Matt Mullenweg, đồng sáng lập WordPress và CEO Automattic, vừa trải qua một trong những cuộc khủng hoảng quản trị bất thường nhất trong lịch sử công ty. Ngày 9/9, HĐQT Automattic bỏ phiếu đưa ông vào diện nghỉ phép có lương và chỉ định CFO Mark Davies làm CEO tạm quyền. Tuy nhiên, khoảng 33 giờ 20 phút sau, Mullenweg thông báo đã trở lại điều hành doanh nghiệp. Ngày 12/9, Automattic xác nhận ông tiếp tục giữ chức Chủ tịch kiêm CEO với sự ủng hộ của HĐQT.

Matt Mullenweg, đồng sáng lập WordPress và CEO Automattic, trở lại vị trí điều hành sau khoảng 33 giờ bị HĐQT đưa vào diện nghỉ phép.

Quyết định ban đầu được thực hiện khá đột ngột. Trong tin nhắn gửi nhân viên trên Slack, Mullenweg cho biết ông chỉ nhận được nghị quyết khoảng 50 phút trước cuộc họp và nói đã đề nghị có thêm thời gian để luật sư độc lập xem xét nhưng không được chấp thuận. Automattic khi đó xác nhận Mullenweg nghỉ phép và cho biết HĐQT hoàn toàn ủng hộ Mark Davies trong vai trò CEO tạm quyền. Lý do chính thức khiến HĐQT đưa ra quyết định này vẫn chưa được công bố. Phản ứng trong nội bộ cũng không đồng nhất, khi một số nhân viên được báo chí dẫn lời cho biết cảm thấy nhẹ nhõm, trong khi những người khác lo ngại biến động lãnh đạo sẽ tạo thêm bất ổn.

Diễn biến sau đó diễn ra nhanh chóng. Mullenweg vẫn giữ vị trí trong HĐQT và thông báo với nhân viên rằng ông đã trở lại kiểm soát Automattic. Theo các nguồn được TechCrunch dẫn lại, trong quá trình này quyền quản trị một số kênh Slack nội bộ bị thay đổi và một số lãnh đạo rời công ty. Đến ngày 14/9, TechCrunch đưa tin Toni Schneider đã rời HĐQT, trong khi Sue Decker từ chức và Ann Dunwoody bị Mullenweg loại khỏi hội đồng. CFO Mark Davies, người từng được chỉ định làm CEO tạm quyền, cùng Giám đốc pháp lý Andy Missan cũng rời Automattic.

Sự việc đặc biệt đáng chú ý vì Automattic là công ty đứng sau WordPress.com, WooCommerce và nhiều sản phẩm công nghệ khác, trong khi Mullenweg vừa là nhà sáng lập vừa giữ ảnh hưởng lớn đối với hệ sinh thái WordPress. Automattic là doanh nghiệp tư nhân, nên cấu trúc quản trị và mối quan hệ giữa nhà sáng lập với HĐQT có vai trò đặc biệt quan trọng. Vụ việc cho thấy một nghị quyết của HĐQT không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với khả năng thực thi đơn giản, nhất là khi nhà sáng lập vẫn nắm giữ vị trí trong hội đồng và có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động công ty. Tuy nhiên, việc Mullenweg trở lại cũng không có nghĩa những vấn đề dẫn tới quyết định ban đầu đã được giải quyết, bởi nguyên nhân cụ thể của cuộc bỏ phiếu vẫn chưa được Automattic công khai.

HĐQT Automattic có nhiều biến động sau nỗ lực đưa Mullenweg rời vị trí CEO hồi đầu tháng 9.

Bối cảnh càng phức tạp khi Automattic và Mullenweg đang vướng tranh chấp pháp lý kéo dài với WP Engine. Phía WP Engine từng đưa ra các cáo buộc liên quan đến việc xử lý bằng chứng trong vụ kiện, trong khi Mullenweg phủ nhận những cáo buộc này. Trước đó, Automattic cũng từng đối mặt với những tranh cãi về cách xử lý nhân sự và các cộng tác viên WordPress. Đây là những vấn đề được báo chí nhắc lại khi lý giải bối cảnh xung đột quản trị hiện tại, nhưng không thể xem chúng là nguyên nhân chính thức của quyết định ngày 9/9 khi HĐQT chưa công bố lý do.

Vụ việc tại Automattic vì vậy đặt ra nhiều câu hỏi về quản trị doanh nghiệp sáng lập, đặc biệt với các công ty tư nhân nơi nhà sáng lập đồng thời là CEO và có ảnh hưởng lớn đến hoạt động. Một quyết định thay đổi lãnh đạo cần đi kèm quy trình rõ ràng, cơ sở pháp lý và khả năng thực thi nhất quán, trong khi doanh nghiệp cũng phải bảo đảm quyền giám sát thực chất của HĐQT. Ngược lại, việc một CEO nhanh chóng trở lại sau quyết định đình chỉ cũng không tự động chứng minh quyết định ban đầu là đúng hay sai. Khi các bên chưa công khai đầy đủ lý do và quy trình phía sau, những câu hỏi về quyền lực, trách nhiệm và cơ chế kiểm soát tại Automattic vẫn còn bỏ ngỏ.