Trí tuệ nhân tạo theo dõi các vụ nổ siêu tân tinh

Trí tuệ nhân tạo (AI) theo dõi những bí ẩn thiên văn của các vụ nổ siêu tân tinh và thấu hiểu chúng chỉ trong nháy mắt.

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang nhanh chóng thay đổi cách thức tiến hành nghiên cứu thiên văn. Một nghiên cứu gần đây được công bố trên tạp chí Nature Astronomy cho thấy, AI có thể xác định chính xác các sự kiện trên bầu trời đêm, bao gồm cả việc lỗ đen nuốt chửng các ngôi sao hoặc vụ nổ siêu tân tinh, chỉ với một vài ví dụ, giúp giảm đáng kể thời gian và nhân lực cần thiết cho các cuộc khảo sát bầu trời trước đây.

Một nhóm nghiên cứu quốc tế đã thử nghiệm Mô hình Ngôn ngữ Khổng lồ (LLM) Gemini của Google bằng cách sử dụng ba bộ dữ liệu bầu trời đêm: Pan-STARRS (Kính viễn vọng Khảo sát Bầu trời Toàn cảnh & Hệ thống Phản ứng Nhanh), MeerLICHT ở Hà Lan và ATLAS (Hệ thống Cảnh báo Cuối cùng về Va chạm Tiểu hành tinh). Nhóm đã thiết kế các câu hỏi gợi ý cho Gemini để nó phân tích 15 ví dụ, phân loại các hiện tượng thiên văn là "không đáng quan tâm", "ít đáng quan tâm" và "rất đáng quan tâm", bao gồm các vết thiên thể, sao biến quang và các sự kiện thiên thể bùng nổ.

anh-chup-man-hinh-2026-06-08-082957.png
Nghiên cứu mới cho thấy trí tuệ nhân tạo Gemini của Google có thể xác định chính xác các siêu tân tinh và các sự kiện thiên văn khác chỉ với một vài ví dụ. Ảnh: @Space.

Sau 6 tháng phân tích cập nhật, Gemini đã đạt được tỷ lệ dự đoán chính xác lần lượt là 91,9%, 93,4% và 94,1% trên ba bộ dữ liệu ATLAS, MeerLICHT và Pan-STARRS tương ứng. Stephen Smartt, Giáo sư Vật lý thiên văn tại Đại học Oxford và đồng tác giả của nghiên cứu này cho biết: "Chúng tôi đã huấn luyện các mô hình học máy để xử lý dữ liệu khảo sát trong nhiều năm, nhưng khả năng của LLM trong việc xác định các đối tượng một cách hiệu quả với sự hướng dẫn tối thiểu thực sự rất ấn tượng. Nếu các ứng dụng của nó có thể được mở rộng, đây sẽ là một bước đột phá lớn trong thiên văn học hiện đại”.

Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được sử dụng rộng rãi trong thiên văn học và khoa học hành tinh, bao gồm phát hiện ngoại hành tinh, phân tích sóng địa chấn sao Hỏa, phát hiện siêu tân tinh, các vụ nổ sóng vô tuyến nhanh, các vụ nổ tia gamma, nhận dạng sóng hấp dẫn, và thậm chí hỗ trợ khoa học công dân và vận hành kính viễn vọng. Ví dụ, AI đã hỗ trợ trong việc phát hiện Kepler-90i, một hành tinh cách Trái đất khoảng 2.767 năm ánh sáng, và phân tích rằng môi trường có nhiệt độ cực cao của nó không phù hợp cho sự sống.

Trong tương lai, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng có thể được ứng dụng vào dự báo thời tiết vũ trụ, robot tự hành trên Mặt Trăng và Sao Hỏa, và hỗ trợ các sứ mệnh không gian có người lái, giúp các phi hành gia đưa ra quyết định chính xác. Nghiên cứu này không chỉ chứng minh tiềm năng của AI trong thiên văn học và khoa học hành tinh, mà còn cho thấy những người không chuyên cũng có thể tham gia vào các hoạt động khám phá khoa học tiên tiến thông qua các công cụ miễn phí như Gemini.

