Trong nghiên cứu công bố trên tạp chí Science, các nhà khoa học cho biết, từ 7 - 16% số loài thực vật trên thế giới có thể mất ít nhất 90% môi trường sống vào cuối thế kỷ này do nhiệt độ tăng và sự thay đổi về lượng mưa, tuyết. Điều đó đồng nghĩa với việc khoảng 35.000 - 50.000 loài thực vật có nguy cơ gần như tuyệt chủng nếu lượng phát thải khí nhà kính tiếp tục ở mức hiện nay.
Nhóm nghiên cứu do nhà sinh thái học Xiaoli Dong thuộc Đại học California Davis dẫn đầu đưa ra kết luận trên sau khi sử dụng hàng triệu mô phỏng máy tính để đánh giá tương lai của khoảng 18% số loài thực vật toàn cầu. Kết quả cho thấy tốc độ nóng lên của Trái đất là yếu tố chính thúc đẩy nguy cơ tuyệt chủng.
Trước đây, các nhà khoa học cho rằng thực vật có thể dần dịch chuyển đến những vùng khí hậu mát hơn khi Trái đất nóng lên, thông qua sự phát tán hạt nhờ gió, nước hoặc động vật. Tuy nhiên, nghiên cứu mới của các chuyên gia chỉ ra ngay cả khi các loài thực vật di chuyển với tốc độ tối đa thì nhiều loài vẫn có nguy cơ tuyệt chủng hàng loạt.
Theo nhóm nghiên cứu, vấn đề nằm ở chỗ môi trường sống phù hợp cho các loài thực vật đang bị phá vỡ. Một loài thực vật cần sự kết hợp chính xác giữa nhiệt độ, lượng mưa và loại đất nhất định để tồn tại. Trong bối cảnh khí hậu thay đổi, các yếu tố này không còn xuất hiện cùng nhau ở một địa điểm như trước.
Nhà nghiên cứu Xiaoli Dong lấy dẫn chứng về hoa tulip. Loài hoa này cần nhiệt độ, lượng mưa và loại đất phù hợp để phát triển. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu khiến vùng có nhiệt độ thích hợp dịch chuyển lên phía Bắc, lượng mưa phù hợp lại chuyển sang phía Đông, trong khi đất đai vẫn giữ nguyên vị trí. Kết quả là môi trường lý tưởng cho hoa tulip sinh trưởng ngày càng thu hẹp.
Nghiên cứu cho thấy Bắc Cực, khu vực Địa Trung Hải và Australia là những nơi đặc biệt dễ chịu tác động của biến đổi khí hậu. Tại Bắc Cực, nhiệt độ đang tăng nhanh gấp khoảng 4 lần mức trung bình toàn cầu, trong khi Australia chịu tác động mạnh từ thay đổi lượng mưa.
Các nhà khoa học cảnh báo nếu hệ thực vật suy giảm nghiêm trọng thì sẽ tác động lớn tới an ninh lương thực, nguồn nguyên liệu và sự ổn định của toàn bộ hệ sinh thái toàn cầu.