Quả lê còn có tên khoái quả, ngọc nhũ, mật văn... Theo y dược học cổ truyền, lê tính mát, hơi chua, có tác dụng thanh nhiệt, nhuận phế, tiêu đờm, giảm ho, thanh tâm giáng hỏa, dưỡng huyết, sinh tân dịch, nhuận trường, tiêu độc.

Lê là thức ăn quý đứng đầu trăm quả (bách quả chi tông) về tư âm nhuận táo, thanh nhiệt tiêu đờm, chữa chủ yếu gần hết các bệnh ở bộ máy hô hấp.

Theo Bản thảo huyền Tông, lê để sống có tác dụng thanh nhiệt, nhuận táo cho lục phủ, nếu nấu chín thì bổ âm cho ngũ tạng. Sách khác viết: “Lê để sống giảm ho tiêu đờm, lê nấu chín dưỡng âm bổ dịch”.

Quả lê rất giàu chất dinh dưỡng. Cứ 100g lê có 86,5g nước, 0,1g chất béo, 0,2g protein, 11g carbohydrat, 1,6g xơ, 14mg canxi, 13mg phospho, 0,5mg sắt, 0,2mg vitamin PP, các vitamin nhóm P, C, betacaroten, 1mg acid folic. So với các thức ăn thực vật, lê là loại có nhiều chất xơ có vai trò quan trọng trong tiêu hóa và chuyển hóa.

Trong đó, món lê hấp trị ho là một bài thuốc được lưu truyền trong dân gian từ xa xưa. Món ăn với cách làm đơn giản, ăn khá ngon miệng.

Lê hấp mật ong

Nguyên liệu: 1 quả lê, 3 thìa cà phê mật ong.

Cách làm: Rửa sạch lê, gọt vỏ rồi cắt thành từng lát vừa phải. Cho lê vào chén rồi rót mật ong, sau đó đậy nắp rồi đem hấp hoặc chưng cách thủy 15-20 phút. Lê hấp mật ong trị ho cho bé.

Cách dùng: Đợi lê nguội rồi dùng cả cái lẫn nước để giảm ho.

Loại thực phẩm này được tổ chức Y tế Thế giới WHO công nhận là hiệu quả nhất để trị ho do chứa nhiều chất dinh dưỡng quan trọng như kali, canxi, mangan, phốt pho và đồng, giúp cơ thể hoạt động khỏe mạnh, tăng sức đề kháng.

Ngoài ra, mật ong còn có đặc tính kháng khuẩn, giúp loại bỏ các vi khuẩn có hại ra khỏi cơ thể.

Lê hấp gừng, đường phèn

Nguyên liệu: 2 quả lê, 1 nhánh gừng dài bằng đốt ngón tay, đường phèn.

Cách làm: Rửa sạch lê sau đó gọt vỏ, thái lát mỏng; Rửa sạch gừng, cạo bỏ vỏ rồi thái nhuyễn.

Cho gừng và lê vào chén, thêm đường phèn rồi mang đi hấp hoặc chưng cách thủy trong khoảng 20 phút.

Cách dùng: Đổ ra chén để nguội rồi dùng.

Lê hấp đường phèn, kỷ tử

Nguyên liệu: 2 quả lê, 1,5 thìa cà phê đường phèn, 1 thìa cà phê kỷ tử.

Cách làm: Rửa sạch lê sau đó cắt ngang quả và bỏ phần lõi cứng và hạt bên trong. Lưu ý: Để nguyên vỏ không gọt. Cho 1/2 thìa kỷ tử rửa sạch và 1/2 đường phèn vào trong lê. Sau đó, đậy phần trên của quả lê lại. Xếp quả lê vào trong bát hấp cùng đường phèn và phần kỷ tử còn lại. Chưng trong vòng 40 phút.

Cách dùng: Đổ ra chén để nguội rồi dùng.

Lê hấp kỷ tử, táo tàu, đường phèn

Nguyên liệu: 2 quả lê, 1,5 thìa cà phê đường phèn, 1 thìa súp kỷ tử, 6-8 quả táo tàu, 1,5 cốc nước.

Cách làm: Rửa sạch lê, gọt vỏ, cắt thành lát mỏng. Cho lê, táo tàu, kỷ tử vào nồi rồi đổ nước và đường phèn để nấu. Đun đến khi nước sôi, sau đó tiếp tục đun với lửa nhỏ trong 20 phút.

Cách dùng: Đổ lê ra chén nhỏ cho nguội rồi dùng. Có thể cất tủ lạnh dùng nhiều lần.

Thường xuyên ăn lê phòng chữa được chứng hay mệt, sưng đau họng, lợi, lưỡi, đi tiểu vàng, táo bón, mắt sưng đỏ, phòng chữa bệnh tăng huyết áp thể can thượng cang hoặc hỏa thượng viêm.

BS Lê Minh Trí (Đại học Y dược TP HCM)