Trong hàng chục nghìn năm sống cạnh con người, loài chó đã phát triển một mối liên kết đặc biệt mà không nhiều loài động vật có được. Chúng không chỉ nhận biết người chăm sóc, ghi nhớ thói quen sinh hoạt mà còn có thể hiểu một phần cảm xúc, ý định và tín hiệu giao tiếp của con người. Nhưng chó thực sự hiểu chúng ta đến mức nào vẫn là một câu hỏi hấp dẫn đối với các nhà khoa học.
Ảnh: Wikimedia Commons
Một trong những khả năng nổi bật nhất của chó là đọc ngôn ngữ cơ thể. Khác với nhiều loài động vật chỉ phản ứng trước mệnh lệnh trực tiếp, chó có thể quan sát hướng nhìn, cử chỉ tay, tư thế cơ thể và thậm chí cả nét mặt của con người để đoán ý định. Một chú chó có thể chạy đến khi chủ nhân chỉ tay về phía một món đồ chơi, dù không có bất kỳ âm thanh ra lệnh nào.
Ảnh: folhabv.com
Nghiên cứu về não bộ cho thấy chó có khả năng xử lý giọng nói của con người theo cách khá đặc biệt. Các vùng não liên quan đến việc nhận diện âm thanh và cảm xúc trong giọng nói được kích hoạt khi chó nghe chủ nhân nói chuyện. Chúng có thể phân biệt giọng nói vui vẻ, tức giận hoặc buồn bã, dù không hiểu toàn bộ ý nghĩa của từng từ.
Một số giống chó còn có khả năng học số lượng từ đáng kinh ngạc. Chó Border Collie nổi tiếng Chaser từng được ghi nhận có thể nhận biết hơn 1.000 tên đồ vật khác nhau trong các thí nghiệm. Tuy nhiên, khả năng này không có nghĩa chó hiểu ngôn ngữ giống con người. Phần lớn chúng học được sự liên kết giữa âm thanh, đồ vật và hành động thay vì hiểu khái niệm trừu tượng như con người.
Ảnh: tuffpets.co
Điều khiến chó trở nên đặc biệt là khả năng hiểu cảm xúc. Nhiều người nuôi chó từng nhận thấy thú cưng tìm đến an ủi khi họ buồn hoặc căng thẳng. Các nghiên cứu cho thấy chó có thể nhận biết trạng thái cảm xúc của con người thông qua khuôn mặt, giọng nói và mùi cơ thể. Một số bằng chứng còn cho thấy chúng có phản ứng mạnh hơn trước những người đang đau khổ hoặc gặp khó khăn.
Sự thấu hiểu giữa chó và người có nguồn gốc từ quá trình thuần hóa kéo dài hàng nghìn năm. Những con sói cổ đại có khả năng hợp tác tốt với con người có nhiều cơ hội sống sót hơn, dần dần hình thành nên loài chó ngày nay. Trong quá trình đó, chó phát triển khả năng quan sát con người – một kỹ năng giúp chúng hòa nhập vào xã hội loài người.
Tuy nhiên, chó không phải là những "nhà ngoại cảm" có thể đọc được mọi suy nghĩ của chủ nhân. Chúng không hiểu hoàn toàn các khái niệm phức tạp như thời gian, đạo đức hay những câu chuyện trong quá khứ. Thế giới của chó chủ yếu dựa trên mùi hương, cảm xúc, thói quen và những tín hiệu trực tiếp từ môi trường xung quanh.
Dù vậy, khả năng kết nối giữa chó và con người vẫn là một hiện tượng đáng kinh ngạc trong tiến hóa. Một loài vật từng là thú săn mồi hoang dã đã trở thành người bạn đồng hành có thể nhìn vào mắt con người, hiểu một phần cảm xúc và đáp lại tình cảm theo cách gần như không loài vật nào khác làm được.
