đánh giá mức độ chấn thương bên trong.

Phát hiện sớm tổn thương giúp bác sĩ có thêm thời gian lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đồng thời tạo cơ hội bảo tồn lách ở những trường hợp đủ điều kiện.

Với người bệnh đã phải cắt lách, cần được tiêm các vắc-xin phòng những tác nhân gây nhiễm khuẩn nguy hiểm như phế cầu, Haemophilus influenzae týp b (Hib) và não mô cầu. Thời điểm tiêm thường được khuyến cáo không sớm hơn 14 ngày sau phẫu thuật, tùy tình trạng cụ thể của từng người bệnh.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Từ 1/9 hành vi trốn nghĩa vụ quân sự bị xử lý nghiêm, đối diện án tù 5 năm