Hoàng đế là gì? Đó là biểu tượng của quyền lực tối cao, là người nắm trong tay quyền sinh sát, đồng thời cũng là chủ nhân của hậu cung đông đảo. Với các hoàng đế phong kiến, điều quan trọng hàng đầu thường là duy trì huyết mạch hoàng gia và bảo đảm sự kế thừa ngai vàng. Cũng như mọi người, các hoàng đế đều phải trải qua giai đoạn trưởng thành về tâm sinh lý. Vậy những người chịu trách nhiệm hướng dẫn, khai mở kiến thức này cho họ là ai, và số phận của họ sau đó ra sao?

Sự khai mở kiến thức sinh lý của hoàng đế

Trong lịch sử Trung Hoa, chế độ kế vị đã chuyển từ hình thức nhường ngôi sang chế độ cha truyền con nối. Từ sau nhà Hạ, quyền lực vương triều chính thức trở thành tài sản của một dòng họ.

Đặc điểm lớn nhất của chế độ thế tập là hoàng đế phải có người kế vị thuộc huyết thống trực hệ. Để bảo đảm chọn được người xứng đáng nhất, các vương triều thường mong muốn hoàng gia có nhiều con cháu, từ đó lựa chọn người ưu tú nhất kế thừa đại nghiệp.

Muốn duy trì nòi giống, dĩ nhiên cần có hiểu biết về sinh lý và quan hệ nam nữ. Vì thế, các hoàng tử, đặc biệt là người kế vị ngai vàng, đều được chuẩn bị từ sớm.

Người đảm nhận vai trò này thường là các nữ quan, nhũ mẫu hoặc cung nữ thân cận. Để giúp hoàng đế tương lai hiểu rõ hơn về đời sống vợ chồng, trong cung còn có những không gian riêng để trưng bày tranh xuân cung, dùng làm tài liệu giáo dục.

Thực tế, nhiều danh họa nổi tiếng trong lịch sử cũng từng sáng tác loại tranh này. Chẳng hạn, Đường Bá Hổ được cho là có những tác phẩm như Cạnh Xuân đồ quyển hay Hoa trận lục kỳ. Điều đó cho thấy việc giáo dục kiến thức sinh lý cho hoàng đế từng được các triều đại đặc biệt coi trọng.

Hoàng đế thời xưa thường kết hôn rất sớm

Trong xã hội cổ đại, nam giới thường kết hôn ở độ tuổi từ 13 đến 16. Hoàng đế cũng không ngoại lệ, thậm chí nhiều người thành hôn còn sớm hơn.

Ví dụ, Khang Hi kết hôn khi mới 14 tuổi. Còn Thác Bạt Tuấn thậm chí đã có con từ rất sớm.

Việc kết hôn quá sớm, xét theo góc độ hiện đại, không có lợi cho sự phát triển thể chất. Đây là giai đoạn cơ thể nam giới vẫn đang hoàn thiện. Văn Thành Đế qua đời khi mới 26 tuổi; tuy không thể khẳng định nguyên nhân trực tiếp, nhưng hôn nhân và sinh hoạt quá sớm có thể đã ảnh hưởng phần nào đến sức khỏe của ông.

Theo một số ghi chép, triều đại nhà Thanh từng quy định rằng trước lễ đại hôn, hoàng đế sẽ được tám cung nữ phụ trách hướng dẫn những kiến thức cần thiết về đời sống vợ chồng. Mục đích là để tránh sự lúng túng trong đêm tân hôn, đồng thời bảo đảm uy nghi của bậc quân vương.

Tuy nhiên, trường hợp này không phải lúc nào cũng xảy ra. Phần lớn các hoàng đế đã được giáo dục về phương diện này từ khi còn là thái tử. Những trường hợp như Thuận Trị hay Khang Hi chỉ là ngoại lệ đặc biệt.

Đời sống tình cảm của các hoàng đế

Câu nói “tam cung lục viện, ba nghìn giai lệ” có phần cường điệu, nhưng việc hoàng đế có nhiều phi tần là điều hoàn toàn có thật.

Đối với nhiều hoàng đế, hậu cung không chỉ là nơi hưởng thụ mà còn là công cụ để duy trì và mở rộng huyết mạch hoàng gia. Trong mắt họ, phần lớn phi tần chỉ là những mối quan hệ mang tính nhất thời. Sau giai đoạn sủng ái ban đầu, không ít người nhanh chóng bị lãng quên.

Dẫu vậy, lịch sử vẫn ghi nhận một số vị hoàng đế hết lòng chung thủy với một người.

Tiêu biểu nhất là Minh Hiếu Tông Chu Hựu Đường. Ông nổi tiếng là vị hoàng đế một vợ một chồng hiếm có trong lịch sử Trung Hoa. Suốt đời, ông chỉ gắn bó với Trương Hoàng hậu. Bất chấp nhiều lần quần thần khuyên ông tuyển thêm phi tần, ông vẫn kiên quyết từ chối.

Một trường hợp khác là Tống Anh Tông Triệu Thự. Ông và Cao Hoàng hậu quen biết từ thuở nhỏ và có tình cảm sâu đậm. Có lần, các đại thần tự ý đưa ba mỹ nữ vào hậu cung vì lo lắng nhà vua chưa có con nối dõi. Cao Hoàng hậu nổi giận, thậm chí đuổi hoàng đế ra khỏi cung. Điều đó cho thấy tình cảm đặc biệt mà Tống Anh Tông dành cho bà.

Những điều đáng suy ngẫm

Các hoàng đế phong kiến nắm trong tay quyền lực tuyệt đối, và trong bối cảnh xã hội lúc bấy giờ, phụ nữ thường bị xem như phương tiện để duy trì huyết thống hoàng gia.

Phần lớn hoàng đế sống trong môi trường mà quyền lực cho phép họ thỏa mãn mọi ham muốn. Họ có thể cưới nhiều vợ, tuyển nhiều phi tần, và thường không mấy quan tâm đến cảm xúc hay số phận của những người phụ nữ ấy.

Họ đặc biệt coi trọng sự thuần khiết của huyết thống hoàng tộc, bởi bất kỳ sự pha tạp hay tranh chấp nào cũng có thể đe dọa đến sự ổn định của triều đại. Chính vì thế, việc kiểm soát sinh sản và hậu cung luôn là vấn đề được đặt lên hàng đầu.

Nhìn từ góc độ hiện đại, địa vị của phụ nữ trong xã hội phong kiến thực sự rất thấp. Nhân phẩm và quyền tự chủ của họ thường bị xem nhẹ. Những quan hệ nam nữ trong môi trường ấy phần nào phản ánh tính chất bất bình đẳng, méo mó của xã hội phong kiến, nơi tư tưởng trọng nam khinh nữ và ý thức về quyền của phụ nữ chưa được hình thành đầy đủ.