Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố Lệnh của Chủ tịch nước đối với các luật được Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất thông qua, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng và Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Sửa đổi, bổ sung 9 luật về quân sự, quốc phòng

Tại buổi họp báo Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, ngày 23/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Luật có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

Việc xây dựng và ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc; tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính và hoàn thiện thể chế phục vụ phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Luật tập trung sửa đổi, bổ sung những nội dung chịu tác động bởi việc sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước và thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn; đồng thời xử lý những vấn đề cấp bách phát sinh trong thực tiễn tại 9 luật gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự và Luật Dân quân tự vệ.

Luật gồm 10 điều. Đáng chú ý, Luật sửa đổi quy định liên quan đến tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực; xây dựng Ban chỉ huy quân sự cấp xã chính quy; chức vụ cán bộ tại Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh và Ban chỉ huy quân sự cấp xã; xử lý hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự; các hành vi bị nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe quân sự; xây dựng phòng thủ khu vực và một số nội dung liên quan đến lực lượng dự bị động viên.

Đối với Luật Dân quân tự vệ, Luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ một số quy định về Ban chỉ huy quân sự cấp xã, đồng thời xác định Ban chỉ huy quân sự cấp xã là cơ quan quân sự địa phương trực thuộc Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh.

Luật quy định hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026 và có điều khoản chuyển tiếp đối với việc đào tạo Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã ngành quân sự cơ sở đang thực hiện theo quy định của Luật Dân quân tự vệ.

Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt có hiệu lực từ 1/7/2027

Trung tướng Lê Văn Hướng cũng thông tin, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, ngày 23/8/2026, Quốc hội khóa XVI cũng đã thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt số 13/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2027.

Theo Bộ Quốc phòng, việc ban hành Luật xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện pháp luật, tăng cường năng lực quản lý, kiểm soát nhằm phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn nguy cơ liên quan đến phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Đối với Việt Nam, yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế, phát triển khoa học, công nghệ, mở rộng hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và giao lưu quốc tế. Luật cũng nhằm đáp ứng các cam kết, nghĩa vụ quốc tế có liên quan của Việt Nam.

Luật được xây dựng theo hướng “luật khung, luật nguyên tắc”, quy định những vấn đề nền tảng, ổn định lâu dài thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Việc quản lý, kiểm soát được thực hiện trên cơ sở đánh giá rủi ro, lấy phòng ngừa là chính; các biện pháp quản lý, kiểm soát phải có căn cứ, đúng thẩm quyền, cần thiết, phù hợp và tương xứng.

Luật quy định các nguyên tắc, biện pháp, nguồn lực và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Đối tượng áp dụng gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam; cơ quan, cá nhân nước ngoài hoạt động, cư trú tại Việt Nam và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Luật gồm 4 chương, 36 điều. Trong đó, Chương I quy định những vấn đề chung; Chương II quy định các biện pháp phòng, chống phổ biến và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; Chương III quy định về quản lý nhà nước và bảo đảm điều kiện thi hành; Chương IV quy định về hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp.

Đáng chú ý, Chương II quy định các biện pháp quản lý, kiểm soát đặc thù như quản lý rủi ro quốc gia, Danh mục kiểm soát, kiểm soát hàng hóa lưỡng dụng, dịch vụ, người sử dụng cuối cùng và mục đích sử dụng cuối cùng; đồng thời quy định biện pháp ngăn chặn, phản ứng khẩn cấp, chương trình tuân thủ nội bộ và chế độ ưu tiên đối với tổ chức, doanh nghiệp tuân thủ tốt.

Luật cũng quy định việc quản lý, kiểm soát tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, trong đó có đánh giá rủi ro, xác lập và quản lý danh sách tổ chức, cá nhân bị chỉ định, áp dụng biện pháp phong tỏa tiền, tài sản và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Bộ Quốc phòng được xác định là Cơ quan đầu mối quốc gia về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Để triển khai Luật, Bộ Quốc phòng sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch triển khai; rà soát các nội dung cần quy định chi tiết, hệ thống pháp luật liên quan; tổ chức tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thi hành và theo dõi, kiểm tra quá trình thực hiện.