Đầu năm 2026, những vụ nghi ngộ độc thực phẩm liên tiếp xảy ra tại Sơn La và Đồng Tháp đã khiến nhiều người nhập viện và một trẻ nhỏ tử vong, gây bàng hoàng cho cộng đồng, gióng lên hồi chuông cảnh báo về an toàn thực phẩm.

Các nguyên nhân chính gây ngộ độc thực phẩm tập thể bao gồm do độc tố tự nhiên: Các vụ ngộ độc chủ yếu liên quan đến độc tố từ các loài động vật lạ như cá nóc, nấm rừng và cóc. Những thực phẩm này khi chế biến không đúng cách có thể gây ngộ độc nghiêm trọng.

Các vi khuẩn như Salmonella, E. coli, Bacillus cereus và chất Histamin là những tác nhân gây ngộ độc phổ biến. Việc chế biến và bảo quản thực phẩm không đảm bảo vệ sinh là điều kiện lý tưởng cho vi sinh vật phát triển.

Một số vụ ngộ độc liên quan đến việc sử dụng hóa chất không đảm bảo an toàn trong sản xuất và chế biến thực phẩm. Việc bảo quản thực phẩm không đúng cách tại các bếp ăn tập thể, quán ăn hay cơ sở chế biến có thể dẫn đến sự phát triển của vi khuẩn và gây ngộ độc.

Những vụ ngộ độc này là lời nhắc nhở, sự chủ quan trong an toàn thực phẩm có thể cướp đi tính mạng con người chỉ trong vài giờ.

Những vụ việc xảy ra liên tiếp trong thời điểm cận Tết khiến không ít người dân lo ngại về mức độ an toàn của thực phẩm, đặc biệt là các sản phẩm tự chế biến, rượu thủ công, thực phẩm không rõ nguồn gốc.

Công nhân ngộ độc sau bữa trưa cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn. Ảnh BVCC

Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên – Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai thông tin trên báo SKĐS, ngộ độc thực phẩm có thể gây ra các triệu chứng từ nhẹ như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy cho đến các trường hợp nguy kịch như suy gan, suy thận hoặc thậm chí tử vong. Đặc biệt, trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất nên cần phải thận trọng hơn cả.

Để phòng tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong thời điểm dịp Tết và lễ hội, người dân cần lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên mua hàng tại các cơ sở uy tín, có chứng nhận an toàn thực phẩm. Trước khi mua hàng cần kiểm tra kỹ thực phẩm, đảm bảo thực phẩm tươi, không có mùi lạ, không bị biến màu. Hạn chế ăn các loại thực phẩm đường phố không đảm bảo vệ sinh, đặc biệt với các món ăn nhanh, chế biến tại chỗ, kinh doanh theo kiểu thời vụ, "chớp nhoáng". Không sử dụng rượu, bia không rõ nguồn gốc, tránh mua các loại rượu tự nấu hoặc không có nhãn mác rõ ràng.

Ngoài ra, người dân cần bảo quản thực phẩm đúng cách, đảm bảo ăn chín, uống sôi. Các món ăn thừa cần được đun lại, để nguội sau đó cho vào hộp kín và bảo quản trong tủ lạnh để tránh việc vi khuẩn nhanh chóng xâm nhập, trước khi ăn cần đun nóng một lần nữa.

Đặc biệt, người dân không nên tích trữ quá nhiều đồ ăn trong tủ lạnh, nguy cơ thực phẩm ôi thiu sẽ cao hơn so với việc nấu ăn từng bữa. Ăn uống một cách kiểm soát, không ăn cùng một lúc các loại thực phẩm kỵ nhau, có thể làm tăng nguy cơ gây ngộ độc.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cũng cho rằng, ngoài ý thức của người tiêu dùng, để ngăn chặn nguy cơ ngộ độc thực phẩm, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc sản xuất, kinh doanh thực phẩm trong những dịp này. Các doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, đồng thời nâng cao trách nhiệm xã hội trong việc cung cấp thực phẩm sạch.