AP đưa tin, các lãnh đạo quân sự Mỹ cho biết lệnh ngừng bắn với Iran vẫn đang có hiệu lực, một ngày sau khi Iran bị cáo buộc đứng sau các cuộc tấn công mới tại eo biển Hormuz và nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). UAE được cho là tiếp tục hứng chịu cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa từ Iran hôm 5/5.

Lệnh ngừng bắn chưa kết thúc

Bất chấp tình hình leo thang, thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Mỹ và Iran đạt được gần một tháng trước dường như vẫn được duy trì trong bối cảnh lực lượng Mỹ tiếp tục nỗ lực mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng đối với năng lượng toàn cầu, với chiến dịch "Dự án Tự do". Hôm 4/5, Mỹ thông báo đã mở một làn đường đi qua eo biển này và đánh chìm 6 tàu nhỏ của Iran đe dọa các tàu thương mại.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth và Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, phát biểu tại cuộc họp báo ngày 5/5 rằng các cuộc tấn công mới của Iran chưa đạt đến ngưỡng mà Tướng Caine gọi là “hoạt động chiến đấu quy mô lớn”. Ông cho biết 5/5 là một ngày “yên ắng hơn” tại eo biển.

“Không, lệnh ngừng bắn chưa kết thúc”, ông Hegseth khẳng định, đồng tình với đánh giá của ông Caine. Tuy nhiên, phát biểu của họ được đưa ra trước khi các cuộc tấn công mới nhất vào UAE xảy ra.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ cho biết thêm hơn 100 máy bay quân sự Mỹ đang tuần tra bầu trời quanh eo biển.

Việc Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz đã khiến giá nhiên liệu tăng vọt và làm chao đảo kinh tế toàn cầu. Nếu phá vỡ được sự kiểm soát của Iran đối với tuyến đường thủy này, Mỹ sẽ tước đi "quân bài" chính của Tehran trong cuộc đàm phán với Mỹ.

Các hãng vận tải vẫn thận trọng

Cho đến nay, chỉ có hai tàu hàng được biết đã đi qua tuyến đường mới do Mỹ "hướng dẫn", trong khi hàng trăm tàu khác vẫn bị mắc kẹt ở Vịnh Ba Tư. Các hãng vận tải vẫn còn dè dặt, và chưa rõ liệu chiến dịch của Mỹ có thể trấn an họ mà không làm bùng phát lại cuộc xung đột bắt đầu bùng phát vào ngày 28/2 hay không.

Được biết, tuyến đường được Mỹ "phê duyệt" đi qua vùng lãnh hải của Oman ở phía nam.

AP đưa tin, hai tàu thương mại, đều mang cờ Mỹ, đã đi qua eo biển theo tuyến đường mà Mỹ thiết lập. Hãng vận tải Maersk cho biết, một trong số đó, tàu chở xe do hãng vận hành, đã rời khỏi eo biển an toàn với sự hỗ trợ của quân đội Mỹ vào ngày 4/5.

Các cựu sĩ quan từng phục vụ tại eo biển cho rằng việc mở lại tuyến đường này sẽ rất nguy hiểm và đầy thách thức, ngay cả khi có sự hộ tống quân sự.

Không gian di chuyển tại tuyến đường thủy hẹp này rất hạn chế - chỉ rộng 34 km -và Iran có thể tiếp cận toàn bộ eo biển cùng các lối vào bằng tên lửa hành trình. Iran cũng có thể tấn công tàu bằng tên lửa tầm xa, máy bay không người lái, tàu tấn công nhanh và thủy lôi.

“Hiện tại, đánh giá rủi ro của chúng tôi vẫn không thay đổi. Việc đi qua eo biển Hormuz hiện tại là không thể đối với các tàu của chúng tôi”, Hapag-Lloyd AG, một trong những hãng vận tải container lớn nhất thế giới, cho biết trong thông cáo.

Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy một tàu chở dầu thô treo cờ Panama hướng về trung tâm eo biển vào ngày 5/5 sau khi rời điểm neo đậu ở Vịnh Ba Tư, dù chưa rõ liệu tàu này có cố gắng đi qua hay không.

Iran đã tấn công các tàu cố gắng đi qua mà không sử dụng tuyến đường riêng của nước này ở phía bắc eo biển, dọc theo bờ biển Iran. Tuyến này yêu cầu tàu phải được Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran kiểm tra và trong một số trường hợp phải trả phí.

“Đối với các hãng vận tải và công ty bảo hiểm, họ vẫn phải chờ xem tình hình diễn biến ra sao”, ông Torbjorn Soltvedt, chuyên gia phân tích Trung Đông của công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft, nhận định.

"Chỉ sáng kiến này (Dự án Tự do của Mỹ) chưa đủ để mở lại eo biển Hormuz”, ông Torbjorn nói tiếp.

>>> Mời độc giả xem thêm video về eo biển Hormuz