Khi nhìn lên bầu trời đêm và thấy một sao chổi với chiếc đuôi sáng kéo dài, thật khó tưởng tượng rằng những vật thể ấy có thể liên quan đến nguồn nước nuôi dưỡng sự sống trên Trái Đất. Nhưng đây từng là một giả thuyết khoa học rất nghiêm túc: các vụ va chạm với sao chổi và tiểu hành tinh trong thời kỳ đầu của Hệ Mặt Trời có thể đã đưa nước đến Trái Đất. NASA hiện cho rằng các tiểu hành tinh có khả năng đóng góp phần lớn lượng nước của đại dương, nhưng vai trò của sao chổi vẫn chưa thể loại bỏ.
Ảnh: xabar
Lý do câu chuyện này khó giải quyết nằm ở một “dấu vân tay” hóa học đặc biệt: tỷ lệ deuterium trên hydrogen (D/H). Deuterium là một dạng nặng của hydrogen. Nước hình thành trong những môi trường rất lạnh thường có tỷ lệ deuterium khác với nước trên Trái Đất. Vì vậy, bằng cách đo D/H trong nước của sao chổi và so sánh với nước đại dương, các nhà khoa học có thể tìm kiếm mối liên hệ giữa chúng.
Năm 2014, sứ mệnh Rosetta của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) tạo ra một cú “phanh” cho giả thuyết sao chổi. Thiết bị ROSINA phát hiện nước trong sao chổi 67P/Churyumov–Gerasimenko có tỷ lệ D/H cao hơn khoảng ba lần so với đại dương Trái Đất. Điều này cho thấy ít nhất những sao chổi như 67P khó có thể là nguồn chính của nước trên hành tinh chúng ta.
Ảnh: spidersweb
Nhưng câu chuyện chưa kết thúc. Một số quan sát khác lại tìm thấy sao chổi có “chữ ký” nước gần với Trái Đất. Chẳng hạn, năm 2011, kính thiên văn Herschel phát hiện nước ở sao chổi Hartley 2 có thành phần gần như tương đồng với nước đại dương. Đến năm 2019, quan sát sao chổi Wirtanen cũng cho kết quả tương tự.
Đáng chú ý hơn, một nghiên cứu do NASA công bố năm 2024 đã phân tích lại hơn 16.000 phép đo của Rosetta. Nhóm nghiên cứu nhận thấy bụi băng quanh tàu có thể làm sai lệch phép đo D/H, khiến nước của 67P trước đây có vẻ khác Trái Đất nhiều hơn thực tế. Phân tích mới cho thấy nước của 67P có thể mang một dấu vết phân tử gần với nước đại dương, qua đó khôi phục khả năng sao chổi họ Jupiter đã góp phần cung cấp nước cho Trái Đất.
Vì vậy, câu trả lời hiện nay không đơn giản là “có” hay “không”. Đại dương Trái Đất có thể là kết quả của nhiều nguồn, trong đó tiểu hành tinh dường như đóng vai trò quan trọng, còn sao chổi có thể đã góp thêm một phần. Và mỗi sao chổi mới được nghiên cứu lại giống như một mảnh ghép giúp các nhà khoa học truy tìm nguồn gốc của những giọt nước đã tạo nên thế giới xanh của chúng ta.