Nếu từng quan sát bàn chân trước của một chú chó, bạn có thể nhận thấy phía trong chân, cao hơn 4 móng chính, có thêm một chiếc móng nhỏ. Đó chính là ngón huyền đề, hay dewclaw. Hầu hết chó sinh ra đều có một ngón như vậy ở mỗi chân trước; một số giống còn có huyền đề ở chân sau, thậm chí có hai huyền đề.
Ảnh: uelzener
Thoạt nhìn, ngón này dường như chẳng làm gì. Khi chó đứng bình thường, huyền đề phía trước thường không chạm đất. Chính vì thế, trong quá khứ, nó thường bị coi là một dấu tích tiến hóa không còn cần thiết. Nhưng nghiên cứu giải phẫu cho thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều.
Huyền đề ở chân trước thực chất là một ngón hoàn chỉnh hơn nhiều người tưởng. Nó được nối với xương, dây chằng và nhiều gân cơ. Một nghiên cứu về cấu trúc chó lao động cho thấy các gân nối với huyền đề cho phép nó vận động và tham gia vào chức năng của cả chi trước.
Ảnh: artofit
Điều thú vị nhất xảy ra khi chó chạy nhanh. Trong lúc phi nước đại, nhảy hoặc đổi hướng đột ngột, bàn chân trước có thể gập xuống đủ để huyền đề chạm mặt đất. Khi ấy, chiếc “móng thừa” có thể bám vào mặt đất như một chiếc đinh nhỏ, giúp tăng độ ổn định và giảm lực xoắn lên khớp cổ chân. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với những chú chó chạy nhanh hoặc tham gia các môn thể thao.
Huyền đề còn có một công dụng khá bất ngờ: giúp chó giữ đồ vật. Khi gặm xương hoặc đồ chơi, một số con dùng huyền đề phối hợp với các ngón khác để giữ vật giữa hai chân trước. Nó cũng có thể hỗ trợ bám trên địa hình trơn, dốc hoặc khi chó tìm cách trèo ra khỏi nước.
Ảnh: pethelpful
Tuy nhiên, không phải mọi huyền đề đều giống nhau. Huyền đề phía sau thường ít phát triển hơn và ở nhiều giống chỉ được nối với chân bằng da và mô mềm, thay vì cấu trúc xương chắc chắn. Một số giống đặc biệt như Great Pyrenees, Briard hay Beauceron thậm chí có huyền đề kép ở chân sau, một đặc điểm được duy trì trong tiêu chuẩn giống.
Vì huyền đề thường không chạm đất nên móng có thể dài nhanh hơn các móng khác. Nếu không được kiểm tra và cắt tỉa, nó có thể mắc vào thảm, cành cây hoặc các vật khác rồi bị gãy, rách và gây đau. Vì vậy, dù chiếc móng nhỏ này nằm ở vị trí khá “khiêm tốn”, nó vẫn cần được chăm sóc như những móng chân khác.
Có lẽ điều thú vị nhất về ngón huyền đề là một bộ phận tưởng như vô dụng lại có thể vẫn đang âm thầm giúp con chó chạy, giữ thăng bằng và cầm đồ vật. Tiến hóa đôi khi không xóa bỏ hoàn toàn những thứ cũ; nó giữ lại chúng và biến chúng thành những công cụ nhỏ bé mà chúng ta chỉ nhận ra khi quan sát thật kỹ.