Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công trình Trường Tiểu học Trần Quốc Toản, phường Đông Gia Nghĩa; Hạng mục: Nhà đa năng vừa hoàn tất quá trình lựa chọn nhà thầu qua mạng. Gói thầu thi công xây dựng này sử dụng nguồn vốn đầu tư công, do Phòng Văn hóa - Xã hội phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng làm chủ đầu tư kiêm bên mời thầu. Dự án được triển khai nhằm mục tiêu nâng cấp đồng bộ hạ tầng giáo dục tại địa phương theo mô hình tổ chức hành chính mới.
Dự toán gói thầu được phê duyệt tại Quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 30/QĐ-VHXH ngày 26/5/2026 là 2.624.923.000 đồng. Sau quá trình mở thầu và chấm điểm hồ sơ, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội - Trần Thị Hảo đã ký Quyết định số 48/QĐ-VHXH ngày 08/7/2026 phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.
Theo đó, đơn vị trúng thầu là Liên danh nhà thầu thi công Thiện Thành - Vinh Nguyên Gia Nghĩa gồm Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Xây dựng Thiện Thành (mã số thuế 6400410435) và Công ty TNHH Một thành viên Thương mại và Xây dựng Vinh Nguyên Gia Nghĩa (mã số thuế 6400302366). Giá trúng thầu được công bố công khai là 2.622.700.000 đồng. Như vậy, thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước là 2.223.000 đồng.
Biên độ giảm giá tương đương xấp xỉ 0,085%, một tỷ lệ được đánh giá là thấp trong hoạt động quản lý vốn đầu tư công. Gói thầu này áp dụng loại hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện kéo dài trong khoảng 270 ngày. Công tác thẩm định hồ sơ mời thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu do Công ty Cổ phần Tư vấn và Xây dựng L.T.T chịu trách nhiệm.
Biên bản mở thầu của gói thầu số hiệu IB2600317082 cho thấy, dù được thông báo công khai theo kế hoạch lựa chọn nhà thầu số PL2600146608, nhưng đến thời điểm đóng thầu ngày 04/07/2026, hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất một liên danh nhà thầu nêu trên tham gia nộp hồ sơ dự thầu. Việc không có thêm bất kỳ doanh nghiệp độc lập nào tham gia cạnh tranh được đánh giá là một trong những nguyên nhân trực tiếp khiến giá trúng thầu tiệm cận sát nút giá dự toán được duyệt.
Đáng chú ý, dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy cả hai thành viên trong liên danh này đều là những đơn vị quen thuộc tại địa bàn, từng có sự phối hợp trong các dự án xây dựng khác. Tần suất tham gia và trúng thầu của Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Xây dựng Thiện Thành và Công ty TNHH Một thành viên Thương mại và Xây dựng Vinh Nguyên Gia Nghĩa khá đáng kể, với tỷ lệ giá trúng thầu so với giá dự toán thường xuyên đạt mức sát trần, xấp xỉ từ 99,6% đến hơn 99,8%.
Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế ở mức tượng trưng, công tác lập hồ sơ dự thầu của đơn vị trúng thầu cũng bộc lộ một số điểm cần lưu ý về mặt kỹ thuật. Theo Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu số 17/BCĐG-TCG do Công ty TNHH Quốc Cường Đắk Nông lập, phần đề xuất kỹ thuật của liên danh nhà thầu vẫn căn cứ vào một số văn bản quy phạm pháp luật cũ đã hết hiệu lực về quản lý chi phí và chất lượng công trình xây dựng. Thuyết minh biện pháp thi công và tài liệu chứng minh năng lực máy móc thiết bị đi kèm cũng chưa hoàn toàn bám sát một số yêu cầu chi tiết tại Chương III của hồ sơ mời thầu. Dù vậy, tổ chuyên gia gồm ông Nguyễn Văn Mạnh và ông Võ Văn Thành vẫn đánh giá hồ sơ đạt yêu cầu để tiến vào vòng mở văn bản đề xuất tài chính.
Dưới góc nhìn pháp lý, việc một gói thầu đấu thầu rộng rãi nhưng chỉ có một nhà thầu tham gia và đạt tỷ lệ giảm giá thấp đang là tâm điểm chú ý của các cơ quan quản lý. Theo luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) "các gói thầu xây lắp quy mô vừa và nhỏ khi đấu thầu rộng rãi qua mạng cần phải được tối ưu hóa về mặt thông tin để thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia, việc chỉ có một đơn vị độc diễn có thể làm giảm đi tính cạnh tranh sòng phẳng của thị trường".
Đồng thời, cân đối với các chỉ đạo mới nhất về quản lý đầu tư công, Nhà nước đang siết chặt trách nhiệm kiểm soát dòng vốn ngân sách. Theo chuyên gia đào tạo đấu thầu Đào Giang "Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã quy định rất rõ về việc tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và yêu cầu chủ đầu tư phải giải trình cụ thể đối với các gói thầu rộng rãi có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách dưới 1%, đặc biệt là các gói thầu chỉ có một nhà thầu tham gia". Dư luận địa phương đang mong chờ những động thái rà soát, thương thảo hợp đồng chặt chẽ từ phía cơ quan chủ quản nhằm đảm bảo tính minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách tại địa phương.
QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU
Điều 6 Luật Đấu thầu và Điều 4 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định về tính độc lập giữa các bên để tránh tình trạng "vừa đá bóng, vừa thổi còi". Cụ thể, nhà thầu dự thầu phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với: Chủ đầu tư, bên mời thầu; Nhà thầu tư vấn lập, thẩm định hồ sơ mời thầu; Nhà thầu tư vấn đánh giá hồ sơ dự thầu, thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu.
Định nghĩa "độc lập về tài chính" được cụ thể hóa là: Không cùng thuộc một cơ quan hoặc tổ chức trực tiếp quản lý đối với đơn vị sự nghiệp; Không có cổ phần hoặc vốn góp của nhau trên 30%; Không cùng có cổ phần hoặc vốn góp trên 20% của một tổ chức khác. Quy định này nhằm đảm bảo mọi nhà thầu khi tham gia vào thị trường đều có cơ hội ngang nhau, không có sự ưu ái ngầm giữa đơn vị quản lý và đơn vị thực thi.
Năm 2026, với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính, các chủ đầu tư tại 34 tỉnh/thành phố và các xã phải thực hiện rà soát nghiêm ngặt danh sách cổ đông của các nhà thầu. Nếu phát hiện nhà thầu có mối quan hệ sở hữu chéo với đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu đó sẽ bị loại ngay lập tức. Đây là lá chắn pháp lý quan trọng để ngăn chặn các "sân sau" của những người có thẩm quyền trong việc thâu tóm các gói thầu địa phương, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp làm ăn chân chính.