Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, ông Nguyễn Văn Thái, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam (Save Vietnam's Wildlife - SVW) nhấn mạnh, việc thành lập Khu rừng đặc dụng “Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng” có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại của loài voọc mông trắng.

Bên cạnh tăng cường tuần tra, ngăn chặn săn bắt và phục hồi sinh cảnh, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ để kiểm soát ranh giới khu bảo tồn, nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng.

Khu bảo tồn mới tạo cơ sở pháp lý vững chắc bảo vệ voọc mông trắng

- Thưa ông, việc thành lập "Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng" có ý nghĩa như thế nào, đặc biệt đối với công tác bảo vệ động vật hoang dã?

Ông Nguyễn Văn Thái: Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri), hay còn gọi voọc quần đùi trắng, là loài linh trưởng đặc hữu duy nhất chỉ có tại Việt Nam. Loài này từng phân bố tại nhiều khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ nhưng suy giảm mạnh do săn bắt và mất sinh cảnh, hiện chỉ còn khoảng 500 cá thể trong tự nhiên. Đây là loài được xếp vào nhóm Cực kỳ nguy cấp (CR) trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh lục Đỏ IUCN, đồng thời nằm trong Danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo Thông tư 27/2025/TT-BNNMT và Phụ lục I Công ước CITES.

Hiện nay, những nguy cơ lớn nhất đối với loài này là mất sinh cảnh sống, tình trạng săn bắt và các hoạt động khai thác tài nguyên rừng gây ảnh hưởng đến môi trường sống của chúng.

Vì vậy, việc thành lập "Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng" có ý nghĩa rất lớn đối với công tác bảo tồn. Đây là khu vực có quần thể voọc mông trắng lớn thứ hai ở Việt Nam.

Khi được thành lập, khu bảo tồn có cơ sở pháp lý để tăng cường công tác bảo vệ, hạn chế tối đa tình trạng mất sinh cảnh, săn bắt và các hoạt động xâm hại tài nguyên rừng. Đồng thời, việc xác lập khu bảo tồn cũng tạo điều kiện áp dụng những chế tài mạnh mẽ hơn đối với các hành vi vi phạm.

Theo tôi, đây là một bước tiến có ý nghĩa đặc biệt đối với sự tồn tại và phát triển của loài voọc mông trắng tại Việt Nam.

Phối hợp tuần tra, bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng săn bắt động vật hoang dã

- Sau khi khu bảo tồn được thành lập, Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng triển khai những hoạt động cụ thể nào để bảo vệ loài voọc mông trắng?

Ông Nguyễn Văn Thái: Chúng tôi đã có những trao đổi, phối hợp với Ban Quản lý rừng phòng hộ và đặc dụng Ninh Bình để xây dựng kế hoạch triển khai trong thời gian tới.

Trước hết, chúng tôi sẽ phối hợp tuyên truyền để người dân hiểu rõ đây là khu bảo tồn mới được thành lập, đồng thời nắm được những quy định pháp lý và mức độ bảo vệ được tăng cường đối với khu vực này.

Thứ hai, tiếp tục phối hợp tuần tra, bảo vệ rừng, ngăn chặn tình trạng săn bắt động vật hoang dã cũng như các hoạt động vi phạm, xâm hại tài nguyên rừng.

Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu về loài voọc mông trắng, tập trung tìm hiểu cấu trúc quần thể, số lượng cá thể và xu hướng phát triển của quần thể. Những dữ liệu này rất quan trọng để xây dựng các giải pháp bảo tồn phù hợp, có hiệu quả.

Về lâu dài, chúng tôi hướng tới các kế hoạch quản lý, phục hồi sinh cảnh tại những khu vực đã bị mất hoặc suy thoái, tạo điều kiện để quần thể voọc tiếp tục phát triển.

Công tác bảo tồn cũng cần được gắn với phát triển du lịch sinh thái và tạo sinh kế cho cộng đồng vùng đệm. Khi người dân có thêm cơ hội phát triển kinh tế từ những giá trị của thiên nhiên, họ cũng có thêm động lực tham gia bảo vệ rừng và động vật hoang dã.

Ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý và bảo vệ khu bảo tồn

- Đâu là hoạt động cần được ưu tiên triển khai mạnh mẽ nhất sau khi khu bảo tồn được thành lập, đặc biệt với vai trò của Trung tâm Bảo tồn Động vật hoang dã tại Việt Nam, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thái: Theo tôi, một trong những hoạt động đặc biệt quan trọng là ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý và bảo vệ khu bảo tồn.

Chúng ta cần nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp công nghệ để quản lý, kiểm soát chặt chẽ ranh giới của khu bảo tồn mới. Qua đó, có thể tăng cường hiệu quả giám sát, kịp thời phát hiện những hành vi xâm phạm tài nguyên rừng, đồng thời giúp người dân nâng cao ý thức chấp hành các quy định về bảo vệ rừng.

- Riêng đối với công tác khảo sát, giám sát quần thể voọc mông trắng tại Kim Bảng, Trung tâm đã ứng dụng công nghệ như thế nào, thưa ông?

Ông Nguyễn Văn Thái: Do địa hình núi đá vôi hiểm trở, tập tính sinh sống dưới tán rừng, voọc ở rừng trên núi đá vôi Kim Bảng khó quan sát hơn so với các quần thể tại Vân Long hay Cát Bà, nơi có thể theo dõi bằng ống kính tele từ thuyền. Để đánh giá tình trạng sinh trưởng, phát triển và xác định số lượng cá thể, Trung tâm đã sử dụng flycam tích hợp camera tầm nhiệt.

Qua đó, chúng tôi ghi nhận ít nhất gần 110 cá thể voọc mông trắng tại khu vực này. Tuy nhiên, căn cứ vào phương pháp phân tích từ các kết quả nghiên cứu, chúng tôi ước tính quần thể voọc mông trắng tại đây có khoảng 120 – 150 cá thể trong tự nhiên.

- Trân trọng cảm ơn ông!