Pin Baghdad có thực là 'cục pin'? Bí ẩn chưa có lời giải của thế giới cổ đại

Hơn 2.000 năm trước khi Volta chế tạo pin điện, một chiếc bình đất sét ở Iraq đã khiến các nhà khoa học tranh luận đến tận ngày nay.

Năm 1936, tại khu vực Khujut Rabu, gần Baghdad, các nhà khảo cổ phát hiện một nhóm hiện vật kỳ lạ: những chiếc bình đất nung nhỏ, bên trong có một ống đồng hình trụ, một thanh sắt và phần miệng được bịt bằng bitum – vật liệu giống nhựa đường. Wilhelm König, khi đó là giám đốc Bảo tàng Iraq, đưa ra một giả thuyết gây chấn động: đây có thể là một pin điện cổ đại.

Ảnh: alienigenasdopassado.com

Ý tưởng nghe gần như không tưởng. Nhưng xét về mặt hóa học, cấu trúc này quả thực có những điểm rất giống một pin galvanic. Nếu đổ vào bình một chất điện phân có tính axit như giấm hoặc nước nho, sắt và đồng có thể tạo ra hiệu điện thế. Các thí nghiệm phục dựng trong thời hiện đại đã chứng minh rằng một cấu trúc tương tự có thể tạo ra điện áp nhỏ.

Vậy người Mesopotamia cổ đại đã biết sản xuất điện?

Câu trả lời vẫn là: chưa thể khẳng định.

Ảnh: bharatbattery

Điểm yếu lớn nhất của giả thuyết “pin Baghdad” nằm ở mục đích sử dụng. Cho đến nay, khảo cổ học chưa tìm thấy bằng chứng trực tiếp cho thấy những chiếc bình này từng được nối với dây dẫn hay được sử dụng để mạ điện. Một số nhà nghiên cứu từng đề xuất chúng có thể được dùng để mạ vàng, bạc, thậm chí tạo ra hiệu ứng giảm đau bằng điện. Nhưng những giả thuyết này vẫn còn gây tranh luận.

Thậm chí, một cách giải thích hoàn toàn khác cho rằng các bình này có thể đơn giản là những vật chứa, chẳng hạn dùng để bảo quản cuộn giấy hoặc vật liệu hữu cơ. Việc một vật thể có khả năng tạo ra điện không đồng nghĩa với việc người cổ đại đã chế tạo nó nhằm mục đích tạo ra điện.

Ảnh: neozone

Tuy nhiên, câu chuyện trở nên thú vị hơn vào năm 2025–2026. Một nghiên cứu phục dựng mới cho rằng nếu tính đến cả cấu trúc mối hàn và vai trò điện hóa của chính chiếc bình đất, hệ thống có thể hoạt động như hai nguồn điện hóa nối tiếp, tạo ra hơn 1,4 volt – đủ để thực hiện một số phản ứng điện hóa có thể quan sát được, như mạ điện, ăn mòn điện hóa hoặc điện phân nước.

Điều đó chưa chứng minh người Parthia đã phát minh ra “pin” theo nghĩa hiện đại. Nhưng nó khiến câu hỏi trở nên hấp dẫn hơn: nếu chiếc bình thực sự là một nguồn điện, người chế tạo nó đã hiểu được nguyên lý đến mức nào?

Có lẽ điều kỳ lạ nhất của Pin Baghdad không phải là nó có tạo ra điện hay không, mà là một vật thể nhỏ bé từ thế giới cổ đại vẫn buộc con người hiện đại phải đặt câu hỏi: chúng ta thực sự hiểu bao nhiêu về công nghệ của những nền văn minh đã biến mất?

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

DNA cổ đại hé lộ phụ nữ từng nắm quyền thời tiền sử

Những phân tích DNA mới đang buộc giới khảo cổ nhìn lại vai trò của phụ nữ trong các xã hội tiền sử, từ người thợ kim hoàn đến chiến binh và thủ lĩnh.

Khi một ngôi mộ 4.000 năm tuổi gần Stonehenge được khai quật vào năm 1801, các nhà khảo cổ tin rằng người bên trong là một người đàn ông. Họ dựa vào những món đồ quý được chôn cùng, trong đó có các công cụ liên quan đến nghề chế tác vàng. Niềm tin này tồn tại hơn 200 năm, cho đến khi DNA cổ đại cho thấy sự thật hoàn toàn khác: người thợ kim hoàn ấy là một phụ nữ.

Đây không phải trường hợp duy nhất khiến các nhà khoa học phải xem lại cách họ nhìn về phụ nữ thời tiền sử. Trong hơn một thập kỷ qua, sự phát triển của công nghệ phân tích DNA cổ đại đã đem đến hàng loạt bằng chứng mới, cho thấy phụ nữ từng giữ những vị trí mà khảo cổ học trước đây thường mặc định dành cho nam giới.

Aurel Stein- nhà khảo cổ khiến bí mật 1.000 năm tuổi của Trung Á được hé lộ

Giữa sa mạc khắc nghiệt, một học giả mê lịch sử đã lần theo dấu vết của những nền văn minh từng nối liền Đông và Tây.

Nếu có một người khiến thế giới hiện đại nhìn lại Con đường Tơ lụa bằng một ánh mắt hoàn toàn khác, đó là Marc Aurel Stein (1862–1943), nhà khảo cổ và địa lý học sinh tại Budapest, từng trở thành công dân Anh. Ông nổi tiếng với những cuộc thám hiểm kéo dài hàng nghìn kilomet qua Trung Á, đặc biệt là vùng lòng chảo Tarim và các ốc đảo ở phía tây bắc Trung Quốc.

Vì sao chỉ có 2 mũ Viking gần nguyên vẹn được tìm thấy?

Sau hàng trăm năm, các nhà khảo cổ học chỉ tìm thấy 2 mũ Viking gần như nguyên vẹn.

Thời Viking kéo dài vài thế kỷ và để lại dấu ấn trên một khu vực rộng lớn, từ châu Âu, Bắc Phi, Địa Trung Hải đến Trung Đông và Bắc Mỹ. Thế nhưng, một trong những món đồ quen thuộc nhất khi nhắc đến chiến binh Viking lại gần như biến mất khỏi hồ sơ khảo cổ: mũ bảo vệ đầu.

Hiện nay, chiếc mũ Viking gần nguyên vẹn duy nhất được biết đến là mũ Gjermundbu, được phát hiện tại một trang trại ở Ringerike, Na Uy vào năm 1943. Nó nằm trong một khu mộ lớn có nhiều người được chôn cất, trong đó có một nam chiến binh quyền lực qua đời khoảng năm 950-975. Người này được chôn cùng vũ khí, trang bị cưỡi ngựa và chiếc mũ bằng sắt.

Đọc nhiều nhất

Tin mới