Phát hiện loài cá mập tí hon có thể nhỏ nhất thế giới

Ở độ sâu hàng trăm mét dưới vùng biển Mauritius, phía tây nam Ấn Độ Dương, các nhà khoa học vừa xác định một loài cá mập chỉ dài hơn 20 cm.

Loài mới này được đặt tên khoa học là Etmopterus bulbosus. Tên gọi bắt nguồn từ chiếc mõm lớn, phình tròn. Tên thông thường được đề xuất là cá mập đèn mũi lớn (big-nosed lanternshark).

Cho đến nay, giới khoa học mới chỉ biết đến loài này qua một mẫu vật duy nhất. Con cá mập được thu thập bằng lưới kéo ở độ sâu khoảng 400-500 m. Đây là vùng biển sâu, ánh sáng tự nhiên rất hạn chế và cũng là nơi con người khó quan sát trực tiếp, khiến đời sống của nhiều loài sinh vật tại đây vẫn còn là bí ẩn.

etmopterus-bulbosus-l.jpg
Cá mập đèn Etmopterus bulbosus có sắc tím nhẹ khi còn tươi, nhưng màu này nhạt dần theo thời gian. Ảnh: R.W. Leslie và S.V. Bogorodsky.

Mẫu vật được xác định là một con cái, dài 21,5 cm tính từ phần mõm đến chóp đuôi. Ngoài chiếc mũi lớn, nó còn có màu sắc khá lạ. Khi còn tươi, cơ thể cá mang sắc tím nhẹ xen lẫn nâu và đen. Theo thời gian, màu tím trên mẫu vật đã nhạt dần.

Kích thước của con cá đặc biệt gây chú ý bởi nó gần tương đương với cá mập nhỏ nhất từng được biết đến.

Danh hiệu này hiện thuộc về cá mập đèn lùn (Etmopterus perryi). Những cá thể trưởng thành của loài này được ghi nhận với chiều dài tối đa khoảng 21,2 cm.

Mẫu E. bulbosus vừa được mô tả dài 21,5 cm, tức chỉ nhỉnh hơn vài milimet. Dù vậy, chưa thể khẳng định E. bulbosus là loài cá mập nhỏ nhất thế giới. Hiện các nhà khoa học mới chỉ tìm thấy một mẫu vật dài 21,5 cm nên chưa có đủ dữ liệu về kích thước của loài. Cần thêm những cá thể khác để xác định chúng có thể lớn đến đâu khi trưởng thành.

Các nhà nghiên cứu xếp loài mới vào nhóm họ hàng gần với Etmopterus pusillus. Nó cũng có một số đặc điểm giống Etmopterus sentosus, trong đó đáng chú ý là vùng vảy răng đặc biệt trên da. Cá mập không có lớp vảy thông thường giống nhiều loài cá khác. Da của chúng được bao phủ bởi những cấu trúc nhỏ giống răng, giúp bảo vệ cơ thể và giảm lực cản khi bơi.

mouth-l.jpg
Với chiếc mõm lớn đặc trưng và cơ thể chỉ dài 21,5 cm, loài cá mập mới có thể nằm trong nhóm nhỏ nhất thế giới. Ảnh: S.V. Bogorodsky.

Một đặc điểm khác khiến cá mập đèn trở nên đặc biệt nằm ngay trong tên gọi của chúng. Nhiều loài thuộc chi Etmopterus có khả năng phát sáng nhờ những cơ quan nhỏ chuyên biệt trên da gọi là photophore.

Các nhà khoa học cho rằng một số cá mập đèn sử dụng khả năng phát sáng để ngụy trang, thu hút con mồi, giao tiếp với đồng loại hoặc khiến những kẻ săn mồi khác phải dè chừng.

Tuy nhiên, hiện chưa có khám phá nào chứng minh được cá thể này cũng phát sáng. Do loài mới chỉ được biết đến từ một mẫu vật, nhiều đặc điểm sinh học và tập tính của nó vẫn chưa được xác định.

Phát hiện mới cho thấy thế giới cá mập đa dạng hơn rất nhiều những gì chúng ta từng biết và vùng biển sâu vẫn còn nhiều khoảng trống trong hiểu biết của con người.

Sinh vật kỳ lạ được phát hiện 'đi nhờ' nhện biển dưới đáy đại dương

Ở độ sâu hơn 3.000m, các nhà khoa học phát hiện những sinh vật giáp xác nhỏ bé bám chặt vào chân nhện biển khổng lồ, có thể để di chuyển và tìm bạn tình.

Ở nơi sâu hàng nghìn mét dưới mặt biển, việc di chuyển và tìm kiếm đồng loại không hề dễ dàng với những sinh vật nhỏ bé. Một quan sát mới ở đông nam Thái Bình Dương cho thấy loài giáp xác Mesopleustes abyssorum có thể đã tìm ra một cách đặc biệt: bám lên những con nhện biển khổng lồ và để chúng đưa đi.

Khi khảo sát đáy biển bằng robot lặn điều khiển từ xa, các nhà khoa học bắt gặp những con M. abyssorum nhỏ bé đang bám chặt vào chân nhện biển Colossendeis colossea. 4 ngày sau, cảnh tượng tương tự lại xuất hiện tại một địa điểm cách đó khoảng 225 km. Việc hành vi này lặp lại ở hai nơi khác nhau khiến họ cho rằng những con giáp xác có thể chủ động bám vào nhện biển thay vì chỉ vô tình gặp nhau.

Khoảnh khắc hiếm gặp: Cá voi lưng gù mẹ bên con non chết lưu

Cá voi lưng gù mẹ liên tục lặn xuống đáy biển, bơi sát và nằm cạnh con non chết ngay sau khi chào đời. Hành vi hiếm gặp này kéo dài ít nhất 90 phút.

Một đoạn video ghi lại ngoài khơi đông nam Australia đã cho các nhà khoa học cơ hội quan sát một hành vi rất hiếm ở cá voi lưng gù. Sau khi con non chết trong lúc sinh, cá voi mẹ liên tục lặn xuống đáy biển, ở bên cạnh và dường như tìm kiếm phản ứng từ con.

Sự việc xảy ra vào tháng 7/2025 và được mô tả trong nghiên cứu công bố ngày 16/9 trên tạp chí Discover Animals.

Độc lạ loài cá đi lùi dưới đáy biển như moonwalk

Các nhà khoa học vừa ghi hình một loài cá có ngoại hình kỳ lạ đang “đi bộ” dưới đáy biển, thậm chí di chuyển lùi giống động tác “moonwalk” nổi tiếng vừa có thể bước ngang như cua.

Loài cá này có tên khoa học Scalicus engyceros, thuộc nhóm cá robin biển có giáp (armored searobin). Loài này được mô tả lần đầu vào năm 1872 và trước đây các nhà khoa học đã biết chúng có khả năng “đi”, nhưng chủ yếu dựa trên những đặc điểm quan sát được ở các mẫu vật đã chết. Lần này, các nhà nghiên cứu Trung Quốc có cơ hội quan sát chúng trực tiếp trong môi trường sống tự nhiên.

dive11-armored-sea-robin.jpg
Một con cá robin biển “đi bộ” dưới đáy biển bằng các tia vây. (Ảnh: NOAA Office of Ocean Exploration and Research)

Đọc nhiều nhất

Tin mới