Khi viêm gan B từ mẹ có thể trở thành gánh nặng cả đời của trẻ

Ở người trưởng thành, nguy cơ nhiễm virus viêm gan B (HBV) chuyển thành mạn tính chỉ khoảng 2-5%. Trong khi đó, trẻ sơ sinh nhiễm HBV từ mẹ có nguy cơ chuyển sang nhiễm mạn tính tới 85-90%.

Đây là lý do các chuyên gia cảnh báo việc phát hiện, theo dõi và dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con cần được thực hiện ngay từ thai kỳ. Bởi trẻ có thể không có biểu hiện bất thường khi mới nhiễm virus nhưng vẫn có nguy cơ mang virus kéo dài, dẫn đến viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan về sau nếu không được quản lý phù hợp.

Viêm gan B bùng phát ở tuần thai 34

Tại Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, Bệnh viện Bạch Mai, một phụ nữ 32 tuổi ở Hưng Yên nhập viện khi đang mang thai 34 tuần trong tình trạng mệt mỏi, vàng da, vàng mắt tăng dần và ăn uống kém.

Người bệnh đã biết mắc viêm gan B nhiều năm nhưng không điều trị. Chồng chị cũng mắc bệnh. Trong thời gian dài, sức khỏe không có biểu hiện bất thường nên chị không nhận thấy những nguy cơ đang âm thầm tích tụ.

Ba ngày trước khi nhập viện, người bệnh bắt đầu mệt nhiều, ăn kém, da vàng, nước tiểu vàng sẫm. Xét nghiệm tại cơ sở y tế cho thấy men gan tăng cao, sau đó được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai.

Các bác sĩ xác định người bệnh đang trải qua một đợt viêm gan B tiến triển cấp ở giai đoạn cuối thai kỳ. Tỷ lệ prothrombin ở mức 57%, cho thấy chức năng đông máu giảm. Người bệnh phải được theo dõi sát nguy cơ rối loạn đông máu gây chảy máu, suy gan và các biến chứng nặng, có thể đe dọa tính mạng cả mẹ và thai nhi.

BSNT Nguyễn Thị Thu Trang, Khoa Viêm gan virus - Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai, phụ nữ mang thai nhiễm HBV cần được quản lý chặt chẽ, vừa bảo vệ sức khỏe người mẹ, vừa giảm nguy cơ lây truyền virus sang con.

Nguy cơ lây truyền HBV từ mẹ sang con tăng rõ rệt khi người mẹ có tải lượng virus cao. Vì vậy, thai phụ có HBsAg dương tính cần được đánh giá HBV-DNA, chức năng gan và mức độ tổn thương gan để xác định chỉ định điều trị cho mẹ cũng như biện pháp dự phòng cho trẻ.

Nhiễm HBV càng sớm, nguy cơ mạn tính càng cao

WHO và CDC, độ tuổi nhiễm HBV lần đầu có ảnh hưởng lớn đến nguy cơ chuyển thành nhiễm mạn tính. Ở người trưởng thành, tỷ lệ này rất thấp, khoảng dưới 5%, do phần lớn người có hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể tự đào thải virus và hồi phục.

Ngược lại, nếu nhiễm HBV từ giai đoạn sơ sinh và những năm đầu đời, nguy cơ chuyển thành nhiễm mạn tính có thể lên tới khoảng 90%.

Điều đó đồng nghĩa một lần lây truyền trong quá trình sinh có thể khiến trẻ mang virus trong nhiều thập kỷ. Nếu không được dự phòng và quản lý phù hợp, trẻ có thể đối mặt với viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan.

TS.BS Đỗ Văn Thành, Trưởng Khoa Viêm gan virus, Phó Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai cho biết, lây truyền HBV từ mẹ sang con không chỉ là vấn đề của một thai phụ hay một gia đình. Trẻ nhiễm HBV có thể trở thành người mang virus mạn tính, sau này tiếp tục truyền virus cho bạn đời hoặc thế hệ tiếp theo.

Cắt đứt đường lây truyền ngay từ thai kỳ

Theo khuyến cáo của WHO và Bộ Y tế Việt Nam, dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con cần được thực hiện theo một chuỗi biện pháp liên hoàn.

Trẻ sơ sinh cần được tiêm vaccine viêm gan B càng sớm càng tốt, tối ưu trong 24 giờ đầu sau sinh. Với trẻ sinh ra từ mẹ mắc viêm gan B, cần phối hợp vaccine viêm gan B và huyết thanh kháng viêm gan B (HBIG) ngay sau sinh theo hướng dẫn chuyên môn.

Thai phụ có tải lượng virus cao có thể được chỉ định thuốc kháng virus trong thai kỳ nhằm giảm nguy cơ lây truyền HBV cho trẻ.

Các bác sĩ khuyến cáo phụ nữ có kế hoạch mang thai hoặc đang mang thai nên chủ động xét nghiệm sàng lọc viêm gan B, đặc biệt là HBsAg, càng sớm càng tốt.

Khi phát hiện nhiễm HBV, thai phụ không nên hoang mang nhưng cũng không được bỏ qua việc theo dõi. Khám chuyên khoa, đánh giá tải lượng virus, chức năng gan và tuân thủ kế hoạch dự phòng là những mắt xích quan trọng để bảo vệ cả mẹ và trẻ.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Hà Nội siết chặt quy định bán trú sau sáp nhập trường học để đảm bảo dinh dưỡng cho học sinh