Vừa qua, Trưởng phòng Kinh tế xã Bến Cầu, Đỗ Quang Trường đã ký phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho dự án Nhựa hóa tuyến đường TT 32. Đáng chú ý, gói thầu xây lắp quan trọng nhất của dự án này được trao cho Công ty TNHH Cường Nam thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn với mức giá trúng thầu sát nút giá dự toán, đạt tỷ lệ tiết kiệm cực thấp.
Gói thầu hơn 1,8 tỷ đồng và mức tiết kiệm "khiêm tốn"
Dự án Nhựa hóa tuyến đường TT 32, đoạn từ nhà bà Nguyễn Thị Mật (HBC 14) đến nhà ông Phan Văn Yên là một công trình giao thông trọng điểm của xã Bến Cầu (tỉnh Tây Ninh) trong kế hoạch đầu tư công năm 2026. Dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách tỉnh bổ sung có mục tiêu và vốn xây dựng cơ bản tập trung của xã.
Cụ thể, tại Quyết định số 80/QĐ-PKT ngày 02/04/2026, Phòng Kinh tế xã Bến Cầu đã phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn cho Gói thầu số 01: Xây lắp + Đảm bảo giao thông. Theo hồ sơ, giá dự toán của gói thầu này là 1.889.294.551 đồng. Sau quá trình thương thảo, Công ty TNHH Cường Nam đã được lựa chọn trúng thầu với giá 1.870.401.000 đồng (đã bao gồm thuế giá trị gia tăng 8%).
Như vậy, qua hoạt động lựa chọn nhà thầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước chỉ là 18.893.551 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1%. Đây là mức tiết kiệm được giới chuyên gia đấu thầu đánh giá là "nhỏ giọt" đối với một gói thầu xây lắp hạ tầng có giá trị gần 1,9 tỷ đồng.
Việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án. Tuy nhiên, trong bối cảnh ngân sách còn hạn hẹp, việc trúng thầu sát giá dự toán như trên đòi hỏi trách nhiệm giải trình rất cao từ phía đơn vị mời thầu và chủ đầu tư là Phòng Kinh tế xã Bến Cầu trong việc tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công.
"Hệ sinh thái" và năng lực trúng thầu của Công ty TNHH Cường Nam
Theo dữ liệu từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Cường Nam (mã số thuế 1100776334) có địa chỉ tại 297, Ấp Chánh, xã Hậu Nghĩa, tỉnh Tây Ninh, do ông Dương Công Nam làm đại diện pháp luật. Đây là doanh nghiệp hoạt động chính trong lĩnh vực xây lắp và phi tư vấn, có quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ.
Dù quy mô khiêm tốn, nhưng lịch sử trúng thầu của doanh nghiệp này lại khiến nhiều đối thủ phải "ngả mũ". Tính đến tháng 4/2026, Công ty TNHH Cường Nam đã tham gia 28 gói thầu, trong đó trúng tới 24 gói, trượt 3 gói và 1 gói bị hủy. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng thầu đạt hơn 50,5 tỷ đồng.
Đáng chú ý, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của nhà thầu này luôn duy trì ở mức rất cao, trung bình đạt 92,83%. Tại nhiều đơn vị mời thầu "quen thuộc", con số này còn cao hơn nhiều. Điển hình như tại Trung tâm Thủy lợi và Nước sạch, doanh nghiệp dự thầu 11 gói trúng đến 7 gói với tỷ lệ giá trúng thầu so với dự toán là 91,96%. Hay tại Công ty TNHH Tư vấn - Xây dựng Hùng Phát, doanh nghiệp này tham gia 5 gói và trúng cả 5 gói với tỷ lệ sát nút 99,51%.
Bài toán hiệu quả và trách nhiệm người đứng đầu
Việc phê duyệt kết quả trúng thầu sát giá dự toán không phải là hiện tượng hiếm gặp, nhưng khi nó xảy ra thường xuyên tại các gói thầu được chỉ định hoặc có ít nhà thầu tham gia, dư luận đặt nghi vấn về tính cạnh tranh và minh bạch.
Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: " Theo Luật Đấu thầu 2023, mục tiêu cốt lõi là đảm bảo hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Khi một gói thầu được chỉ định thầu rút gọn, quyền quyết định nằm trong tay chủ đầu tư. Nếu giá trúng thầu quá sát giá dự toán, chủ đầu tư cần minh bạch hóa quy trình khảo sát giá và thương thảo để chứng minh rằng mình đã bảo vệ lợi ích cao nhất của Nhà nước".
Đặc biệt, ngày 03/04/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 12/CT-TTg về việc tăng cường, nâng cao hiệu lực, hiệu quả, trách nhiệm trong công tác đấu thầu. Chỉ thị yêu cầu các đơn vị phải khắc phục triệt để tình trạng chỉ định thầu không đúng quy định hoặc dàn xếp để nhà thầu "thân hữu" trúng thầu sát giá.
Trong dự án này, Trưởng phòng Kinh tế xã Bến Cầu Đỗ Quang Trường là người ký phê duyệt cả Kế hoạch lựa chọn nhà thầu (Quyết định 48/QĐ-PKT) và Kết quả lựa chọn nhà thầu (Quyết định 80/QĐ-PKT). Do đó, trách nhiệm giải trình về tính hiệu quả kinh tế của gói thầu thuộc về người đứng đầu cơ quan này.
Bên cạnh gói thầu xây lắp của Công ty TNHH Cường Nam, dự án này còn có các gói thầu khác như Gói thầu số 02 (Giám sát thi công), Gói thầu số 03 (Thẩm tra an toàn giao thông) và Gói thầu số 04 (Bảo hiểm công trình) đều được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn. Tổng giá trị các gói thầu thuộc dự án là 1.970.049.787 đồng.
Dư luận tại xã Bến Cầu mong muốn các cơ quan chức năng tỉnh Tây Ninh cần tăng cường giám sát đối với các dự án đầu tư công tại địa phương, đặc biệt là các dự án có nhà thầu "quen" liên tục trúng thầu sát giá. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm ngân sách mà còn tạo ra môi trường kinh doanh công bằng cho mọi doanh nghiệp.
Báo Tri Thức và Cuộc Sống sẽ tiếp tục thông tin.
TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Theo quy định tại Điều 5 của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15), hoạt động đấu thầu phải đảm bảo các nguyên tắc: Cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.
Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC quy định rõ:
- Về Chỉ định thầu: Chỉ được áp dụng trong các trường hợp thật sự cần thiết và phải đảm bảo nhà thầu được lựa chọn có đủ năng lực, kinh nghiệm. Giá trúng thầu không được vượt giá dự toán được phê duyệt.
- Về trách nhiệm Chủ đầu tư: Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc lựa chọn phương thức đấu thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu. Trường hợp tỷ lệ tiết kiệm thấp, chủ đầu tư phải giải trình về tính phù hợp của dự toán và kết quả thương thảo giá.
Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu:
1. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hậu kiểm đối với các gói thầu có ít nhà thầu tham gia, gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp.
2. Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, đặc biệt là tình trạng thông thầu, dàn xếp hoặc các hành vi cản trở sự cạnh tranh công bằng trong đấu thầu.
3. Công khai đầy đủ thông tin về kết quả lựa chọn nhà thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để nhân dân và báo chí cùng giám sát.