Trong cuộc đua bán dẫn toàn cầu, Nga không sở hữu vị thế nổi bật ở những tiến trình tiên tiến như các trung tâm sản xuất chip hàng đầu tại châu Á. Tuy nhiên, Moscow đang tìm cách xây dựng năng lực riêng ở nhóm chip phổ biến thông qua NM-Tech, một doanh nghiệp tương đối kín tiếng trong ngành vi điện tử. Công ty hiện tuyên bố đã làm chủ các tiến trình 250 nm và 130 nm, đồng thời nghiên cứu công nghệ 90 nm. Nếu kế hoạch diễn ra đúng tiến độ, nhà máy Fab-200 tại Zelenograd có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chiến lược tự chủ bán dẫn của Nga.

Điểm đáng chú ý của Fab-200 nằm ở quy mô sản xuất trên các phiến silicon đường kính 200 mm. Theo kế hoạch, cơ sở này hướng tới công suất khoảng 15.000 phiến mỗi tháng khi đạt mức thiết kế vào năm 2028. Đây không phải những tiến trình đủ sức cạnh tranh trực tiếp với chip smartphone cao cấp, nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp. Các loại vi điều khiển, linh kiện tương tự, transistor công suất hay một số mạch chuyên dụng vẫn có thể được sản xuất hiệu quả trên các công nghệ cũ hơn. Với Nga, đây là những linh kiện có ý nghĩa đối với công nghiệp, năng lượng, ô tô và thiết bị điện tử chuyên dụng.

NM-Tech đang cải tạo cơ sở sản xuất tại Zelenograd để phát triển nhà máy Fab-200, tập trung vào các phiến silicon 200 mm.

Để thực hiện dự án, NM-Tech đã nhận được nguồn vốn rất lớn từ Ngân hàng Phát triển Nga VEB.RF. Tháng 8/2023, tổ chức này mở hạn mức tín dụng khoảng 116,4 tỷ ruble để doanh nghiệp mua thiết bị, hiệu chỉnh và đưa dây chuyền vào hoạt động, với thời hạn hoàn trả dự kiến vào cuối năm 2027. Báo cáo tài chính của NM-Tech cũng cho thấy doanh nghiệp đã chi gần 15 tỷ ruble cho việc triển khai và hoàn thiện công nghệ tính đến cuối năm 2023. Nhà máy hiện được phát triển trên nền cơ sở của Angstrem-T, doanh nghiệp từng phá sản trước đó. Một phần thiết bị tại đây có nguồn gốc từ các dây chuyền mà Angstrem-T từng mua lại từ AMD, qua đó giúp NM-Tech có nền tảng máy móc để tiếp tục phát triển.

Tuy nhiên, sở hữu nhà máy và máy móc mới chỉ là bước đầu. Theo các chuyên gia được CNews dẫn lời, bài toán khó nhất sẽ xuất hiện khi dây chuyền bắt đầu chạy ở quy mô lớn. NM-Tech phải duy trì tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn ổn định, kiểm soát độ đồng đều giữa các lô wafer và vượt qua quy trình đánh giá chất lượng của khách hàng. Ngoài ra, việc sử dụng nhiều thiết bị nhập khẩu khiến doanh nghiệp vẫn phải giải quyết bài toán phụ tùng, bảo dưỡng và hiệu chuẩn trong dài hạn. Nguồn cung wafer, chất cảm quang, khí công nghiệp và hóa chất siêu tinh khiết cũng là những yếu tố có thể tác động trực tiếp đến khả năng vận hành ổn định của nhà máy. Nói cách khác, đạt công suất thiết kế không đồng nghĩa với việc Fab-200 ngay lập tức trở thành một nhà máy bán dẫn vận hành hiệu quả.

Các chuyên gia cho rằng thách thức lớn của Fab-200 sẽ nằm ở khả năng duy trì chất lượng wafer và độ ổn định của dây chuyền.

Dù vậy, nhu cầu thị trường đang tạo động lực đáng kể cho dự án. Theo chuyên gia Konstantin Lapotko thuộc SNDGLOBAL, nhu cầu của Nga đối với các công nghệ từ 90 nm trở lên có thể lên tới khoảng 30.000 phiến silicon 200 mm mỗi tháng, trong khi công suất khai thác thực tế của các cơ sở hiện hữu chỉ khoảng 8.000 phiến mỗi tháng. Nếu đạt mục tiêu, Fab-200 có thể giúp thu hẹp đáng kể khoảng thiếu hụt này. NM-Tech dự kiến sản xuất nhiều loại linh kiện, trong đó có bộ chuyển đổi tương tự - số, transistor công suất và vi điều khiển bảo mật NMT32 Smart sử dụng kiến trúc mở RISC-V. Mô hình gia công theo hợp đồng cũng có thể cho phép các công ty thiết kế chip trong nước đưa sản phẩm tới nhà máy sản xuất ngay tại Nga thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực bên ngoài.

Tham vọng của NM-Tech vì thế không nằm ở việc chạy đua với những nhà sản xuất chip 3 nm hay 2 nm, mà tập trung xây dựng năng lực nội địa ở phân khúc công nghệ trưởng thành nhưng có nhu cầu lớn. Chính phủ Nga cũng đang lên kế hoạch thành lập một tổ chức vi điện tử hợp nhất và dự kiến rót khoảng 1.000 tỷ ruble đến năm 2030 để phát triển ngành, trong đó NM-Tech được xem là một trong những cơ sở có thể nhận thêm nguồn lực mở rộng. Dẫu vậy, công ty đã gần như rút khỏi truyền thông đại chúng từ năm 2022, khiến thông tin về tiến độ dự án khá hạn chế. Vì vậy, mục tiêu đưa Fab-200 đạt 100% công suất vào năm 2028 sẽ không chỉ là bài kiểm tra đối với NM-Tech, mà còn là phép thử cho khả năng Nga xây dựng một chuỗi cung ứng bán dẫn đủ ổn định trong bối cảnh quốc tế ngày càng phức tạp.