Điện Biên khởi tố 2 đối tượng buôn bán "thuốc gia truyền"

Ngày 16/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an tỉnh Điện Biên thông tin, đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Phàng Thị Sua (sinh năm 1993), trú tại bản Dư O A, xã Pu Nhi, về hành vi “sản xuất, buôn bán hàng cấm”.

Mặc dù không có chuyên môn, không được đào tạo về y học cổ truyền nhưng Phàng Thị Sua (SN 1993, trú tại bản Dư O A, xã Pu Nhi, tỉnh Điện Biên) đã thu hái nhiều loại cây rừng, băm, phơi khô, trộn lẫn, đóng gói rồi quảng cáo là “thuốc nam” chữa các bệnh dạ dày, phụ khoa… và rao bán trên các nền tảng mạng xã hội.

Tự hái cây rừng trộn bán thành “thuốc chữa bệnh”. Ảnh VTV24

Bên cạnh đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra- Công an tỉnh Điện Biên cũng đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự về hành vi “sản xuất, buôn bán hàng cấm” liên quan đến Giàng A Cu (SN 1990), trú tại xã Na Son.

Tại thời điểm khám xét nơi ở ngày 23/6/2025, đối tượng không được đào tạo, không có chứng chỉ hành nghề y dược nhưng đã tự thu hái các loại cây rừng, phối trộn, đóng gói thành các sản phẩm được quảng cáo là thuốc chữa bệnh viêm lộ tuyến cổ tử cung tên là “Gậu Sua”, thuốc chữa bệnh dạ dày tên là “Phềnh Mông Giàng” và bán trên nền tảng mạng xã hội.

Cả hai đối tượng đã bán được hơn 2.000 sản phẩm cho người mua tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước.

Trước đó, công an nhiều địa phương cũng đã liên tiếp bóc gỡ các đường dây thuốc nam giả hoạt động tinh vi, lợi dụng tâm lý chữa bệnh nhanh để lừa đảo, khiến nhiều người “tiền mất, tật mang”. Điển hình như vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản liên quan đến bài thuốc "gia truyền 3 đời” chữa xương khớp Hoàng Minh Đường giả mạo....

Thận trọng với thuốc đông y “gia truyền” trên mạng

Thời gian qua, nhiều người tự xưng là bác sĩ, lương y, dược sĩ nổi tiếng... thường xuyên livestream, quảng cáo, bán thuốc đông y “gia truyền” với công dụng chữa được bách bệnh như tiểu đường, xương khớp, dạ dày, phụ khoa, thậm chí là ung thư... Những loại thuốc này được quảng cáo, chào bán rộng rãi dưới nhiều hình thức như bài viết, hình ảnh, video xây dựng công phu với cam kết: Thuốc gia truyền 3 đời, khỏi bệnh 100%, không gây tác dụng phụ, hoàn tiền 100% nếu không khỏi bệnh... Người bệnh khi có nhu cầu thì không cần đến tận nơi thăm khám mà chỉ cần gọi điện sẽ được tư vấn, bốc thuốc gửi về tận nơi. Những quảng cáo như “rót mật vào tai” khiến nhiều người, nhất là người già vì nhẹ dạ cả tin đã sẵn sàng bỏ ra hàng triệu đồng để mua sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Trao đổi với phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống, ThS. BS Nguyễn Đình Dũng, phụ trách chuyên môn phòng khám chuyên khoa Y Học cổ truyền Đông Y Diệp Sơn cho biết, thực tế lâu nay thuốc gia truyền giả mạo, “thuốc trộn” đã tồn tại trên thị trường. Và gần đây cơ quan chức năng liên tục phát hiện các cơ sở bán số lượng lớn thuốc đông y giả mạo, “thuốc trộn”, cho thấy sự vào cuộc rất gắt gao của cơ quan chức năng để kiểm soát tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng tràn lan, nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người dân.

Theo BS Dũng, "thuốc trộn” thường có 2 nhóm chính: Thứ nhất là nhóm cây lá (họ gọi là thuốc nam), thứ 2 là nhóm thuốc giảm đau, chống viêm (đây là thuốc tây y). Nếu người dân mua phải "thuốc trộn" này rất nguy hại đến sức khỏe. Bởi nhóm thuốc giảm đau này có rất nhiều tác dụng phụ như viêm loét, xuất huyết dạ dày, suy gan thận, rối loạn chuyển hóa đường, tăng nguy cơ bệnh tim mạch (nhồi máu cơ tim, đột quỵ), tăng nguy cơ gãy xương, gây nghiện,...

Thuốc đông y gồm cả thuốc nam và bắc. Trên thực tế có nhiều cây giúp lưu thông khí huyết, hóa ứ trệ, trừ phong hàn thấp nhiệt, bổ can thận giúp điều trị đau khớp do các thể khí huyết ứ, phong hàn thấp nhiệt gây đau hoặc do can thận suy dẫn đến đau xương khớp... Nhưng người bốc thuốc phải hiểu bệnh, hiểu về cây thuốc, có kinh nghiệm, cơ sở khoa học và đặc biệt phải có thái độ nghiêm túc, trách nhiệm với người bệnh thì sự kết hợp đó mới đảm bảo hiệu quả điều trị cho bệnh nhân.

Y học cổ truyền là có tính truyền thừa và tích lũy, không riêng gì ở Việt Nam mà ở Trung Quốc cũng có nhiều gia tộc làm thuốc qua rất nhiều thế hệ có uy tín, chất lượng. Ở Việt Nam cũng có hàng rào pháp lý để bảo vệ người có bài thuốc gia truyền, cụ thể là Bộ Y tế vẫn thừa nhận và cấp chứng nhận bài thuốc gia truyền. Tuy nhiên, hiện nhiều người đã giả mạo thuốc gia truyền để lừa khách hàng, lạm dụng thuật ngữ gia truyền để làm giàu bất chính, bất chấp sự nguy hiểm đến tính mạng người khác.

Do đó, BS Dũng khuyến cáo, người dân cần đặc biệt tỉnh táo trước những lời quảng cáo, mời gọi mua thuốc trên mạng xã hội mà chưa được kiểm chứng, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và kinh tế. Người bệnh có nhu cầu điều trị bằng thuốc đông y, hãy đến các cơ sở uy tín, được cấp phép để thăm khám và tư vấn kỹ trước khi dùng thuốc. Nên sử dụng thuốc đông y có nguồn gốc, được kiểm định rõ ràng...