Khi Tết đến xuân về, hình ảnh nồi bánh chưng đỏ lửa suốt đêm đã trở thành ký ức thân thương của nhiều gia đình Việt. Bên cạnh bánh chưng nhân thịt truyền thống, những năm gần đây, bánh chưng chay ngày càng được ưa chuộng bởi sự nhẹ bụng, tinh tế, phù hợp với mâm cỗ cúng và xu hướng ăn uống lành mạnh. Không cần thịt mỡ, bánh chưng chay vẫn “ghi điểm” nhờ vị bùi của đậu xanh, mùi thơm của nấm và độ dẻo rền đặc trưng của nếp cái hoa vàng.
Chuẩn bị nguyên liệu: Nền tảng của chiếc bánh ngon
Để có những chiếc bánh chưng chay vuông vức, đậm đà, khâu chọn nguyên liệu rất quan trọng. Gạo nếp nên chọn nếp cái hoa vàng hạt mẩy, thơm tự nhiên. Đậu xanh đã cà vỏ giúp nhân mịn, bùi.
Phần nhân chay có thể kết hợp nấm đông cô và đậu hũ để tạo độ ngọt thanh, béo nhẹ. Lá dong tươi, bản to, xanh đều sẽ giúp bánh đẹp mắt và giữ mùi thơm truyền thống.
Sơ chế đúng cách – bí quyết bánh xanh, nhân đậm
Gạo nếp sau khi vo sạch cần ngâm từ 8–10 tiếng cho nở đều. Muốn bánh có màu xanh tự nhiên từ trong ra ngoài, nhiều gia đình xay lá riềng lấy nước cốt trộn cùng gạo, thêm một chút muối để hạt nếp đậm vị hơn khi chín.
Đậu xanh ngâm nước ấm khoảng 4 tiếng, hấp chín rồi tán nhuyễn. Để phần nhân thêm hấp dẫn, nấm đông cô được ngâm mềm, cắt hạt lựu, đậu hũ chiên vàng, băm nhỏ. Phi thơm hành boaro (tùy chọn), cho nấm và đậu hũ vào xào săn với tiêu đen và hạt nêm chay. Nhân chay đạt chuẩn là khi khô ráo, thơm và đậm đà.
Gói và luộc bánh: Giữ trọn hồn Tết
Khi gói bánh, có thể dùng khuôn để bánh vuông vức, đẹp mắt. Xếp lá dong theo hình chữ thập, lần lượt cho một lớp gạo, một lớp đậu xanh, đặt nhân nấm ở giữa rồi phủ thêm đậu và gạo. Gập lá, buộc lạt vừa tay để bánh chắc nhưng không quá chặt.
Bánh được xếp vào nồi lớn, lót cuống lá dong phía dưới để tránh cháy. Đổ nước ngập bánh và luộc liên tục từ 8–10 tiếng với lửa đều. Trong suốt quá trình luộc, cần chuẩn bị sẵn nước sôi để châm thêm khi nước cạn, tránh dùng nước lạnh khiến bánh bị “lại gạo”.
Ép bánh và bảo quản
Sau khi vớt ra, bánh được rửa nhanh qua nước lạnh cho sạch nhựa lá, sau đó xếp chồng và ép bằng tấm gỗ cùng vật nặng. Công đoạn này giúp bánh chắc, mịn và để được lâu hơn trong những ngày Tết.
Mẹo nhỏ giúp bánh chưng chay béo thơm hơn
Để nhân bánh có độ béo ngậy, “đánh lừa vị giác” như bánh mặn, có thể trộn thêm một chút dầu ăn hoặc nước cốt dừa vào phần đậu xanh tán nhuyễn. Cách này giúp bánh chưng chay khi cắt ra vẫn mềm, thơm và không hề khô.
Giữa không khí rộn ràng ngày giáp Tết, tự tay gói những chiếc bánh chưng chay không chỉ mang ý nghĩa ẩm thực mà còn là cách gìn giữ nếp xưa, để hương Tết lan tỏa từ gian bếp đến từng khoảnh khắc sum vầy bên gia đình.
