Lần đầu tiên quan sát được lực hấp dẫn của Einstein trong thế giới lượng tử

Nhóm nghiên cứu quốc tế, trong đó có GS Sir Roger Penrose, người đoạt giải Nobel Vật lý, đã trực tiếp quan sát được hiệu ứng hấp dẫn được dự đoán từ lâu trong một vật thể lượng tử rơi tự do.

Phát hiện này cho thấy một nguyên lý trung tâm của lý thuyết hấp dẫn của Einstein vẫn phù hợp với hành vi lượng tử trong các điều kiện được thử nghiệm. Nghiên cứu do Đại học Ben-Gurion của Negev, Đại học Ulm và Đại học Oxford dẫn đầu.

albert-einstein-quantum-cosmology.jpg
Hiệu ứng hấp dẫn trong một vật thể lượng tử rơi tự do lần đầu tiên được quan sát.

Các nhà nghiên cứu đã đo được một sự thay đổi cụ thể trong các thuộc tính lượng tử của các nguyên tử khi chúng chuyển động dưới tác động của trọng lực.

Hiệu ứng này phù hợp với dự đoán khi Nguyên lý tương đương của Einstein, một trong những nền tảng của Thuyết tương đối được mở rộng đến một đối tượng lượng tử.

Nguyên lý tương đương cho rằng, trọng lực sẽ biến mất hoàn toàn tại một vị trí cụ thể đối với người quan sát đang rơi tự do. Ví dụ, một người rơi tự do trong thang máy sẽ trải nghiệm trạng thái không trọng lực.

Nguyên lý này đã được xác nhận với độ chính xác đáng kinh ngạc bằng cách sử dụng vật chất thông thường, nhưng việc kiểm chứng trực tiếp với các vật thể lượng tử khó khăn hơn nhiều vì các vật thể lượng tử có thể hoạt động như sóng và có thể đi theo nhiều quỹ đạo cùng một lúc.

Để thực hiện thí nghiệm này, nhóm nghiên cứu đã chế tạo một thiết bị gọi là Giao thoa kế Galileo lượng tử. Thiết bị này cho phép các nhà nghiên cứu tách sóng lượng tử liên quan đến một nguyên tử thành hai đường dẫn riêng biệt.

sciadvaec8045-f1.jpg
Thí nghiệm QGI đo sự tích lũy pha của một hạt rơi tự do.

Một phần có thể được giữ cố định trong khi phần kia được phép rơi tự do. Sau đó, hai phần được đưa trở lại gần nhau để các nhà nghiên cứu có thể xác định trọng lực đã ảnh hưởng đến sóng rơi như thế nào.

Thí nghiệm được thực hiện tại Đại học Ben-Gurion bằng cách sử dụng các đám mây nguyên tử rubidium được làm lạnh đến nhiệt độ ngay trên độ không tuyệt đối. Các nguyên tử được điều khiển gần bề mặt của một chip nguyên tử được thiết kế đặc biệt.

Nhóm nghiên cứu sử dụng các xung vi sóng để đưa các nguyên tử siêu lạnh vào trạng thái chồng chất lượng tử. Điều này cho phép mỗi nguyên tử đồng thời di chuyển theo hai con đường khác nhau.

Các dây dẫn điện siêu nhỏ được tích hợp vào con chip sau đó tạo ra các từ trường được điều khiển. Một phần của sóng nguyên tử tương tác với từ trường, cho phép các nhà nghiên cứu tạo ra một lực hướng lên cân bằng chính xác với lực hút trọng trường hướng xuống. Kết quả là, phần sóng đó vẫn đứng yên so với phòng thí nghiệm và Trái đất.

Phần còn lại được đẩy lên trên bằng một xung từ trường được điều khiển chính xác. Sau đó, nó được chuyển sang trạng thái hầu như không bị ảnh hưởng bởi từ trường, cho phép nó di chuyển tự do dưới tác động của trọng lực.

Sau khi quá trình rơi hoàn tất, một xung từ trường khác đã đưa hai phần của sóng nguyên tử trở lại gần nhau. Các sóng được hợp nhất đã giao thoa với nhau, cung cấp cho các nhà nghiên cứu một cách để đo lường sự khác biệt cực kỳ nhỏ về pha lượng tử đã tích lũy trong khi một phần đang rơi và phần kia vẫn đứng yên.

Pha lượng tử mà các nhà nghiên cứu đo được trùng khớp với pha dự đoán khi áp dụng nguyên lý của Einstein cho loại sóng lượng tử này.

Các nhà nghiên cứu cho biết đây là phép đo trực tiếp đầu tiên về pha lượng tử được dự đoán sẽ được tạo ra bởi một vật thể rơi tự do.

Trọng lực không phải là lực? Giải mã thuyết tương đối của Einstein!

Thí nghiệm lượng tử kỳ lạ cho thấy 'Thời gian âm' có tồn tại

Trong một thí nghiệm lượng tử được công bố trên tạp chí Physical Review Letters, các nhà khoa học đã cho thấy, hạt ánh sáng có thể trải qua một khoảng thời gian "âm" khi đi xuyên qua một đám mây nguyên tử. Chúng dường như thoát ra khỏi đám mây trước cả khi bước vào.

Trong thế giới vi mô, khi các nhà khoa học bắn các photon (hạt ánh sáng) xuyên qua một đám mây cấu tạo từ các nguyên tử Rubidium, một hiện tượng gọi là "cộng hưởng" sẽ xảy ra.

Các nguyên tử Rubidium có thể hấp thụ năng lượng của photon, khiến nguyên tử bị kích thích và giữ hạt ánh sáng đó lại một khoảng thời gian (gọi là thời gian lưu trú) trước khi giải phóng nó ra.

Khám phá hành vi vướng víu lượng tử bầy đàn kỳ lạ

Hiện tượng vướng víu lượng tử mạnh mẽ xảy ra với tinh thể có kích thước bằng bàn tay, mở ra những khả năng cho các cảm biến và công nghệ siêu tân tiến khác.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Kỹ thuật Vienna (TU Wien) vừa công bố kết quả nghiên cứu tạo ra một mối liên hệ mới giữa thông tin lượng tử và vật lý chất rắn bằng cách chứng minh rằng sự vướng víu lượng tử có thể được đo trực tiếp trong một kim loại lạ ở cấp độ vĩ mô.

Nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra mức độ vướng vía lượng tử cao, một trong những đặc điểm đáng chú ý nhất của vật lý lượng tử. Họ đã thực hiện điều này bằng cách sử dụng một kỹ thuật từ khoa học thông tin lượng tử được gọi là thông tin Fisher lượng tử.

Chất lỏng không ma sát và màn 'ảo thuật' có thật của vật lý lượng tử

Có một loại chất lỏng kỳ lạ dường như không tuân theo trực giác thông thường, thậm chí còn có thể tự "leo" lên thành bình chứa để thoát ra ngoài.

Khi nhắc đến chất lỏng, chúng ta thường nghĩ rằng chúng luôn chảy từ cao xuống thấp dưới tác dụng của trọng lực. Thế nhưng trong thế giới của vật lý nhiệt độ cực thấp, tồn tại một ngoại lệ đáng kinh ngạc: heli siêu lỏng. Dạng vật chất đặc biệt này có thể tự bò lên thành bình chứa, vượt qua mép bình rồi chảy xuống bên ngoài, tạo cảm giác như nó đang "leo tường" bất chấp trọng lực.

Đọc nhiều nhất

Tin mới