Nhiều người nghe nói Omega-3 tốt cho cơ thể, đặc biệt là sức khỏe tim mạch và não bộ nên ra sức bổ sung. Vậy điều đó có thực sự tốt?

Omega-3 không thay thế chế độ ăn cân bằng

Trả lời về vấn đề này, BS Trương Quang Hải, Đại học Y Hà Nội cho biết, omega-3 là nhóm axit béo không no cần thiết cho cơ thể, trong đó EPA (eicosapentaenoic acid) và DHA (docosahexaenoic acid) là hai thành phần được quan tâm nhiều nhất. Các dưỡng chất này tham gia cấu tạo màng tế bào và có vai trò trong hoạt động của não bộ, thị giác cũng như hệ tim mạch.

Cơ thể có thể nhận Omega-3 từ thực phẩm như cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi và một số loại hạt, dầu thực vật. Với những người ít ăn cá hoặc có chế độ ăn chưa đáp ứng nhu cầu, sản phẩm bổ sung có thể là một lựa chọn. Tuy nhiên, không phải ai cũng cần uống viên Omega-3 hằng ngày.

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), nhu cầu dinh dưỡng nên được đáp ứng chủ yếu thông qua chế độ ăn. Thực phẩm không chỉ cung cấp Omega-3 mà còn chứa protein, vitamin, khoáng chất và các thành phần có lợi khác.

"Vì vậy, không nên coi viên dầu cá là giải pháp thay thế việc ăn uống đa dạng. Người sử dụng cũng cần phân biệt giữa thực phẩm bổ sung và thuốc Omega-3 được kê đơn để điều trị một số tình trạng sức khỏe, chẳng hạn tăng triglyceride máu", BS Trương Quang Hải nhấn mạnh.

Liều lượng quyết định mức độ an toàn

Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA), đánh giá khoa học năm 2012 cho thấy việc bổ sung kết hợp EPA và DHA với tổng liều đến khoảng 5 g/ngày không làm gia tăng đáng kể các lo ngại về an toàn ở người trưởng thành trong những điều kiện được đánh giá. Tuy nhiên, đây không phải liều khuyến nghị cho mọi người sử dụng hằng ngày.

Trong khi đó, tài liệu của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) được NIH dẫn lại khuyến nghị tổng lượng EPA và DHA không vượt quá 3 g/ngày, trong đó không quá 2 g/ngày từ thực phẩm bổ sung. Những mức này không nên được hiểu là mục tiêu cần đạt hoặc căn cứ để tự tăng liều.

Hàm lượng Omega-3 giữa các sản phẩm có thể khác nhau đáng kể. Người dùng cần đọc nhãn để xác định lượng EPA và DHA thực tế, thay vì chỉ nhìn tổng khối lượng dầu cá trong mỗi viên.

Chẳng hạn, một viên ghi 1.000 mg dầu cá không đồng nghĩa chứa 1.000 mg EPA và DHA. Việc lựa chọn liều phù hợp còn phụ thuộc chế độ ăn, mục đích sử dụng và tình trạng sức khỏe.

Đáng lưu ý, NIH cho biết một số thử nghiệm lớn ghi nhận việc bổ sung Omega-3 liều 4 g/ngày trong nhiều năm có liên quan đến sự gia tăng nhẹ nguy cơ rung nhĩ ở người mắc bệnh tim mạch hoặc có nguy cơ cao. Điều này cho thấy liều cao kéo dài không thể mặc nhiên được xem là vô hại.

Uống lúc nào để hạn chế khó chịu?

BS Trương Quang Hải cảnh báo, omega-3 có thể gây một số tác dụng không mong muốn như vị tanh trong miệng, ợ nóng, buồn nôn, khó chịu đường tiêu hóa hoặc tiêu chảy. Với người gặp những biểu hiện này khi uống lúc đói, dùng sản phẩm cùng hoặc ngay sau bữa ăn có thể giúp dễ dung nạp hơn. Người dùng nên tuân thủ hướng dẫn trên nhãn hoặc chỉ định của bác sĩ.

Một nguyên tắc khác là duy trì cách sử dụng phù hợp, không tự ý tăng liều khi chưa thấy hiệu quả. Omega-3 không phải sản phẩm có thể bảo đảm cải thiện trí nhớ, khả năng học tập hay phòng ngừa mọi bệnh tim mạch chỉ nhờ uống đều đặn.

Việc có cần tiếp tục bổ sung hay không nên được xem xét dựa trên nhu cầu dinh dưỡng, mục đích sử dụng và lợi ích thực tế. Không có cơ sở để khẳng định tất cả mọi người đều phải uống liên tục hoặc việc ngừng giữa chừng chắc chắn khiến sức khỏe suy giảm.

Những người cần thận trọng khi sử dụng omega-3

Người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc thuốc ảnh hưởng đến quá trình đông máu cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng Omega-3 liều cao. Việc phối hợp có thể cần theo dõi tùy loại thuốc, liều lượng và tình trạng sức khỏe.

Người chuẩn bị phẫu thuật, có bệnh nền, đang mang thai hoặc cho con bú cũng nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi tự bổ sung liều cao. Với người có triglyceride máu tăng, việc điều trị cần dựa trên đánh giá chuyên môn, không tự thay thuốc bằng dầu cá không kê đơn.

Khi lựa chọn sản phẩm, nên ưu tiên nguồn gốc rõ ràng, kiểm tra hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản và tình trạng bao bì. Dầu cá cần được bảo quản đúng hướng dẫn để hạn chế quá trình oxy hóa.

Mời quý độc giả theo dõi video: Thực phẩm bốc mùi trong bếp ăn học đường bị trả về sẽ đi đâu?