Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất các Trường Tiểu học trên địa bàn phường Phước Thắng vừa hoàn tất quá trình lựa chọn nhà thầu qua mạng. Đây là gói thầu sử dụng nguồn vốn đầu tư công thuộc ngân sách phường Phước Thắng, với mục tiêu nâng cấp đồng bộ hạ tầng giáo dục cấp xã trên địa bàn hành chính TP HCM. Sự việc thu hút sự quan tâm của dư luận khi một gói thầu quy mô lớn, áp dụng đấu thầu rộng rãi công khai, nhưng đến bước chấm điểm chung cuộc lại rơi vào tình trạng cạnh tranh hạn chế do chất lượng hồ sơ dự thầu của nhiều đơn vị không đáp ứng tiêu chuẩn luật định.

Một mình một chợ tại vòng gọi thầu

Căn cứ Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 120/QĐ-BQLDA ngày 25/06/2026 do Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng phường Phước Thắng Nguyễn Tiến Khoa ký ban hành, Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Quốc Thịnh được công nhận là đơn vị trúng thầu. Giá gói thầu được duyệt ban đầu là 12.932.966.000 đồng. Sau quá trình chấm thầu và áp dụng tỷ lệ giảm giá 3% do doanh nghiệp đề xuất, giá đề nghị trúng thầu cuối cùng được phê duyệt ở mức 12.258.161.569 đồng.

Như vậy, thông qua hoạt động đấu thầu công khai này, ngân sách nhà nước đã tiết kiệm được một khoản chi trị giá khoảng 674.804.430 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm đạt xấp xỉ 5,22%.

Tuy nhiên, hồ sơ chấm thầu cho thấy hành trình đi đến chiến thắng của Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Quốc Thịnh diễn ra tương đối thuận lợi khi bước vào giai đoạn xét giá tài chính. Dù biên bản mở thầu ghi nhận có tổng cộng bốn đơn vị tham gia nộp hồ sơ trực tuyến, nhưng có đến ba nhà thầu đã bị loại ngay từ vòng đánh giá tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc này dẫn đến việc đơn vị trúng thầu hoàn toàn không phải chịu áp lực cạnh tranh trực tiếp về giá ở bước cuối cùng với các đối thủ cùng ngành.

Loạt lỗi khó tin khiến ba nhà thầu bị loại

Bóc tách biên bản đánh giá từ tổ chuyên gia thuộc Công ty Cổ phần Xây dựng và Dịch vụ Đức Tín, lý do loại ba nhà thầu còn lại xuất phát từ những sai sót trong công tác lập biện pháp thi công và lựa chọn tiêu chuẩn kỹ thuật.

Đầu tiên, Công ty TNHH Thiết kế & Xây dựng Nam Long bị đánh giá không đạt ở mục giải pháp thi công. Doanh nghiệp này đã thuyết minh phương án kỹ thuật cho những nội dung công việc hoàn toàn nằm ngoài phạm vi thực tế của công trình cải tạo trường học tại phường Phước Thắng. Nghiêm trọng hơn, bảng tiến độ thi công kèm theo hồ sơ dự thầu bị bỏ sót phần lớn các hạng mục lõi, chỉ thể hiện vỏn vẹn các công tác từ số 305 đến số 310.

Trường hợp tiếp theo là Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Đầu tư Thiên Khôi. Tại hạng mục Trường Tiểu học Phước Thắng, trong khi thiết kế bản vẽ thi công được duyệt yêu cầu bắt buộc thay mới bằng hệ thống cửa khung nhôm hệ 1000 kèm kính cường lực dày 5 ly, nhà thầu này lại lập biện pháp thi công sử dụng khung nhôm hệ 500. Ngoài ra, doanh nghiệp còn áp dụng hàng loạt quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng và văn bản quy phạm pháp luật đã hết hiệu lực pháp lý từ lâu như TCVN 4091-85 hoặc Nghị định số 209/2004/NĐ-CP. Đặc biệt, đối với cam kết sửa chữa và khắc phục sự cố thiết bị trong thời gian bảo hành, hồ sơ mời thầu quy định giới hạn tối đa là 48 giờ kể từ khi nhận thông báo, nhưng doanh nghiệp lại tự đề xuất thời gian kéo dài từ 2 đến 3 ngày, thậm chí có hạng mục lên tới 7 ngày, vi phạm trực tiếp quy định tiên quyết của chủ đầu tư.

Nhà thầu cuối cùng là Liên danh sửa chữa các trường Tiểu Học trên địa bàn phường Phước Thắng. Trong bảng danh mục vật tư cốt lõi cung cấp cho dự án, liên danh này hoàn toàn bỏ trống thông tin về thương hiệu, nhãn hiệu và mã hiệu sản phẩm của các thiết bị quan trọng như vòi lavabo Inox 304, hệ thống âm thanh, bạt mái che hay màn hình LED, chỉ ghi chung chung nguồn gốc xuất xứ từ Việt Nam hoặc Trung Quốc. Tương tự như Công ty Thiên Khôi, liên danh này cũng thuyết minh sai phạm vi công trình và đưa vào hồ sơ dự thầu các tiêu chuẩn kỹ thuật lỗi thời, đã bị thay thế hoặc hủy bỏ từ nhiều năm trước như TCXD 171-1980 hay TCVN 4314:2003.

Góc nhìn chuyên gia về tính cạnh tranh

Việc có đến ba nhà thầu cùng mắc lỗi ở một bước đánh giá kỹ thuật là hiện tượng cần được phân tích kỹ lưỡng dưới góc độ quản lý đầu tư. Theo chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ, mục tiêu cốt lõi của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và hướng dẫn tại Thông tư số 79/2025/TT-BTC là mở rộng tối đa cơ hội tiếp cận cho các doanh nghiệp, nhằm tối ưu hóa tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Việc các nhà thầu chuẩn bị hồ sơ sơ sài, sao chép giải pháp từ dự án khác hoặc đưa vào các tiêu chuẩn kỹ thuật lỗi thời đã vi phạm trực tiếp các nguyên tắc đánh giá hồ sơ dự thầu quy định tại Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP. Những sai sót này khiến doanh nghiệp tự tước đi cơ hội bước vào vòng xét giá tài chính, làm giảm tính đối kháng lành mạnh của cuộc thầu và đặt ra dấu hỏi lớn về năng lực thực tế của các bộ phận lập hồ sơ dự thầu hiện nay.

Dưới góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn luật sư TP HCM) nhận định, việc chủ đầu tư và đơn vị tư vấn chấm thầu kiên quyết loại bỏ các hồ sơ áp dụng tiêu chuẩn hết hiệu lực là hành động tuân thủ nghiêm túc các quy định hiện hành về quản lý chất lượng công trình. Theo hành lang pháp lý mới áp dụng cho bối cảnh giai đoạn 2025 - 2026, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư được đặt lên hàng đầu. Mặc dù gói thầu rơi vào trạng thái cạnh tranh hạn chế ở vòng chung kết, nhưng việc Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Quốc Thịnh chủ động chào tỷ lệ giảm giá để mang lại mức tiết kiệm tốt cho ngân sách là yếu tố cần được khích lệ, bảo đảm đúng tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.