Nhiều bạn đọc thắc mắc đã ăn rất nhiều rau xanh nhưng tình trạng táo bón không cải thiện, thậm chí còn đầy bụng, khó đi ngoài, phân khô cứng hoặc táo bón kéo dài. Cách gì khắc phục?

Chỉ riêng chất xơ là chưa đủ

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống về vấn đề này, ThS.BS Trần Thị Thắm, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, chất xơ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và cải thiện táo bón, nhưng đây không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả điều trị.

Chất xơ trong rau củ quả có khả năng hút nước và trương nở trong lòng ruột. Quá trình này giúp tăng khối lượng phân, làm mềm phân, kích thích nhu động ruột và hỗ trợ việc đại tiện dễ dàng hơn.

Tuy nhiên, cơ chế này chỉ phát huy hiệu quả khi cơ thể được cung cấp đủ nước. Nếu lượng nước đưa vào không đáp ứng nhu cầu, chất xơ có thể hút nước từ chính khối phân và niêm mạc đường tiêu hóa, khiến phân trở nên khô cứng hơn, làm tình trạng táo bón trầm trọng thêm.

Đây là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người dù ăn rất nhiều rau vẫn không cải thiện được tình trạng táo bón.

Còn theo cử nhân dinh dưỡng Đỗ Át K, Bệnh viện Bạch Mai, chất xơ được chia thành hai nhóm chính với những vai trò khác nhau.

Chất xơ hòa tan có nhiều trong yến mạch, chuối, táo, các loại đậu và một số loại trái cây. Khi vào đường tiêu hóa, loại chất xơ này tạo thành dạng gel, giúp làm mềm phân, đồng thời là nguồn dinh dưỡng cho hệ vi khuẩn có lợi trong đường ruột.

Chất xơ không hòa tan thường có nhiều trong rau lá xanh, ngũ cốc nguyên hạt. Loại chất xơ này giúp tăng thể tích phân và thúc đẩy quá trình đào thải chất cặn bã ra khỏi cơ thể.

Vì vậy, thay vì chỉ tập trung ăn thật nhiều rau xanh, người dân nên đa dạng nguồn chất xơ từ rau củ, trái cây nguyên miếng, các loại đậu, hạt và ngũ cốc nguyên hạt để đạt hiệu quả tốt hơn cho hệ tiêu hóa.

Điều trị và phòng ngừa táo bón cần tiếp cận toàn diện

ThS.BS Trần Thị Thắm nhấn mạnh, điều trị và phòng ngừa táo bón cần tiếp cận toàn diện thay vì chỉ tăng lượng rau trong khẩu phần ăn.

Trước hết, việc uống đủ nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Người trưởng thành có nhu cầu nước trung bình khoảng 40-50 ml/kg cân nặng/ngày. Tuy nhiên, lượng nước cần thiết còn phụ thuộc vào tuổi tác, điều kiện thời tiết, mức độ hoạt động thể lực và tình trạng sức khỏe.

Đối với người mắc các bệnh lý như suy tim, suy thận, phù hoặc cổ chướng, việc bổ sung nước cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, không nên tự ý tăng lượng nước uống.

Song song với đó, người trưởng thành cần bổ sung tối thiểu khoảng 20-22g chất xơ mỗi ngày. Mỗi bữa ăn nên có khoảng một bát con rau chín, kết hợp thêm trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt.

Các chuyên gia cũng lưu ý không nên tăng đột ngột lượng chất xơ trong khẩu phần ăn. Việc bổ sung quá nhiều rau trong một bữa có thể gây đầy bụng, khó tiêu và làm tăng cảm giác khó chịu ở đường ruột.

Ngoài dinh dưỡng, vận động thể chất đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hoạt động bình thường của hệ tiêu hóa.

Đi bộ, tập luyện nhẹ nhàng hoặc duy trì các hoạt động thể lực phù hợp giúp kích thích nhu động ruột, hỗ trợ quá trình đào thải phân.

Đối với người cao tuổi hoặc bệnh nhân phải nằm lâu, cần tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn các bài tập phù hợp nhằm hạn chế nguy cơ táo bón kéo dài.

Bên cạnh đó, việc hình thành thói quen đi đại tiện đúng giờ, không nhịn đi ngoài cũng rất cần thiết.

Người dân nên hạn chế tiêu thụ các thực phẩm ít chất xơ như đồ ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn hoặc các loại tinh bột tinh chế.

Những thực phẩm chứa lợi khuẩn như sữa chua và thực phẩm lên men cũng góp phần hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, từ đó cải thiện chức năng tiêu hóa.

Cử nhân dinh dưỡng Đỗ Át K cảnh báo, người dân không nên tự điều trị kéo dài bằng cách chỉ tăng lượng rau xanh hoặc lạm dụng thuốc nhuận tràng.

Cần đến cơ sở y tế để được thăm khám khi xuất hiện các dấu hiệu như: Táo bón kéo dài hoặc ngày càng nặng; Đau bụng nhiều; Buồn nôn hoặc nôn; Sốt; Sụt cân không rõ nguyên nhân; Đại tiện ra máu; Táo bón xuất hiện ở người cao tuổi hoặc người có nhiều bệnh lý nền...

Trong những trường hợp này, táo bón có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý đường tiêu hóa hoặc bệnh lý toàn thân cần được phát hiện và điều trị sớm.

Liệu pháp dân gian chữa táo bón

ThS Hoàng Khánh Toàn, nguyên Chủ nhiệm Khoa Đông y, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, táo bón là một chứng bệnh thường gặp do nhiều nguyên nhân. Bên cạnh việc khám xét, chẩn đoán và trị liệu căn nguyên của bệnh, tùy theo từng trường hợp có thể chọn dùng những mẹo vặt dân gian trong ăn như sau:

- Lá khoai lang 500g xào dầu thực vật ăn hoặc nấu chín hòa với một chút đường phèn ăn, mỗi ngày 2 lần, liên tục trong vài ngày.

- Hà thủ ô 50g, gạo tẻ 100g, đại táo 3 quả. Sắc kỹ hà thủ ô lấy nước đem nấu với gạo và táo thành cháo, hòa thêm chút đường phèn, chia ăn 2 lần trong ngày.

- Cà rốt 3-4 củ lớn đem nấu với 250g gạo thành cháo, chia ăn 3 lần trong ngày.

- Tim lợn 1 quả, bá tử nhân 15g, nhét bá tử nhân vào trong tim lợn rồi đem hầm cách thủy ăn, dùng cho người táo bón mà thể chất hư nhược.

- Nhân quả óc chó 60g, vừng đen 30g, giã nát chung, mỗi ngày ăn 2 lần, mỗi lần 1 muỗng

- Ăn sữa chua ngày 2 lần, mỗi lần 1 cốc.

- Rau bó xôi tươi 250g, rửa sạch, đem nấu sôi 3 phút, vớt ra trộn với dầu vừng ăn mỗi ngày 2 lần.

- Rau mồng tơi 500g nấu canh chung với cua đồng, tôm hoặc thịt bằm ăn hàng ngày.

- Lá mơ lông 1 nắm, trứng gà ta 2 quả, rửa sạch lá mơ, thái chỉ, trộn với trứng gà tráng ăn mỗi tuần 3 lần.

>>> Mời độc giả xem thêm video Người dân sắp được khám sức khỏe định kỳ miễn phí 350.000 đồng/lượt: