Roraima- hệ sinh thái có 1-0-2 của 'hòn đảo trên mây' giữa rừng Amazon

Trên đỉnh một ngọn núi dựng đứng giữa rừng Amazon, những loài thực vật kỳ lạ đã tiến hóa biệt lập suốt hàng triệu năm.

Nằm trên vùng biên giới giữa Venezuela, Guyana và Brazil, núi Roraima là một trong những tepui nổi tiếng nhất Nam Mỹ. Tepui là những núi đá sa thạch có đỉnh tương đối bằng phẳng, với các vách đá dựng đứng khiến phần đỉnh gần như tách biệt khỏi những khu rừng bên dưới. Chính sự cô lập đặc biệt này đã biến Roraima thành một “hòn đảo sinh học” giữa lục địa.

Ảnh: steppestravel

Bề mặt đỉnh Roraima không giống một khu rừng nhiệt đới thông thường. Mưa rất nhiều, nước len qua những khe đá và tạo thành các dòng suối, hồ nhỏ, đầm lầy cùng vô số vùng đất ẩm. Đất lại nghèo dinh dưỡng vì lớp đá sa thạch bị phong hóa chậm. Những điều kiện khắc nghiệt ấy buộc thực vật phải thích nghi theo những cách đặc biệt.

Một trong những cư dân nổi tiếng nhất là Heliamphora nutans, một loài cây bắt mồi thuộc nhóm cây nắp ấm vùng Nam Mỹ. Lá của nó tạo thành những cấu trúc giống chiếc phễu, giữ nước và giúp cây bắt những côn trùng nhỏ để bổ sung chất dinh dưỡng. Kew cho biết, loài này sinh sống tại những vùng đầm lầy, trên các bề mặt đá ướt và giữa thảm thực vật trên đỉnh tepui.

Ảnh: travel2unlimited

Roraima cũng có nhiều loài thực vật đặc hữu, tức chỉ được biết đến ở một khu vực nhất định. Danh mục thực vật của Roraima ghi nhận nhiều loài đáng chú ý như Drosera roraimae, một loài cây gọng vó ăn côn trùng, cùng nhiều loài phong lan, bromeliad và cây bụi đặc hữu.

Đặc biệt, sự cô lập lâu dài khiến các tepui trở thành những trung tâm đa dạng và đặc hữu thực vật quan trọng của thế giới. Kew ghi nhận khu vực tepui là một trong những trung tâm đa dạng thực vật và đặc hữu đáng chú ý trên Trái Đất. Các cuộc thám hiểm thực vật học trên Roraima từng thu thập hàng trăm mẫu thực vật, trong đó có những loài mới.

Ảnh: oscordados.blogspot

Điều thú vị là hệ sinh thái ấy không hề “cổ đại và bất động” như vẻ ngoài. Các loài trên đỉnh núi vẫn tiếp tục tiến hóa để thích nghi với mưa lớn, đá nghèo dinh dưỡng, gió mạnh, nhiệt độ thay đổi và sự khan hiếm khoáng chất. Roraima vì thế giống như một phòng thí nghiệm tự nhiên khổng lồ, nơi lịch sử tiến hóa được viết trực tiếp trên những tảng đá cổ.

Và có lẽ chính sự biệt lập ấy đã khiến Roraima trở thành nguồn cảm hứng cho "Thế giới đã mất" (The Lost World) của Arthur Conan Doyle – câu chuyện về một thế giới sống sót gần như tách biệt với phần còn lại của Trái Đất.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Những bí mật khoa học ẩn trong tranh cổ hàng trăm năm

Những bức tranh hàng trăm năm tuổi có thể lưu giữ manh mối về hành vi động vật, thực vật và hệ sinh thái mà khoa học hiện đại chỉ xác nhận rất lâu sau đó.

Các nhà khoa học vốn quen tìm kiếm dữ liệu trong hóa thạch, mẫu vật bảo tàng, DNA cổ hay những ghi chép lịch sử. Nhưng một nguồn tư liệu ít được chú ý hơn lại nằm ngay trên những bức tranh treo trong viện bảo tàng.

Nghệ sĩ từ nhiều thế kỷ trước thường quan sát thiên nhiên rất kỹ. Một số tác phẩm không chỉ thể hiện vẻ đẹp của cây cối và động vật mà còn ghi lại mối quan hệ sinh thái thực sự tồn tại ngoài tự nhiên.

Loài vật sống ở nơi áp suất cao nhất trên bề mặt Trái Đất

Ở nơi áp suất có thể lớn gấp hơn một nghìn lần trên mặt biển, những sinh vật nhỏ bé vẫn kiếm ăn và sinh tồn bình thường.

Nếu hỏi động vật nào phải chịu áp suất lớn nhất từng được ghi nhận, câu trả lời không phải là cá mập khổng lồ hay một quái vật biển sâu, mà là những sinh vật không xương sống sống gần đáy Vực thẳm Challenger thuộc rãnh Mariana.

Sinh vật kỳ lạ được phát hiện 'đi nhờ' nhện biển dưới đáy đại dương

Ở độ sâu hơn 3.000m, các nhà khoa học phát hiện những sinh vật giáp xác nhỏ bé bám chặt vào chân nhện biển khổng lồ, có thể để di chuyển và tìm bạn tình.

Ở nơi sâu hàng nghìn mét dưới mặt biển, việc di chuyển và tìm kiếm đồng loại không hề dễ dàng với những sinh vật nhỏ bé. Một quan sát mới ở đông nam Thái Bình Dương cho thấy loài giáp xác Mesopleustes abyssorum có thể đã tìm ra một cách đặc biệt: bám lên những con nhện biển khổng lồ và để chúng đưa đi.

Khi khảo sát đáy biển bằng robot lặn điều khiển từ xa, các nhà khoa học bắt gặp những con M. abyssorum nhỏ bé đang bám chặt vào chân nhện biển Colossendeis colossea. 4 ngày sau, cảnh tượng tương tự lại xuất hiện tại một địa điểm cách đó khoảng 225 km. Việc hành vi này lặp lại ở hai nơi khác nhau khiến họ cho rằng những con giáp xác có thể chủ động bám vào nhện biển thay vì chỉ vô tình gặp nhau.

Đọc nhiều nhất

Tin mới