An toàn thực phẩm hiện hữu trong từng lựa chọn và bữa ăn của mọi gia đình mỗi ngày. Để người dân yên tâm hơn khi sử dụng thực phẩm, công tác quản lý nhà nước đã được tăng cường mạnh mẽ, tạo nên một mạng lưới giám sát chặt chẽ từ cơ quan chức năng đến cộng đồng xã hội.

3 tháng đầu năm xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm

Quý I/2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc thực phẩm, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Năm 2025 đã xảy ra 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người. So với năm 2024, số vụ giảm 37,8% và số người bị giảm 53,4%.

Qua công tác điều tra thực tế: số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, đặc biệt là ở các đô thị lớn có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn. Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.

Bên cạnh đó, kiến thức chung về an toàn thực phẩm của những chủ cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố còn tương đối hạn chế, điều này dễ dẫn tới các hành vi gây mất vệ sinh an toàn thực phẩm trong quá trình chế biến, phục vụ thức ăn; điều kiện nơi bán hàng ngoài đường phố chật hẹp, đa số lưu động, nguy cơ không bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm; các cơ sở kinh doanh vì lợi nhuận mà sử dụng nguyên liệu không bảo đảm…

Năm 2025 phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm

Năm 2025, toàn ngành Y tế (tại Trung ương và địa phương) đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm về ATTP chiếm 6,21% so với số cơ sở được kiểm tra; đã xử lý 6.057 cơ sở; đình chỉ hoạt động 40 cơ sở; tiêu hủy 635 loại thực phẩm không bảo đảm chất lượng (thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng...); chuyển cơ quan Cảnh sát điều tra 02 vụ (bao gồm: 01 vụ liên quan đến chất cấm và 01 vụ liên quan đến hàng giả); xử phạt hơn 33,83 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dù số lượng cơ sở bị xử lý trong năm 2025 có xu hướng giảm so với năm 2024, nhưng tổng số tiền xử phạt lại tăng lên. Điều này cho thấy các chế tài đang được áp dụng theo hướng nghiêm khắc hơn, tăng tính răn đe đối với các hành vi vi phạm.

Nhiều giải pháp siết chặt an toàn vệ sinh thực phẩm

Năm 2026, Kế hoạch “Tháng hành động vì an toàn thực phẩm” triển khai từ 15/4 - 15/5/2026 trên cả nước với Chủ đề: “Bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trong dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố”. Trong đó, tập trung vào các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố - những vấn đề nóng đang được dư luận đặc biệt quan tâm. Ở cấp Trung ương, 05 đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn thực phẩm do Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tiến hành thanh tra tại 10 tỉnh, thành phố trọng điểm.

Tại địa phương, Ủy ban nhân dân các cấp cũng chủ động ban hành kế hoạch, triển khai kiểm tra liên ngành chặt chẽ từ cấp tỉnh đến cấp xã. Trong quá trình này, các đoàn công tác kết hợp lấy mẫu kiểm nghiệm để giám sát thị trường, giúp kịp thời phát hiện và cảnh báo sớm các loại thực phẩm có nguy cơ trong cộng đồng. Song song với đó, các chiến dịch truyền thông cũng được đẩy mạnh, phối hợp với các cơ quan, đơn vị truyền thông để phổ biến kiến thức khoa học về an toàn thực phẩm, các mô hình, chuỗi giá trị sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn; tác hại của thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng; công khai các tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật...

Để giải quyết vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm mang tính dài hạn, chiến lược và xuyên suốt, Bộ Y tế và các Bộ, ngành liên quan phối hợp triển khai các giải pháp:

Thứ nhất, Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các Bộ ngành liên quan xây dựng Luật ATTP sửa đổi tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố, cụ thể:

Chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" (từ trang trại đến bàn ăn- kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất ban đầu đến sơ chế, sản xuất, phân phối, lưu thông sản phẩm và đến tay người tiêu dùng).

Sẽ kiểm soát giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản…) đối với nguyên liệu thực phẩm; kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các Luật chuyên ngành (chăn nuôi, thú y, thủy sản…).

Quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm người trực tiếp kinh doanh thức ăn; địa điểm kinh doanh; dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm; nguyên liệu và phụ gia thực phẩm.

Trách nhiệm chính quyền các cấp trong việc quản lý cơ sở kinh doanh, công tác chỉ đạo, phối hợp liên ngành, giám sát hậu kiểm, chủ động tổ chức lực lượng kiểm tra liên ngành trên địa bàn; phát hiện sớm và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định an toàn thực phẩm và công khai các vi phạm trên phương tiện thông tin để kịp thời cảnh báo, bảo đảm an ninh, an toàn thực phẩm trong cộng đồng, nâng cao năng lực phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, bệnh truyền qua thực phẩm, chuẩn bị sẵn sàng cho các phương án khắc phục sự cố về an toàn thực phẩm; các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn sự cố về an toàn thực phẩm và khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm, Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm phối hợp với các đơn vị y tế dự phòng và cơ sở khám chữa bệnh tổ chức thực hiện các biện pháp khắc phục sự cố và Trạm y tế xã/phường cập nhật kịp thời số lượng cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố kèm theo địa điểm kinh doanh.

Xây dựng quy định cụ thể hậu kiểm kế hoạch và hậu kiểm đột xuất (nội dung, tần suất, trách nhiệm triển khai hậu kiểm và các trường hợp hậu kiểm đột xuất, hậu kiểm kế hoạch).

Thứ hai, thực hiện kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Thông báo số 15-TB/BCĐTW ngày 17/3/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và Nghị quyết số 89/NQ-CP ngày 05/04/2026 của Chính phủ, Bộ Y tế đang tích cực, khẩn trương phối hợp với các Bộ, ban, ngành liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương trình Bộ Chính trị trong tháng 5/2026 nhằm bảo đảm việc quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm một cách đồng bộ, hiệu quả.

Thứ ba, hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu tập trung về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương để có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc xuất xứ của thực phẩm, kịp thời thu hồi thực phẩm không an toàn, giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm lan rộng. Ngoài ra, Bộ Y tế đang tiếp tục phát triển bộ chỉ số về an toàn thực phẩm phục vụ cho hệ thống phân tích nguy cơ, để có thể cập nhật các thực phẩm không an toàn, kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.

Thứ tư, xây dựng chiến lược quốc gia về an toàn thực phẩm đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế về thực hành vệ sinh tốt (GHP) đối với các cơ sở sản xuất và chế biến thực phẩm đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thực phẩm áp dụng các phương thức sản xuất tiên tiến, ứng dụng công nghệ bảo quản thực phẩm hiện đại để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thứ năm, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường đẩy mạnh và ban hành có lộ trình các quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn Việt Nam về giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản…) đối với nguyên liệu thực phẩm.

Thứ sáu, đẩy mạnh truyền thông thông qua các cơ quan thông tin đại chúng để thay đổi hành vi, cập nhật kiến thức bảo đảm an toàn thực phẩm. Hiện nay, Bộ Y tế vừa phối hợp với Đài truyền hình Việt Nam thực hiện phát sóng Chuyên mục “An toàn thực phẩm” vào 20h40 Thứ Tư hàng tuần trên kênh VTV1 để tuyên truyền các chính sách an toàn thực phẩm, nâng cao kiến thức về an toàn thực phẩm và qua đây cũng công khai các sai phạm để răn đe, cảnh tỉnh việc làm ăn sai trái, mất an toàn thực phẩm.

​