Mời Quý Độc Giả cùng xem video: “Phát hiện hơn 100 mộ táng thời kỳ Hùng Vương có niên đại khoảng 3.500 năm tại Di chỉ Vườn Chuối”. Nguồn video: @VTV24.

Khai thác tiểu hành tinh để xây dựng các thành phố trên sao Hỏa

Bằng cách khai thác các tiểu hành tinh gần Trái Đất, một "chuỗi cung ứng không gian" có thể được thiết lập để hỗ trợ căn cứ trên sao Hỏa, không cần vận chuyển vật liệu xây dựng và nhiên liệu từ Trái Đất.

Theo các báo cáo từ SciTechDaily và Daily Galaxy, các mô hình nghiên cứu liên quan chỉ ra rằng, các tiểu hành tinh rất giàu tài nguyên kim loại như sắt và niken. Trong tương lai, những tài nguyên này có thể được khai thác và xử lý sơ bộ bởi robot vũ trụ, trước khi vận chuyển đến quỹ đạo sao Hỏa hoặc bề mặt Mặt trăng để làm nguyên liệu thô cho việc xây dựng căn cứ và sản xuất thiết bị.

anh-chup-man-hinh-2026-06-04-130749.png
Tiểu hành tinh có thể trở thành trạm tiếp tế cho sao Hỏa? Các nhà khoa học đề xuất "chuỗi cung ứng khai thác không gian", có khả năng viết lại mô hình đổ bộ của con người lên Hành tinh Đỏ. Ảnh: @Technice.

Hình ảnh tuyệt đẹp từ tàu Mars Express về cỗ máy phun cát trên sao Hỏa

Tàu Mars Express gửi về hình ảnh tuyệt đẹp, cho thấy những cơn gió mạnh giống như một cỗ máy phun cát, đang tạo hình cho Hành tinh Đỏ.

Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) đã chia sẻ một hình ảnh tuyệt đẹp được tàu vũ trụ Mars Express truyền về, tiết lộ hiện tượng “phun cát vũ trụ” mạnh mẽ ngay tại khu vực gần xích đạo sao Hỏa.

Vốn dĩ, thuật ngữ "phun cát" ban đầu dùng để chỉ việc sử dụng luồng khí áp suất cao trong công nghiệp để phun cát nhằm loại bỏ rỉ sét hoặc dùng để chạm khắc. Ở đây, nó được sử dụng như một phép ẩn dụ sinh động để mô tả quá trình gió mạnh mang theo các hạt cát trên sao Hỏa mài mòn và bào mòn các tảng đá trên bề mặt, tương tự như máy phun cát công nghiệp.

Tàu vũ trụ MAVEN bay quanh sao Hỏa của NASA kết thúc sứ mệnh

Sau 6 tháng mất liên lạc, NASA tuyên bố tàu vũ trụ MAVEN bay quanh sao Hỏa chính thức dừng hoạt động.

NASA mới thông báo chấm dứt sứ mệnh của tàu thăm dò MAVEN sau 11 năm hoạt động. Lần cuối cùng Mạng lưới Không gian Sâu (DSN) của NASA nhận tín hiệu từ Maven là ngày 6/12/2025, trước khi tàu vũ trụ chạy bằng năng lượng Mặt trời này bay ra phía sau sao Hỏa. Theo dữ liệu đo từ xa, khi xuất hiện trở lại phía bên kia hành tinh, tàu MAVEN đã chuyển sang chế độ an toàn và quay mất kiểm soát, dẫn đến mất năng lượng. NASA nỗ lực thiết lập lại liên lạc với MAVEN suốt 6 tháng qua nhưng đều thất bại.

phiii-8.png
Tàu thăm dò MAVEN của NASA kết thúc sứ mệnh sau 11 năm hoạt động. Ảnh: NASA/Goddard/University of Colorado/Laboratory for Atmospheric and Space Physics.

Đọc nhiều nhất

Tin mới

Thiên hà song sinh của Dải Ngân hà

Thiên hà song sinh của Dải Ngân hà

Các chuyên gia phát hiện thiên hà song sinh xa nhất và lâu đời nhất của Dải Ngân hà cho đến nay. Nó được đặt tên theo sinh vật thần thoại Trung Quốc "Rồng Nến".