Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Hảo Đước, Tây Ninh đã hoàn tất thủ tục lựa chọn nhà thầu cho gói thầu thi công xây dựng thuộc dự án Đường tổ 11 ấp An Lộc. Việc triển khai hạ tầng giao thông cấp xã nhằm mục tiêu hoàn thiện mạng lưới giao thông nội địa, tạo điều kiện phát triển kinh tế và phục vụ đời sống dân sinh.
Kịch bản một nhà thầu tại gói thầu Đường tổ 11 ấp An Lộc
Hồ sơ pháp lý thể hiện, dự án Đường tổ 11 ấp An Lộc được phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu tại Quyết định số 237/QĐ-TTCUDVSNC ngày 15/05/2026 do Giám đốc Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Hảo Đước - Nguyễn Đình Việt Khánh ký ban hành. Gói thầu lõi của dự án là Thi công xây dựng (bao gồm chi phí xây dựng sau thuế và chi phí đảm bảo an toàn giao thông) có giá gói thầu được xác định chính xác là 4.852.331.653 đồng. Nguồn vốn thực hiện được trích từ Ngân sách nhà nước phân khai năm 2026.
Nhằm đảm bảo tính minh bạch, hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ đã được áp dụng, mở rộng cơ hội cho mọi nhà thầu trong nước. Thế nhưng, tại biên bản mở thầu lập ngày 30/05/2026 trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, hệ thống ghi nhận một thực trạng trầm lắng khi chỉ có duy nhất Công ty TNHH MTV Như Mai PV nộp hồ sơ tham dự.
Do không có đối thủ cạnh tranh, đơn vị này dễ dàng vượt qua các bước đánh giá chi tiết về năng lực và kỹ thuật. Đến ngày 15/06/2026, Giám đốc Nguyễn Đình Việt Khánh tiếp tục ký Quyết định phê duyệt số 324/QĐ-TTCUDVSNC, chính thức công nhận Công ty TNHH MTV Như Mai PV trúng thầu. Giá trúng thầu được công bố là 4.815.442.000 đồng.
Xâu chuỗi giữa giá dự toán và giá trúng thầu cho thấy, gói thầu quy mô hơn 4,8 tỷ đồng này chỉ tiết kiệm được cho ngân sách địa phương khoảng 36.889.653 đồng. Đạt tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 0,76%.
Năng lực của Công ty Như Mai PV
Công ty TNHH MTV Như Mai PV (MSDN: 3901180515, đặt trụ sở tại xã Phước Vinh, Tây Ninh) là doanh nghiệp có thâm niên lớn tại địa phương từ khi thành lập vào năm 2014. Khảo sát chuỗi số liệu hoạt động cho thấy doanh nghiệp này từng tham gia khoảng 90 gói thầu, đạt tỷ lệ trúng thầu lên tới 50 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 100.891.019.988 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập khoảng 89.414.973.988 đồng, với vai trò liên danh khoảng 11.476.046.000 đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ trung bình giữa giá trúng thầu so với giá dự toán của nhà thầu này đạt khoảng 91,34%.
Trong tháng 5/2026 và tháng 6/2026 Công ty TNHH MTV Như Mai PV đã ghi nhận trúng nhiều gói thầu có giá trị, trong đó phải kể đến các gói như:
Gói thầu 02: Thi công xây dựng (bao gồm chi phí đảm bảo ATGT phục vụ thi công) tại Phòng Kinh tế xã Ninh Điền, trị giá 5.114.666.123 đồng, trúng tháng 06/2026;
Gói thầu Chi phí xây dựng (bao gồm chi phí xây dựng sau thuế và chi phí đảm bảo an toàn giao thông) tại Trung tâm cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Hảo Đước, trị giá 3.893.656.000 đồng, trúng tháng 06/2026;
Gói Xây lắp (bao gồm xây dựng và đảm bảo An toàn giao thông) tại Văn phòng HĐND và UBND xã Phước Vinh, trị giá 3.438.493.000 đồng, trúng tháng 05/2026;
Gói Nâng cấp các tuyến đường giao thông khu dân cư ấp Láng tại Phòng Kinh tế xã Cầu Khởi, trị giá 7.042.213.481 đồng, trúng tháng 05/2026.
Góc nhìn chuyên gia về tính minh bạch và cạnh tranh
Bình luận về bức tranh đấu thầu rộng rãi nhưng mang lại giá trị tiết kiệm thấp, các chuyên gia pháp lý và kinh tế đã đưa ra những phân tích cụ thể. Việc đảm bảo nguồn vốn nhà nước được sử dụng hiệu quả không chỉ nằm ở việc tuân thủ đúng quy trình mà còn ở khả năng tạo ra một môi trường cạnh tranh thực chất.
Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, việc đấu thầu rộng rãi mà chỉ có một nhà thầu tham gia và tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% là những dấu hiệu cần được quan sát dưới góc độ hiệu quả kinh tế. "Nên khích lệ các CĐT và nhà thầu duy trì các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm từ 3% trở lên cùng sự tham gia của nhiều nhà thầu cạnh tranh để tối ưu nguồn vốn".
Đồng thuận với góc nhìn này, khía cạnh pháp lý cũng đòi hỏi trách nhiệm giải trình cao hơn từ phía các cơ quan tổ chức đấu thầu.
Theo Luật sư Nguyễn Thị Hương, căn cứ Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Chỉ thị 12/CT-TTg, các chủ đầu tư cần nâng cao trách nhiệm trong việc đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch. "Dù một nhà thầu tham gia không trái luật nếu đáp ứng đủ điều kiện, nhưng trách nhiệm giải trình về tính hiệu quả của dòng vốn nhà nước vẫn đặt lên vai người đứng đầu cơ quan phê duyệt".
Việc liên tục ghi nhận các gói thầu trúng sát giá không vi phạm pháp luật nếu quy trình tổ chức đấu thầu được thực hiện công khai, minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu là cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế, các chủ đầu tư cần có biện pháp rà soát lại các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu, đảm bảo không có rào cản vô hình nào cản trở các doanh nghiệp khác tham gia. Sự tham gia của từ hai nhà thầu trở lên luôn là thước đo tốt nhất cho một môi trường đầu tư công lành mạnh.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.